{"id":12213,"date":"2026-08-02T07:30:00","date_gmt":"2026-08-02T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12213"},"modified":"2026-07-27T21:24:45","modified_gmt":"2026-07-27T19:24:45","slug":"fasizm-bir-hastalik-midir-munur-rahvancioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12213","title":{"rendered":"Fa\u015fizm Bir Hastal\u0131k M\u0131d\u0131r? – M\u00fcn\u00fcr Rahvanc\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"\n

Hay\u0131r! Fa\u015fizm bir hastal\u0131k de\u011fildir. Asl\u0131nda bu yaz\u0131 ilk kelimesi ile bitirilebilirdi ve di\u011fer yaz\u0131lara da bol bol yer kal\u0131rd\u0131. Ancak kabul etmek gerekir ki, okurlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu pek de tatmin edici olmazd\u0131. Tatmin edici olmazd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc tahmin edilebilece\u011fi gibi okurlar fa\u015fizmin neden bir hastal\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131na dair daha detayl\u0131 bir izahat bekleyeceklerdir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Fa\u015fizmin bir hastal\u0131k oldu\u011fu iddias\u0131, \u00e7o\u011fu zaman \u015faka yollu ifade edilir. Bunu bir t\u00fcr tepki, \u00f6fke, k\u0131zg\u0131nl\u0131k ifadesi olarak kullananlar da az de\u011fildir. Ancak fa\u015fizmin ruhsal bir hastal\u0131k oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 ciddi ciddi savunan kesimler de vard\u0131r. \u015euras\u0131 a\u00e7\u0131k ki herhangi bir olgunun hastal\u0131k oldu\u011funa karar verilebilmesi i\u00e7in, \u00f6ncelikle iddia sahiplerinin kendi iddialar\u0131n\u0131 ispatlamalar\u0131 gerekir. Bilimsel olarak kabul edilen b\u00f6yle bir kan\u0131t s\u00f6z konusu olmamas\u0131 bir yana, bizde tepki uyand\u0131ran olgulara \u201chastal\u0131k\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131n birden fazla sak\u0131ncas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bizde tepki uyand\u0131ran olgulara, tepki duymakta hakl\u0131 olsak da olmasak da, hastal\u0131k tan\u0131s\u0131 koymak ciddi sak\u0131ncalar i\u00e7ermektedir. E\u015fcinselli\u011fe hastal\u0131k muamelesi yap\u0131lmas\u0131 bunun tarihsel olarak en bilinen \u00f6rne\u011fidir. Bir\u00e7ok co\u011frafyada bir\u00e7ok rejim, kendi muhaliflerine ruh hastas\u0131 muamelesi yaparak benzer \u00f6rneklere vesile olmu\u015ftur. Kapitalizmin egemen oldu\u011fu bir \u00fclkede kom\u00fcnist olmak, pekala ruh hastal\u0131\u011f\u0131 olarak kabul edilebilir. Veya tam tersi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6ylesi bir durumda ideolojik tart\u0131\u015fmalar devre d\u0131\u015f\u0131 kalacak, muhatab\u0131n\u0131zla arg\u00fcmantatif bir zeminde y\u00fczle\u015fmenize de gerek kalmayacakt\u0131r. Bunun bask\u0131c\u0131 yan\u0131 bir tarafa, fa\u015fizme neden olan toplumsal olgulara dair d\u00fc\u015f\u00fcnme zorunlulu\u011fundan, bu olgular\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in pratik \u00f6nlemler alma imkanlar\u0131ndan uzakla\u015fmak en ba\u015fta \u201chastal\u0131k\u201d arg\u00fcman\u0131na s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131 k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131racakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Sosyo ekonomik temelleri olan bir ideolojik prati\u011fi \u201chastal\u0131k\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, meseleyi ilgili bireyin \u00f6zel bir s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 olarak tariflemi\u015f oluruz. Bu da konunun toplumsal k\u00f6kenlerine inmemizi; ekonomik nedenlerini, sosyal dayanaklar\u0131n\u0131, e\u011fitim sisteminden kaynakl\u0131 boyutlar\u0131n\u0131, medyadaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131, tarihsel sebeplerini de\u011ferlendirmemize engel te\u015fkil edecektir. <\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan bir t\u00fcr olarak yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u00fcz bin y\u0131l \u00f6nce evrimle\u015fti. Uygarl\u0131k tarihini kabaca yerle\u015fik hayata ge\u00e7ilmesi ile ba\u015flat\u0131rsak, bunu da on iki bin y\u0131l \u00f6nceye takvimlememiz gerekir. \u0130lk yaz\u0131 ise yakla\u015f\u0131k olarak be\u015f bin be\u015f y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Modern bilim sadece d\u00f6rt y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, bildi\u011fimiz anlamda evrensel oy hakk\u0131na dayal\u0131 demokrasi ise y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131k tarihinin yan\u0131nda bilim ve demokrasi hen\u00fcz emekleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Yaz\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile k\u0131yaslarsak modern bilim tarihimizde y\u00fczde yedilik, evrensel oy hakk\u0131na dayal\u0131 demokrasi ise y\u00fczde birlik bir yer kaplamaktad\u0131r. Hem bilimi hem de demokrasiyi hen\u00fcz benimsememi\u015f \u00e7ok geni\u015f co\u011frafyalar\u0131n halen var oldu\u011fu, benimsedi\u011fini iddia eden co\u011frafyalarda ise \u00e7ok ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar oldu\u011fu da bilinmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Fa\u015fizm 1920\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda, Avrupa\u2019da monar\u015filer y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ama demokrasi hen\u00fcz yerle\u015fememi\u015fken ortaya \u00e7\u0131kan bir sermaye ideolojisidir. Do\u011fmakta olan demokrasinin krizine sermayedarlar\u0131n verdi\u011fi yan\u0131tt\u0131r ve san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u0130kinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131r. Kimi \u00fclkelerde iktidarda kalmaya devam ederken, kimi \u00fclkelerde de ya yedekte bekletilmi\u015f ya da gizliden gizliye uygulanmaya devam etmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok yayg\u0131n bir yan\u0131lg\u0131, kapitalizmin demokrasiyi kendili\u011finden bir \u015fekilde yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Oysa kapitalizm otomatik olarak demokrasiyi gerektirmez. Bir\u00e7ok durumda demokrasinin olmamas\u0131 kapitalizm i\u00e7in \u00e7ok daha elveri\u015flidir. Kabul edilmesi gerekir ki, hem insanl\u0131k tarihi bak\u0131m\u0131ndan hem de mevcut \u00fclkelerin geneli a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cnormal\u201d ve \u201cyayg\u0131n\u201d olan demokrasi de\u011fil, diktat\u00f6rl\u00fckt\u00fcr! <\/p>\n\n\n\n

