{"id":10002,"date":"2023-11-20T10:18:20","date_gmt":"2023-11-20T08:18:20","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=10002"},"modified":"2023-11-20T10:18:26","modified_gmt":"2023-11-20T08:18:26","slug":"kibrisin-anit-agaclari-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=10002","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n An\u0131t A\u011fa\u00e7lar\u0131 &#8211; \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"\n<p>Bir zamanlar ye\u015fil ada olarak tabir edilen K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n eski \u00e7a\u011flarda zengin bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne sahip oldu\u011fu, d\u00f6rt bir yan\u0131n\u0131n ormanlarla kapl\u0131 oldu\u011fu rivayet edilir. En fazla me\u015fe, \u00e7am ve sedir gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n bulundu\u011fu ormanlar\u0131n Trodoslar ve Be\u015fparmaklar boyunca uzanarak Mesarya Ovas\u0131\u2019na de\u011fin uzand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Zaman i\u00e7erisinde gemi yap\u0131m\u0131, yang\u0131nlar, a\u011fa\u00e7lar\u0131n kereste ve yakacak odun olarak kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda ormanlar b\u00fcy\u00fck tahribata u\u011frayarak bug\u00fcnk\u00fc halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc K\u0131br\u0131s art\u0131k ye\u015fil de\u011fil kurak ve sar\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmdedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ormanlarda bulunan me\u015fe, \u00e7am ve servi d\u0131\u015f\u0131nda en fazla rastlanan a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc okalipt\u00fcst\u00fcr. Halk aras\u0131nda \u201cefkalipto\u201d ya da \u201c\u0130ngiliz a\u011fac\u0131\u201d olarak bilinen bu \u00e7ok y\u0131ll\u0131k a\u011fa\u00e7, \u0130ngiliz d\u00f6neminde var olan batakl\u0131klar\u0131 kurutmak amac\u0131yla dikilmi\u015ftir. A\u011fa\u00e7, geni\u015f dallar\u0131yla g\u00f6lgelik bir alan sa\u011flamakta ayn\u0131 zamanda yapraklar\u0131 kaynat\u0131larak \u00e7\u0131kan buhar, tedavi maksatl\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda en \u00e7ok rastlanan orman a\u011fa\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda akasya, nar, zeytin, harnup ve turun\u00e7 a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 sayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun y\u0131llar ya\u015fayan tarihi miras de\u011feri kazanan a\u011fa\u00e7lara an\u0131t a\u011fa\u00e7 deniliyor. K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n g\u00fcneyinde bilinen en ya\u015fl\u0131 a\u011fa\u00e7 yakla\u015f\u0131k 1500 y\u0131ll\u0131k, kuzeyde ise 700 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fe sahip. Kim bilir bilmedi\u011fimiz daha ka\u00e7 can vard\u0131r ki, insan\u0131n ve ate\u015fin h\u0131\u015fm\u0131ndan pay\u0131n\u0131 almam\u0131\u015f, zamana ve hava ko\u015fullar\u0131na dayanm\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f olsun\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elem tere fi\u015f kem g\u00f6zlere \u015fi\u015f: Zeytin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zeytinin ada k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde de\u011ferli bir yeri vard\u0131r ve tarih boyunca ticarette \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmi\u015ftir. Do\u011fada yabani olarak bolca kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bu a\u011fac\u0131n K\u0131br\u0131s\u2019taki k\u00f6keni, antik d\u00f6nemlere de\u011fin uzanmaktad\u0131r. Daha sonra ehlile\u015ftirilerek yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala hasat edilen en de\u011ferli a\u011fa\u00e7lardan biridir. Hemen her k\u00f6yde bulunan bu a\u011fa\u00e7 i\u00e7in ekim ay\u0131nda zeytin toplama haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ba\u015flar. Topland\u0131ktan sonra dal\u0131ndan ve yapra\u011f\u0131ndan temizlenen zeytinler, yemelik ve ya\u011fl\u0131k diye ayr\u0131lmaya devam eder. Ye\u015fil zeytinden; \u00e7ak\u0131stes ve siyah zeytinden zeytinya\u011f\u0131 elde edilir. \u201cGaraya\u011f\u201d denilen ya\u011f ise \u00f6zel y\u00f6ntemlerle elde edilen adaya \u00f6zg\u00fc bir zeytin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. F\u0131r\u0131ndan duman\u0131 t\u00fcte t\u00fcte \u00e7\u0131kan bullalar (i\u00e7ine zeytin ve hellim konularak yap\u0131lan ekmek) ise zeytin sezonunun sonuna ayr\u0131 bir lezzet katar.