{"id":12278,"date":"2026-09-17T17:51:31","date_gmt":"2026-09-17T15:51:31","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12278"},"modified":"2026-09-17T17:51:35","modified_gmt":"2026-09-17T15:51:35","slug":"genclik-hareketinden-halk-hareketine-halk-der-erol-ertugan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12278","title":{"rendered":"Gen\u00e7lik Hareketinden Halk Hareketine: Halk-Der &#8211; Erol Ertugan"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image\"><img\/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan 1980 y\u0131l\u0131na kadar T\u00fcrkiye\u2019de, gen\u00e7lerin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu eylemler g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili bir \u015fekilde hissedilmekte idi. O d\u00f6nemde, K\u00fcba\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen, anti-fa\u015fist, antikapitalist ve s\u00f6m\u00fcrgecilik kar\u015f\u0131t\u0131 devrimin etkileri T\u00fcrkiye\u2019de de hissedilirken di\u011fer taraftan Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin revizyonist bir \u00e7izgiye y\u00f6nelmesi, yeni devrimci \u00f6rg\u00fctlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015f ve s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 geli\u015fen devrimci m\u00fccadele g\u00fc\u00e7l\u00fc bir damar haline gelmi\u015ftir. Devrimci Yol, Kurtulu\u015f ve Halk\u0131n Kurtulu\u015fu gibi \u00f6rg\u00fctler bu u\u011furda m\u00fccadele etmi\u015flerdir. O d\u00f6nemde, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk \u00f6\u011frencilerin bir\u00e7o\u011fu bu \u00f6rg\u00fctlerde m\u00fccadele verirken ayn\u0131 anda y\u00fcksek \u00f6\u011frenimlerine de devam etmekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p>1974 y\u0131l\u0131nda K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131n ikiye b\u00f6l\u00fcnmesi ve adan\u0131n kuzeyinde olu\u015fan yeni siyasal d\u00fczen, gen\u00e7ler aras\u0131nda yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6\u011frenim g\u00f6ren K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk \u00f6\u011frenciler de d\u00f6nemin devrimci gen\u00e7lik hareketlerinden etkilenmi\u015f ve K\u0131br\u0131s\u2019a d\u00f6nd\u00fcklerinde bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Cumhuriyet\u00e7i T\u00fcrk Partisi i\u00e7inde ve \u00e7evresinde bulunan \u00f6\u011frenci derneklerinde faaliyet g\u00f6stermekte olan bir grup gen\u00e7, Sovyet yanl\u0131s\u0131 geleneksel \u00e7izgiden ayr\u0131\u015farak, farkl\u0131 bir devrimci \u00e7izgi geli\u015ftirmeye y\u00f6nelmi\u015ftir. Halk-Der\u2019in ideolojik ve \u00f6rg\u00fctsel zemini bu s\u00fcre\u00e7te \u015fekillenerek, K\u0131br\u0131s sorununa halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve emek m\u00fccadelesi temelinde yakla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi savunulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>1976 se\u00e7imlerinden sonraki d\u00f6nemde CTP i\u00e7erisindeki g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 netlik kazanarak, bir grup gen\u00e7 disipline verilmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak bu gen\u00e7ler partiden at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fanan bu geli\u015fmenin ard\u0131ndan, 22 A\u011fustos 1977 y\u0131l\u0131nda, Omorfo\u2019da Halkla Dayan\u0131\u015fma ve K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi (Halk-Der) kurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Halk-Der ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fclt\u00fcr ve dayan\u0131\u015fma derne\u011fi olarak kurulmas\u0131na ra\u011fmen k\u0131sa s\u00fcrede ba\u011f\u0131ms\u0131z ve devrimci bir gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlenmesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Omorfo\u2019dan sonra Lefko\u015fa, Ma\u011fusa ve di\u011fer b\u00f6lgelerde de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam ederek, \u00f6\u011frencilerin yan\u0131 s\u0131ra gen\u00e7 i\u015f\u00e7iler, \u00f6\u011fretmenler, memurlar ve farkl\u0131 kesimlerden insanlar\u0131 ortak bir m\u00fccadele etraf\u0131nda bir araya getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ilk devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc olan Halk-Der, gen\u00e7lerin ve halk\u0131n genel sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak i\u00e7in m\u00fccadele vermekteydi. Bu \u00f6zellik onu di\u011fer gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlerinden farkl\u0131 k\u0131lmaktayd\u0131. Halk- Der\u2019in m\u00fccadelesinde, e\u011fitim, i\u015fsizlik ve gen\u00e7lerin gelece\u011fi gibi sorunlar\u0131n yan\u0131nda demokrasi, sendikal haklar, toplumsal e\u015fitlik ve K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konular\u0131 da \u00f6nemli yer tutmu\u015ftur. Dernekte toplant\u0131lar, e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel etkinlikler ve halkla dayan\u0131\u015fma faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftirilirken, \u00f6te yandan gen\u00e7lerin, siyasal m\u00fccadeleye kat\u0131l\u0131m\u0131 desteklenmi\u015f ve \u00f6rg\u00fctlenmelerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda Halk-Der, yaln\u0131zca eylem yapan bir \u00f6rg\u00fct olmay\u0131p, gen\u00e7leri toplumsal m\u00fccadelenin aktif \u00f6znesi h\u00e2line getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir okul niteli\u011fi kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ana slogan\u0131, BA\u011eIMSIZ KIBRIS- B\u00dcT\u00dcN HALKLAR KARDE\u015eT\u0130R olan Halk-Der, adada iki halk oldu\u011fu tespitini yaparken ayn\u0131 zamanda K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler ile K\u0131br\u0131sl\u0131 Elenlerin karde\u015f\u00e7e bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131 temel ilkelerinden biri olarak benimsemi\u015ftir. Her iki toplum aras\u0131ndaki milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 ortak ya\u015fam\u0131, bar\u0131\u015f ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 savunmu\u015ftur. B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m d\u00f6nemin siyasal ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde cesur ve dikkat \u00e7ekici bir tutum olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>1 May\u0131s 1978 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan eylemlerde, Halk-Der \u201cB\u00fct\u00fcn Halklar Karde\u015ftir\u201d pankart\u0131 ile \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015f ve baz\u0131 dernek \u00fcyeleri pankarta \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z K\u0131br\u0131s\u201d ifadesinin eklenmesini de istemi\u015f ancak o d\u00f6nemdeki di\u011fer sol \u00f6rg\u00fctlerle g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Halk-Der, \u201ctek bir K\u0131br\u0131s halk\u0131\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 desteklemekte olan \u00e7evrelere kar\u015f\u0131, iki halk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederek onlar\u0131n karde\u015f\u00e7e ya\u015famalar\u0131n\u0131 savunan bir g\u00f6r\u00fc\u015f benimsemi\u015ftir. Ayr\u0131ca, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n birlik m\u00fccadele ve dayan\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc olan 1 May\u0131s\u2019ta gen\u00e7lerin \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7imde rol almas\u0131, Halk-Der\u2019in gen\u00e7lik hareketinden daha geni\u015f bir halk hareketine d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Halk-Der, ayn\u0131 zamanda i\u015f\u00e7i ve kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n demokratik hak m\u00fccadelelerine destek vermi\u015f; grevler, sendikal faaliyetler ve emek\u00e7ilerin hak arama eylemleri ile gen\u00e7lerin dayan\u0131\u015fmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Halk-Der, gen\u00e7lik ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda siyasal ve toplumsal bir ba\u011f kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1977 y\u0131l\u0131nda kurulan Halk-Der, 1980- 1981 y\u0131llar\u0131nda \u00fcyelerinin Toplumcu Kurtulu\u015f Parti\u2019sine kat\u0131lmas\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctsel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sona erdirmi\u015ftir. Bu karar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n nedenleri; dernek \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin yetersiz g\u00f6r\u00fclmesi, m\u00fccadelenin daha geni\u015f kitlelere yay\u0131lmas\u0131 iste\u011fi, bir siyasi parti kurmak ya da mevcut bir partiye kat\u0131lmak, TKP\u2019nin birlikte m\u00fccadele etme teklifinde bulunmas\u0131, 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihinde T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan askeri darbenin devrimciler \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 ve \u00fcyeler aras\u0131nda ideolojik ve \u00f6rg\u00fctsel g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r. <br>Halk-Der\u2019in k\u0131sa s\u00fcrede g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fccadele, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk devrimci hareketinde daha sonraki \u00f6rg\u00fctlenmeleri etkileyen bir siyasal gelenek olarak de\u011ferlendirilmelidir. Gen\u00e7li\u011fin ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenmesi, halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi, emek m\u00fccadelesiyle dayan\u0131\u015fma ve K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesine kar\u015f\u0131 ortak ya\u015fam d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Halk-Der gelene\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze aktard\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel kazan\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn gen\u00e7lerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 i\u015fsizlik, g\u00f6\u00e7, ekonomik belirsizlik ve gelecek kayg\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde Halk-Der\u2019in dayan\u0131\u015fma, \u00f6rg\u00fctlenme ve halktan yana m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemini korumaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7lik, yaln\u0131zca gelece\u011fi bekleyen bir kesim de\u011fil, \u00f6rg\u00fctlendi\u011finde bug\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirebilecek temel toplumsal g\u00fc\u00e7lerden biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Halk-Der\u2019in devrimci m\u00fccadele gelene\u011fi, Baraka ve Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Yolu\u2019nun siyasal m\u00fccadelesinde ya\u015famaya ve g\u00fc\u00e7lenmeye devam etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan 1980 y\u0131l\u0131na kadar T\u00fcrkiye\u2019de, gen\u00e7lerin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu eylemler g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili bir \u015fekilde hissedilmekte idi. O d\u00f6nemde, K\u00fcba\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen, anti-fa\u015fist, antikapitalist ve s\u00f6m\u00fcrgecilik<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":12279,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12278"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12285,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12278\/revisions\/12285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}