Fa\u015fizm bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6zg\u00fcn bir bi\u00e7imidir. Klasik ifadesi ile s\u00f6ylersek finans ve sanayi sermayesinin kanl\u0131, tekelci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Yani ki\u015fisel bir ruh durumu de\u011fil, sosyo ekonomik bir olgudur. Ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 da basit\u00e7e \u201cyanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnen\u201d bireylerin tedavi edilmesi veya yok edilmesi ile de\u011fil, kaynaklar\u0131n\u0131n kurutulup yerine farkl\u0131 bir sosyo ekonomik sistem in\u015fa edilmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fa\u015fizmin en temel kayna\u011f\u0131 ise \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetine dayanan kapitalizmdir.<\/p>\n\n\n\n

Sermayedarlar \u00f6zel m\u00fclkiyetlerini korumak ve \u00fccretli emek istihdam ederek s\u00f6m\u00fcrmek istedikleri i\u00e7in, onlar\u0131n birinci \u00f6ncelikleri demokrasi de\u011fil her zaman bu d\u00fczenin devam\u0131 olacakt\u0131r. Fa\u015fizmin en k\u00fc\u00e7\u00fck prototipinin, patronun mutlak s\u00f6z hakk\u0131na sahip oldu\u011fu ama i\u015f\u00e7ilerin hi\u00e7bir haklar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u015fyerleri olmas\u0131n\u0131n nedeni de budur.<\/p>\n\n\n\n

Fa\u015fizmin kayna\u011f\u0131 da, nedeni de, en k\u00fc\u00e7\u00fck n\u00fcvesi de; demokrasinin tamamen rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u015fyerleridir. Fa\u015fizm topluma da bireylere de buradan yay\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden fa\u015fizmin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutman\u0131n yolu, \u00fccretli emek sisteminin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetine son verilmesidir. M\u00fcn\u00fcr Rahvanc\u0131o\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hay\u0131r! Fa\u015fizm bir hastal\u0131k de\u011fildir. Asl\u0131nda bu yaz\u0131 ilk kelimesi ile bitirilebilirdi ve di\u011fer yaz\u0131lara da bol bol yer kal\u0131rd\u0131. Ancak kabul etmek gerekir ki,<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":12214,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[67,38,9,42,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12215,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12213\/revisions\/12215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}