<\/p>\n\n\n\n<p>Zeytin, ada insan\u0131nca kutsal kabul edilir ve nazara kar\u015f\u0131 kuru zeytin yapraklar\u0131 yak\u0131larak t\u00fcts\u00fcleme ger\u00e7ekle\u015ftirilir. \u201cElem tere fi\u015f, kem g\u00f6zlere \u015fi\u015f, g\u00f6z\u00fc olan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00e7\u0131ks\u0131n\u201d yahut \u201cg\u00f6z\u00fc olan\u0131n, g\u00f6z\u00fc g\u00f6t\u00fcne\u201d gibi s\u00f6ylemlerle ki\u015fi yak\u0131lan duman\u0131, eliyle sallayarak buhar\u0131 koklan\u0131r. Bir di\u011fer deyi\u015f ise \u015f\u00f6yledir: \u201c\u00c7at\u0131k ka\u015fl\u0131n\u0131n, seyrek di\u015flinin, bald\u0131r\u0131 k\u0131ll\u0131n\u0131n(\u00e7\u0131pla\u011f\u0131n), kokar a\u011f\u0131zl\u0131n\u0131n, g\u00f6z\u00fc g\u00f6\u011fe, g\u00f6t\u00fc yere, g\u00f6z\u00fc olan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00e7\u0131ks\u0131n.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Krali\u00e7e, Bar\u0131\u015f, Athena, K\u0131br\u0131s, Gabudi, Afrodit, Efsane, Kral ve K\u0131br\u0131s\u2026 L\u00fczinyanlar d\u00f6neminde k\u00f6kleri at\u0131lan Gabudi (Kalkanl\u0131) k\u00f6y\u00fcnde bulunan as\u0131rl\u0131k zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n isimleridir. Ne yaz\u0131k ki 2020\u2019de \u00e7\u0131kan orman yang\u0131n\u0131nda bir\u00e7o\u011fu i\u00e7in i\u00e7in yanarak k\u00fcl oldu. Y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k \u00f6m\u00fcrlerinin birka\u00e7 saat gibi bir s\u00fcrede son bulmas\u0131, a\u011fa\u00e7 dikmenin \u00f6zellikle zeytin yeti\u015ftirmenin elzemini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bilge bir a\u011fa\u00e7: C\u00fcmbez<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1192-1489 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, ismi hen\u00fcz Arsinoe olan Ma\u011fusa\u2019da <a>L<\/a>\u00fczinyan r\u00fczgarlar\u0131 esmekteydi. Aday\u0131 Aslan Y\u00fcrekli Richard\u2019tan sat\u0131n alan Frans\u0131z as\u0131ll\u0131 L\u00fczinyan ailesi, bu g\u00fczel liman kentini; t\u00fcccarlarla, kutsal topraklara yolculuk edenlerle zenginle\u015ftirmi\u015fti. O d\u00f6nem kentte 365 kilise veya \u015fapel yapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131; t\u00fcccarlar\u0131n ve de \u00fcnl\u00fc fahi\u015felerin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n bedelini \u00f6demek i\u00e7in adeta bir yar\u0131\u015ftaym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na etraf\u0131 bu kutsal mekanlarla doldurduklar\u0131, adaya gelen gezginlerin sat\u0131r aralar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za bolca \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. (1) Bu yap\u0131lar\u0131n en g\u00f6rkemlisi, L\u00fczinyan ailesi taraf\u0131ndan ustalar\u0131 Fransa\u2019dan \u00f6zel olarak getirtilen ve i\u00e7inde ta\u00e7 giyme t\u00f6reni yap\u0131lan St. Nicolas Katedrali\u2019dir. Yap\u0131m\u0131na 1298\u2019de ba\u015flanan yap\u0131n\u0131n yan\u0131na 1299 y\u0131l\u0131nda ona bir \u00f6m\u00fcr yarenlik edecek bir arkada\u015f gelecektir. Bu arkada\u015f 7 as\u0131rd\u0131r ayakta duran c\u00fcmbez a\u011fac\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6kleri 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda topra\u011fa deyen c\u00fcmbez (Ficus_sycomorus), 