{"id":12210,"date":"2026-07-31T07:30:00","date_gmt":"2026-07-31T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12210"},"modified":"2026-07-27T21:20:59","modified_gmt":"2026-07-27T19:20:59","slug":"fasizm-kapitalizmin-siginacak-tek-limani-celal-ozkizan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12210","title":{"rendered":"Fa\u015fizm: Kapitalizmin S\u0131\u011f\u0131nacak Tek Liman\u0131 &#8211; Celal \u00d6zk\u0131zan"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-1.png\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"546\" height=\"283\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-12211\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-1.png 546w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-1-300x155.png 300w\" sizes=\"(max-width: 546px) 100vw, 546px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Giri\u015f <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizm \u00f6ncesi \u00fcretim bi\u00e7imlerinde; \u00f6rne\u011fin k\u00f6lecilikte, feodalizmde veya Osmanl\u0131 tipi T\u0131mar Sistemi\u2019nde s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmas\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin nesiller boyu ayn\u0131 topraklar \u00fczerinde \u00fcretip, \u00fcrettiklerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n zor yoluyla s\u00f6m\u00fcrenlere aktar\u0131lmas\u0131na dayan\u0131yordu. \u00dcretim par\u00e7al\u0131yd\u0131 ve bu par\u00e7alar, \u00f6rne\u011fin farkl\u0131 \u00e7iftlikler veya tar\u0131msal araziler, birbirleriyle etkile\u015fim i\u00e7inde de\u011fildi. S\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin dola\u015f\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve imk\u00e2nlar\u0131na sahip olmay\u0131p efendilerinin do\u011frudan boyunduru\u011fu alt\u0131nda olmas\u0131 siyasal anlamda yayg\u0131n bir demokrasiyi imk\u00e2ns\u0131z hale getirirken, \u00fcretimin par\u00e7al\u0131 ve da\u011f\u0131n\u0131k olmas\u0131 da s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin kolektif m\u00fccadelesinin alt\u0131n\u0131 oyuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong> Kapitalizm: Bir Frankenstein Masal\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Modern demokrasinin geli\u015fiminin kapitalizmin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p geli\u015fti\u011fi d\u00f6nemlere denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc do\u011frudur. Ancak kapitalizm i\u00e7in demokrasi, Victor Frankenstein\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 canavar gibidir. Varl\u0131kl\u0131 bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Victor, kendi \u00f6zel ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in yarat\u0131r o canavar\u0131.<strong>*<\/strong> Art\u0131k Victor ile yaratt\u0131\u011f\u0131 canavar ayn\u0131 d\u00fcnyan\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r ancak ayr\u0131 d\u00fcnyalara aittirler. Canavar ne yaparsa yaps\u0131n, Victor ve di\u011fer insanlar taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmez, hatta \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Canavar\u0131n kalbi her ne kadar sevgi dolu olsa da**<strong>,<\/strong> ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimler O\u2019na, Victor ile \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n asla uyu\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. T\u0131pk\u0131 Victor\u2019un kendi \u00f6zel ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in bir canavar yaratmas\u0131 gibi kapitalizm de kendi \u00f6zel amac\u0131 olan k\u00e2rl\u0131l\u0131k ve sermaye birikimi i\u00e7in istemeden de olsa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131na hayat vermi\u015ftir. Kapitalizm, \u00fcretimde art\u0131-de\u011fer yaratan bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmas\u0131na yaslan\u0131r. Bu mekanizma da s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin \u00fccret\/maa\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7ilere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini gerektiriyordu. Bedensel ve zihinsel becerileri piyasada al\u0131n\u0131p sat\u0131labilir ticari bir \u00fcr\u00fcne d\u00f6nm\u00fc\u015f olan emek\u00e7iler, art\u0131k bir efendinin boyunduru\u011funda olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u2018\u00f6zg\u00fcr\u2019d\u00fcler; k\u00f6ylerden \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler, bir i\u015ften \u00e7\u0131k\u0131p di\u011ferine girebilme \u015fans\u0131na sahip olmu\u015flard\u0131. Ancak \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, en fazla ticari bir mal\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadard\u0131. Arz-talep dengesi i\u00e7inde emeklerini, ge\u00e7inebilmek i\u00e7in \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na -yani ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131na- sahip olan patronlara satmaktan ba\u015fka \u00e7areleri yoktu. \u0130\u015f yerinde efendi patronlard\u0131 ve demokrasi s\u00f6z konusu de\u011fildi ancak ge\u00e7im derdinden ba\u015fka bir efendinin boyunduru\u011fu alt\u0131nda olmamalar\u0131, emek\u00e7ilere siyasal alanda demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi verebilecekleri bir manevra alan\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131. Kapitalizmin \u00fcretimi de toplumsalla\u015ft\u0131rmas\u0131 ve ekonomik s\u00fcre\u00e7leri karma\u015f\u0131k ve i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f kolektif bir ili\u015fkiler a\u011f\u0131 haline getirmesiyle birlikte emek\u00e7iler, ya\u015fad\u0131klar\u0131 kalabal\u0131k \u015fehirlerde ortak ama\u00e7lar do\u011frultusunda bir araya gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015fyerlerinde ve fabrikalarda \u00fcretimden do\u011fan kolektif g\u00fc\u00e7lerini de arkalar\u0131na alarak oy hakk\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve siyasal hak m\u00fccadelesi vermi\u015flerdi. