{"id":12312,"date":"2026-09-22T14:13:42","date_gmt":"2026-09-22T12:13:42","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12312"},"modified":"2026-09-22T14:13:51","modified_gmt":"2026-09-22T12:13:51","slug":"kibrisin-hurma-agaclari-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=12312","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Hurma A\u011fa\u00e7lar\u0131 -\u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406.jpeg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"680\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406-1024x680.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12319\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406-1024x680.jpeg 1024w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406-300x199.jpeg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406-768x510.jpeg 768w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406-1170x777.jpeg 1170w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/IMG_0406.jpeg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Lefko\u015fa\u2019n\u0131n tarih kokan sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6lgesine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131z a\u011fa\u00e7lardan biridir hurma&#8230; Yan\u0131ndan ge\u00e7ti\u011finizde g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselen boyuyla nazl\u0131 nazl\u0131 sallanan dallar\u0131n\u0131n inceden inceye \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 huzur dolu bir h\u0131\u015f\u0131rt\u0131 duyar kulaklar\u0131n\u0131z. Y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz sokaklarda eski \u015feher ak\u015famlar\u0131n\u0131n ruhunu hisseder, hurma yapra\u011f\u0131n\u0131n dallar\u0131nda sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kan yaseminlerin t\u00fct\u00fcs\u00fcn\u00fc duyars\u0131n\u0131z adeta. K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n yerli bitkisi olamayan bu boylu poslu a\u011fa\u00e7lar\u0131n uzun y\u0131llard\u0131r adam\u0131zda da varl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini an\u0131msars\u0131n\u0131z\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Hurma a\u011fac\u0131n\u0131n (Phoenix dactylifera L.) K\u0131br\u0131s\u2019a ilk ne zaman getirildi\u011fi kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, M\u00d6 6. y\u00fczy\u0131la tarihlenen arkeolojik tasvirler (1) ile Theophrastos\u2019un M\u00d6 4.\u20133. y\u00fczy\u0131ldaki g\u00f6zlemleri (2), hurma yeti\u015ftiricili\u011finin bu tarihlerde adada yerle\u015fmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bitkinin do\u011fal yay\u0131l\u0131\u015f alan\u0131 Arabistan ve Mezopotamya oldu\u011fundan, K\u0131br\u0131s\u2019a b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Fenikelilerin Do\u011fu Akdeniz ticaret a\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lefke Hurmas\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yakla\u015f\u0131k iki bin hurma a\u011fac\u0131na ev sahipli\u011fi yapan Lefke b\u00f6lgesi, K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n en yo\u011fun hurma varl\u0131\u011f\u0131na sahip yerle\u015fim yeridir. Yerel halk\u0131n \u201cfurma\u201d olarak da adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7ok y\u0131ll\u0131k a\u011fa\u00e7lar, Lefke\u2019nin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini \u015fekillendiren en \u00f6nemli unsurlar aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lefke\u2019de bulunan hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131yla ilgili yayg\u0131n bir inan\u0131\u015f, hurma fidanlar\u0131n\u0131n M\u00d6 2. biny\u0131lda K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n M\u0131s\u0131r ile yo\u011fun ticari ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler i\u00e7inde bulundu\u011fu d\u00f6nemde adaya getirildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Rivayete g\u00f6re, bak\u0131r madenlerinden \u00e7\u0131kar\u0131lan cevherlerin ta\u015f\u0131nmas\u0131nda kullan\u0131lan zembil ve k\u00f6f\u00fcnler, hurma yapraklar\u0131 ve liflerinden \u00f6r\u00fclmekteydi. Bu nedenle hurma a\u011fac\u0131, yaln\u0131zca g\u00f6lge veren ya da meyve sunan bir bitki olarak de\u011fil, madencilik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de sessiz tan\u0131klar\u0131ndan biri olarak kabul edilmektedir. (3) Di\u015fi ve erkek bireylerden olu\u015fan hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131, ilkbaharda ger\u00e7ekle\u015fen tozla\u015fman\u0131n ard\u0131ndan sonbaharda meyve vermektedir. <br>Lefke\u2019de her y\u0131l d\u00fczenlenen Hurma Festivali, bu a\u011fac\u0131n b\u00f6lgenin k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line geldi\u011finin en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hurmac\u0131l\u0131k da Lefke\u2019de ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lan geleneksel mesleklerden biridir. Olduk\u00e7a zahmet gerektiren bu s\u00fcre\u00e7te \u00fcreticiler, bellerine ba\u011flad\u0131klar\u0131 halatlarla metrelerce y\u00fckseklikteki a\u011fa\u00e7lara t\u0131rmanarak olgunla\u015fan hurma salk\u0131mlar\u0131n\u0131 palalar yard\u0131m\u0131yla keserler. Toplanan meyveler dallar\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r ve geleneksel y\u00f6ntemlerden biri olarak sirkeye yat\u0131rma i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilir. B\u00f6ylece meyvenin olgunla\u015fmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Y\u00fcksek lif i\u00e7eri\u011fi, sindirimi destekleyen yap\u0131s\u0131 ve