{"id":12287,"date":"2026-09-18T16:30:49","date_gmt":"2026-09-18T14:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12287"},"modified":"2026-09-18T16:30:53","modified_gmt":"2026-09-18T14:30:53","slug":"dijital-dunya-kimin-cikarina-eyyup-bozlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12287","title":{"rendered":"Dijital D\u00fcnya: Kimin \u00c7\u0131kar\u0131na? – Eyy\u00fcp Bozlar"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, ileti\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131lan sosyal medya ile, \u201cvarolu\u015f\u201d y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lan sosyal medya aras\u0131nda derin bir fark var. Teknolojinin getirdikleri sayesinde bilgiye ula\u015fmak, haberle\u015fmek, h\u0131zl\u0131 ve pratik bir \u015fekilde i\u00e7erik \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn pek tabii. Fakat bunlar\u0131n ne kadar\u0131 sahici veya ne kadar\u0131 gerekli? Bug\u00fcn sosyal medyada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7erikler, influencer k\u00fclt\u00fcr\u00fc, be\u011feni ve takip\u00e7i toplamak i\u00e7in ortaya at\u0131lan ak\u0131mlar, hatta i\u00e7erik videolar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yer alan m\u00fczikler bile \u00f6zellikle gen\u00e7 kesimin dikkatini \u00e7ekmek ve sosyal medyaya \u201cdaimi m\u00fc\u015fteri\u201d yaratabilmek i\u00e7in tasarlanan ve tercih edilen \u015feylere evrilmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nceleri YouTube gibi platformlarda sadece e\u011flence ama\u00e7l\u0131 \u00fcretilen videolar daha sonralar\u0131 ticari ama\u00e7 g\u00fcderek, toplumun (\u00f6zellikle gen\u00e7lerin) dikkatini \u00e7ekmek ve onlar\u0131 bu \u00e7ark\u0131n di\u015flisi haline getirmek i\u00e7in bilin\u00e7li olarak de\u011fi\u015ftirildi. \u00d6rne\u011fin, en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan sosyal medya platformlar\u0131ndan biri olan Instagram\u2019\u0131n amac\u0131 ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman, sadece foto\u011fraf y\u00fckleyip an\u0131 payla\u015fmakken, \u015fu an Instagram \u00fczerinden \u00fcr\u00fcn bile sat\u0131n al\u0131nabilmektedir. \u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz mesleklerinden influencer\u2019l\u0131k sayesinde ge\u00e7imini sa\u011flayan az\u0131msanmayacak bir kesim var. Ve bu kesim, gen\u00e7lerin hayat\u0131n\u0131 bir nevi \u015fekillendiriyor. Mutluluk, ba\u015far\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00e7o\u011fu zaman markalar, tatiller, k\u0131yafetler ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \u00fczerinden tan\u0131mlan\u0131yor. Sosyal medya platfromlar\u0131, gen\u00e7lerin bo\u015f zaman\u0131n\u0131 bile ekonomik de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Gen\u00e7lerin dijital d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7ine do\u011fmu\u015f olmas\u0131 bizlerin se\u00e7imi de\u011fil; esas sorun, bu dijital alanlar\u0131n hangi ekonomik ili\u015fkiler i\u00e7inde \u015fekillendi\u011fi ve gen\u00e7leri nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fi.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fczellik ve Beden Alg\u0131s\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fczellik ve beden alg\u0131s\u0131 yeni tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey de\u011fil asl\u0131nda. \u00d6zellikle kad\u0131n bedeni \u00fczerinde uzun zamand\u0131r b\u00f6yle bir bask\u0131 var. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu bask\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelip erkekleri de kapsamaktad\u0131r. Kad\u0131nlar \u201cno makeup\u201d etiketi alt\u0131nda bile makyajl\u0131 foto\u011fraf payla\u015fma ihtiyac\u0131ndayken, erkekler ise kasl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 i\u00e7erikleriyle profillerini doldurmak zorunda hissediyor. Bug\u00fcn sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131, filtresiz, efektsiz, hatta \u015fark\u0131s\u0131z herhangi bir i\u00e7erik bile payla\u015famaz hale geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc algoritma bunu destekler nitelikte. \u0130nsanlar sosyal medyada hep bir k\u0131yaslama i\u00e7inde; bu durum da insanlar i\u00e7erisinde bir kutupla\u015fma yarat\u0131yor. Sosyal medyan\u0131n g\u00fczellik alg\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden insanlar kendini maddimanevi eksik ve yetersiz hissediyor. Bu y\u00fczden \u201chaz\u0131r g\u00fczellik anlay\u0131\u015f\u0131\u201d hakim; bir