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131 olan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devasa k\u00f6kleri ve iri g\u00f6vdesiyle ya\u015f\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 vermektedir. Tropikal bir incir olarak bilinen c\u00fcmbezin ge\u00e7mi\u015fi Antik M\u0131s\u0131r\u2019a de\u011fin uzanmaktad\u0131r. Baz\u0131 bulgularda M\u0131s\u0131r firavunlar\u0131n\u0131n mezarlar\u0131ndaki tabutlar\u0131n bu a\u011fa\u00e7tan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde L\u00fcbnan, Filistin, \u0130srail, M\u0131s\u0131r ve Gambia\u2019da hala bulunan bir a\u011fa\u00e7t\u0131r. \u00d6zelli\u011fi ise y\u0131lda yedi kez meyve vermesindedir. \u0130ncir \u015feklindeki meyvesi ve duta benzeyen yapraklar\u0131yla sadece dallar\u0131nda de\u011fil g\u00f6vde ve k\u00f6klerinde de meyve vermeye devam eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihe tan\u0131kl\u0131k etmekle kalmayan bizzat tarihin kendisi olan bu an\u0131t a\u011fac\u0131 ya\u015fatmak olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak, kurumaya y\u00fcz tutmu\u015f, baz\u0131s\u0131 kuruyan an\u0131t a\u011fa\u00e7lar oldu\u011fu da bilinen bir ger\u00e7ek. Bu konuda ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli, sadece bilgi verici tabelalar asmak yerine, yerlerinin tek tek tespit edilerek koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bu adaya k\u00f6k salm\u0131\u015f; efsanelerle, geleneklerle, tarihle, do\u011fal miras\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak her \u015feye ra\u011fmen ayakta kalabilmi\u015f bilge \u201ck\u00f6k\u201dlerimizdir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kaynaklar:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><em>K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Sisli Ge\u00e7mi\u015fi, Ha\u015fmet Muzaffer G\u00fcrkan, Galeri K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ficus_sycomorus\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019nde ormanc\u0131l\u0131k-Vikipedi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Foto\u011fraf: C\u00fcmbez a\u011fac\u0131-<\/em><em><a href=\"https:\/\/www.okandagli.com\/haber.asp?page=gecmisten-gelecege-magusa-kitabi-gorselleri\">https:\/\/www.okandagli.com\/haber.asp?page=gecmisten-gelecege-magusa-kitabi-gorselleri<\/a><\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"385\" height=\"496\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/cumbez.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10004\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/cumbez.jpg 385w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/cumbez-233x300.jpg 233w\" sizes=\"(max-width: 385px) 100vw, 385px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"2560\" height=\"1700\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/ZEYTIN-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10003\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/ZEYTIN-scaled.jpg 2560w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/ZEYTIN-300x199.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir zamanlar ye\u015fil ada olarak tabir edilen K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n eski \u00e7a\u011flarda zengin bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne sahip oldu\u011fu, d\u00f6rt bir yan\u0131n\u0131n ormanlarla kapl\u0131 oldu\u011fu rivayet edilir. En<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":10004,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,64,44,41,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/cumbez.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-2Bk","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10002"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10005,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10002\/revisions\/10005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}