do\u011fal enerji kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 nedeniyle beslenmede \u00f6nemli bir yere sahip olan hurman\u0131n dallar\u0131ndan dam, \u00e7ekirdeklerinden ise tespih yap\u0131lmaktad\u0131r. Lefke\u2019nin simgesi h\u00e2line gelen bu a\u011fa\u00e7lar, son y\u0131llarda, ithal palmiye ve hurma fidanlar\u0131yla adaya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen k\u0131rm\u0131z\u0131 palmiye b\u00f6ce\u011fi (Rhynchophorus ferrugineus) nedeniyle ciddi bir tehdit alt\u0131na girmi\u015ftir. Hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla ilgili kurumlar taraf\u0131ndan ila\u00e7lama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u201cBir Hurma Da Sen Kurtar\u201d gibi toplumsal fark\u0131ndal\u0131k projeleri hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sayesinde hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hurma, K\u0131br\u0131s k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde yaln\u0131zca meyvesiyle de\u011fil, geleneksel sanat ve zanaattaki yeriyle de \u00f6nemli bir de\u011fere sahiptir. Naylon po\u015fetlerin yayg\u0131nla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, kurutulan hurma yapraklar\u0131 ve liflerinden \u00f6r\u00fclen sepetler g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n vazge\u00e7ilmez ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cZembil\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu sepetler, hafif, esnek ve dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131lar\u0131 sayesinde pazarda, tarlada ve ev ya\u015fam\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f; sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ve estetik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc nedeniyle toplumun her kesiminden b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise zembiller, ne yaz\u0131k ki eski i\u015flevselli\u011fini yitirmi\u015f durumdad\u0131r. Sadece turistik ama\u00e7larla \u00fcretilmeye devam edilmektedir. (5) Zembil yap\u0131m\u0131n\u0131n yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131, hem ekolojik hem de sanatsal bir de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Do\u011fal ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir malzemeler kullan\u0131larak \u00fcretilen zembiller, do\u011fa dostu bir alternatif sunarken ayn\u0131 zamanda geleneksel el sanatlar\u0131n\u0131n estetik zenginli\u011fini yans\u0131tmas\u0131na da vesile olacakt\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n yeniden hayata kazand\u0131r\u0131lmas\u0131, gelecek nesillerin bu zanaat\u0131 tan\u0131mas\u0131na, \u00f6\u011frenmesine ve ya\u015fatmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Meyvesinden, dal\u0131na, g\u00f6lgesinden \u00e7ekirde\u011fine her yeri de\u011ferli olan hurma; ge\u00e7mi\u015fin sessiz tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaparken, g\u00f6lgesine s\u0131\u011f\u0131nan her canl\u0131y\u0131 hikayesinin orta\u011f\u0131 yapar. Belki de bu y\u00fczden baz\u0131 a\u011fa\u00e7lar yaln\u0131zca meyve vermez; aidiyet, emek ve hat\u0131ra ye\u015fertir. K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n hurmalar\u0131 da y\u00fczy\u0131llard\u0131r oldu\u011fu gibi k\u00f6kleriyle ge\u00e7mi\u015fe, dallar\u0131yla gelece\u011fe uzanmaya devam edecek.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaynaklar:<\/p>\n\n\n\n<p> (1) https:\/\/www.cyprusfoodmuse-um.com\/sites\/default\/files\/trofima\/gallery\/2025-03\/\/45-26\/foinikas-schedio%202.jpg <\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcne kadar bilinen en eski kan\u0131t, K\u0131br\u0131s Arkaik II D\u00f6nemi\u2019ne (M\u00d6 600\u2013475) ait bir testidir. Bu eser \u00fczerinde bir ki\u015finin hurma a\u011fac\u0131na t\u0131rmanarak hurma toplad\u0131\u011f\u0131 tasvir edilmi\u015ftir. Bu sahne, hurman\u0131n o tarihte K\u0131br\u0131s\u2019ta g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>(2) Bitki biliminin kurucusu kabul edilen Theophrastos, Historia Plantarum (Enquiry into Plants) adl\u0131 eserinde K\u0131br\u0131s\u2019taki hurmalardan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde s\u00f6z eder.<\/p>\n\n\n\n<p>(3) Bu anlat\u0131y\u0131 do\u011frulayan do\u011frudan yaz\u0131l\u0131 kaynak bulunmamakla birlikte Lefke\u2019nin s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ve geleneksel zanaat belle\u011finde hurma liflerinden \u00f6r\u00fclen zembillerin madencilikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin anlat\u0131lar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>(4) https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=6iJvktlP64Y (5) O\u011fuz Yorganc\u0131o\u011flu, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Folkloru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lefko\u015fa\u2019n\u0131n tarih kokan sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6lgesine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131z a\u011fa\u00e7lardan biridir hurma&#8230; Yan\u0131ndan ge\u00e7ti\u011finizde g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselen boyuyla nazl\u0131 nazl\u0131 sallanan dallar\u0131n\u0131n inceden inceye \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 huzur dolu<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12312"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12312"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12320,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12312\/revisions\/12320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}