yandan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fck satarken ayn\u0131 zamanda da birbirine benzeyen, ayn\u0131 tip insanlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 do\u011fuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal Medya Etkisi <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sosyal medya, do\u011fru veya yanl\u0131\u015f, ger\u00e7ek\u00e7i veya de\u011fil, her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015ften insan\u0131n bir arada oldu\u011fu bir yer haline geldi. Sosyal medya, insanlar\u0131n esas kimlikleriyle yapmaya cesaret edemeyecekleri \u015feyleri sanal ortamda yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bunlardan baz\u0131lar\u0131, siber zorbal\u0131k, troll\u00fck ve yo\u011fun lin\u00e7 giri\u015fimlerinin olu\u015fturdu\u011fu lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Sosyal medyan\u0131n karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan bu eylemler hem sanal hem de ger\u00e7ek d\u00fcnyada ciddi sorunlara yol a\u00e7abilmektedir. Art\u0131k insanlar, hakl\u0131 veya haks\u0131z bakmaks\u0131z\u0131n, bir birey hakk\u0131nda yorum yapma ve onun hayat\u0131na m\u00fcdahil olma hakk\u0131n\u0131 kendinde g\u00f6r\u00fcyor. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, sosyal medya da bunu destekliyor. \u0130nsanlar bir g\u00f6r\u00fc\u015f hakk\u0131nda derinlemesine fikir sahibi de\u011filken bile, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirebilecek dolay\u0131s\u0131yla da toplumu etkileyebilecek bir g\u00fcce sahip oluyorlar. Nitekim bu durum, toplumsal olarak ayr\u0131\u015fmay\u0131 k\u00f6r\u00fckler nitelikte.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka Bir Dijital D\u00fcnya M\u00fcmk\u00fcn <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kamunun dikkatini \u00e7ekebilme amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya ortak bir sorun etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmek i\u00e7in sosyal medya etkili bir ara\u00e7 haline geldi. Bu da yads\u0131namaz bir ger\u00e7ek. Daha farkl\u0131 bir dijital d\u00fcnyada gen\u00e7ler i\u00e7in \u00fccretsiz ve kamusal e\u011fitim olanaklar\u0131 sa\u011flanabilir. Gen\u00e7lerin sadece t\u00fcketici de\u011fil, bilim ve sanat \u00fcretmesi ve payla\u015fmas\u0131 art\u0131r\u0131labilir. Alternatif medya ve ba\u011f\u0131ms\u0131z yay\u0131nc\u0131l\u0131k desteklenebilir.<\/p>\n\n\n\n

Peki bu de\u011fi\u015fim nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? Burada tek ba\u015f\u0131na bireysel fark\u0131ndal\u0131k ya da \u201cdijital detoks\u201d gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler yeterli de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc sorunun k\u00f6keni bireysel de\u011fil yap\u0131sal. Sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, k\u00e2r amac\u0131 g\u00fcden \u015firketlerin elinde ve bu \u015firketlerin \u00f6ncelikli hedefi kullan\u0131c\u0131 refah\u0131 de\u011fil, ekran s\u00fcresi ve reklam geliri. Bu y\u00fczden alternatif, platformlar\u0131n i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendisinde aranmal\u0131. \u00d6rne\u011fin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ya da i\u00e7erik \u00fcreticilerinin platform \u00fczerinde s\u00f6z sahibi oldu\u011fu kooperatif tipi modeller ya da k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen, algoritmik manip\u00fclasyonu \u015feffaf k\u0131lan yap\u0131lar bu noktada bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu sunabilir. K\u0131sacas\u0131, dijital d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7ekten de\u011fi\u015ftirmek istiyorsak, sorulmas\u0131 gereken soru \u201cbu platformlar\u0131 nas\u0131l daha iyi kullan\u0131r\u0131z?\u201d de\u011fil, \u201cbu platformlar kime ait olmal\u0131 ve kimin \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet etmeli?\u201d sorusudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, ileti\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131lan sosyal medya ile, \u201cvarolu\u015f\u201d y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lan sosyal medya aras\u0131nda derin bir fark var. Teknolojinin getirdikleri sayesinde bilgiye ula\u015fmak, haberle\u015fmek,<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":12288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12287"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12289,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12287\/revisions\/12289"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}