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fa\u015fizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> Fa\u015fizm, kapitalist sistemin siyasal alanda istemeden de olsa yaratmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 alan\u0131 demokrasi ile doldurmaya \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131, siyasal demokrasinin de ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, i\u015f yerindeki kapitalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcnde bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa kapitalist sistem, yap\u0131sal olarak, ekonomik alandaki ve i\u015fyerindeki diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in, siyasal alan\u0131 g\u00f6rece gev\u015fek ve \u2018\u00f6zg\u00fcr\u2019 b\u0131rakmak zorundad\u0131r, bunu hi\u00e7 istemese bile. O y\u00fczden fa\u015fizm, kapitalistlerin s\u0131rf canlar\u0131 istedi diye g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla ba\u015fvuracaklar\u0131 bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan, kapitalizmin fa\u015fist bir nitelik kazanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1914-1945 aras\u0131 d\u00f6nemin, kapitalizm tarihinin en b\u00fcy\u00fck i\u00e7 bunal\u0131m d\u00f6nemiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir.**<strong>*<\/strong> \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, kendi t\u0131rnaklar\u0131yla kaz\u0131yarak elde etmi\u015f oldu\u011fu siyasal demokrasiyle yetinmek istemez. \u0130stemez \u00e7\u00fcnk\u00fc hem ekonomik demokrasiden yoksun siyasal bir demokrasi kar\u0131n doyurmaz, hem de kapitalistler maddi g\u00fc\u00e7lerini kullanarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya arma\u011fan\u0131 olan siyasal demokrasiyi bile kendi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda manip\u00fcle ederler. Bilin\u00e7li bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, siyasal demokrasinin k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131yla yetinmeyip ekonomik ve toplumsal anlamda hakiki bir demokrasi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenerek ileri ad\u0131mlar atmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndaysa kapitalistler, kendi sistemlerini ve b\u00fct\u00fcn bir toplumu ate\u015fe atmak pahas\u0131na dahi olsa fa\u015fizme y\u00f6nelirler. Fa\u015fizm, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hakiki bir demokrasi aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in farkl\u0131 memleketlerde fa\u015fizmin nas\u0131l \u00f6zg\u00fcn niteliklere b\u00fcr\u00fcnece\u011fi de her memleketin kendine \u00f6zg\u00fc i\u015f\u00e7i m\u00fccadelelerine, siyasal demokrasisine ve g\u00fc\u00e7 dengelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan fa\u015fizmin \u00e7e\u015fitli y\u00fczleri vard\u0131r: Nazi Almanya\u2019s\u0131, Franco \u0130spanya\u2019s\u0131, Mussolini \u0130talya\u2019s\u0131, Kokkashugi Japonya\u2019s\u0131\u2026 Ancak g\u00fcn\u00fcn sonunda fa\u015fizm, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hakiki demokrasi m\u00fccadelesine kar\u015f\u0131, kapitalistlerin ekonomik ya\u015famdaki diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc toplumsal hayat\u0131n her alan\u0131na yayma \u00e7abas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sonu\u00e7 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizm, k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm toplumu, d\u00fcnyas\u0131 ve hatta kendi kendini bile ate\u015fe atabilecek kadar g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f bir sistemse e\u011fer, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da g\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu olan sosyalizme d\u00f6nmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Dipnotlar<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>* Yayg\u0131n kan\u0131n\u0131n aksine, Frankenstein, canavar\u0131n<br>de\u011fil canavar\u0131 yaratan Victor\u2019un soyad\u0131d\u0131r.<br>Mary Shelley\u2019nin 1818 tarihli roman\u0131nda<br>canavar\u0131n bir ismi yoktur.<br>** Roman\u0131n sonunda Victor\u2019un \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<br>\u00f6\u011frenen canavar, yas tutar.<br>*** Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir de\u011ferlendirme<br>i\u00e7in \u00d6zne\u2019nin 7. say\u0131s\u0131ndaki \u201cEmperyalizmin<br>Ekonomisi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131ma bak\u0131n\u0131z.<br><\/p>\n\n\n\n<p>*<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f Kapitalizm \u00f6ncesi \u00fcretim bi\u00e7imlerinde; \u00f6rne\u011fin k\u00f6lecilikte, feodalizmde veya Osmanl\u0131 tipi T\u0131mar Sistemi\u2019nde s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmas\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin nesiller boyu ayn\u0131 topraklar \u00fczerinde \u00fcretip, \u00fcrettiklerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":12211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[67,38,9,42,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12210"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12210"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12212,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12210\/revisions\/12212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}