{"id":3093,"date":"2015-06-12T14:18:17","date_gmt":"2015-06-12T12:18:17","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=3093"},"modified":"2015-06-12T14:18:17","modified_gmt":"2015-06-12T12:18:17","slug":"argasdinin-38-sayisindan-unutulan-sozcukler-isimli-yazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=3093","title":{"rendered":"ARGASD\u0130\u2019N\u0130N 38. SAYISINDAN \u201cUNUTULAN S\u00d6ZC\u00dcKLER\u201d \u0130S\u0130ML\u0130 YAZI"},"content":{"rendered":"<p>\u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu<\/p>\n<p>sifa_alcicioglu@yahoo.com<\/p>\n<p align=\"center\"><b>Unutulan S\u00f6zc\u00fckler<\/b><\/p>\n<p>\u00a0Devrik c\u00fcmleleri, geni\u015f zaman kipleri, k\u00fc\u00e7\u00fcltme ek(cik)leriyle kendine \u00f6zg\u00fc bir tatta konu\u015fulan \u201cK\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk A\u011fz\u0131\u201d (1) bu k\u00fc\u00e7\u00fck adan\u0131n kuzey co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 dildir. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r bir\u00e7ok medeniyete ev sahipli\u011fi yapan K\u0131br\u0131s halk\u0131 konu\u015fulan dil bak\u0131m\u0131ndan da bir\u00e7ok etkiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin konu\u015ftu\u011fu dil T\u00fcrk\u00e7e olmas\u0131na ra\u011fmen, i\u00e7erisinde Venediklilerden gelen Latin k\u00f6kenli, L\u00fczinyanlardan ge\u00e7en Frans\u0131zca k\u00f6kenli s\u00f6zc\u00fckler yan\u0131nda y\u0131llarca birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 K\u0131br\u0131sl\u0131 Elenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u2018Rumca\u2019 \u0130ngiliz S\u00f6m\u00fcrge Y\u00f6netimi \u0130daresi\u2019nde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130ngilizce ve Osmanl\u0131 etkisiyle Eski T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fcklerin de bulundu\u011fu, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle harmanlanm\u0131\u015f zengin bir dildir.<\/p>\n<p><b>K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk A\u011fz\u0131\u2019n\u0131n Baz\u0131 \u00d6zellikleri<\/b><\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n b\u00f6lgelerinde konu\u015fulan dil kendi i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli farkl\u0131l\u0131klar bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bana s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; ba\u011fa, baa, ban(g)a, ba gibi \u015fekillerde ya da kendi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; gendi, geni, gee, geni \u015feklinde duyabiliriz. \u00a0O y\u00fczden K\u0131br\u0131s\u2019ta konu\u015fulan\u0131n asl\u0131nda bir a\u011f\u0131zlar toplulu\u011fu oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Bu a\u011f\u0131z\u0131n en belirgin \u00f6zelliklerden birisi \u201ck\u201d harfi yerine \u201cg\u201d kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 kelimelerde \u201cp\u201d yerine \u201cb\u201d de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, patates \u201cbadadez\u201d diye telaffuz edilmektedir. \u00d6zellikle Mesarya\u2019daki k\u00f6ylerde sona \u201cng\u201d vurgusu yap\u0131l\u0131rken (gideceng), isimler ilk heceye vurgu yap\u0131larak s\u00f6ylenir. ( A-med, La-le) Ada genelinde \u201cyahu, be, olan\u201d gibi hitap s\u00f6zc\u00fckleri kaba ve bir o kadar i\u00e7ten bir \u015fekilde isimlerden \u00f6nce ya da sonra s\u00f6ylenerek kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u201cBe Ali, napars\u0131n\u0131z olan, yahu H\u00fcseyin\u201d. Ayr\u0131ca baz\u0131 k\u00f6ylerde K\u0131br\u0131sl\u0131 Elenlerden dolay\u0131 \u201cra, re, bre\u201d gibi hitaplar da isimlerden \u00f6nce s\u00f6ylenerek kullan\u0131l\u0131r. \u0130simlerin sonuna gelen abla, han\u0131m gibi s\u00f6zc\u00fckler ismin son hecesiyle birle\u015ferek kullan\u0131l\u0131r. Ay\u015fe Abla, Ay\u015faba \u015feklinde, Hatice Han\u0131m, Hatican\u0131m \u015feklinde s\u00f6ylenir. Soru ekleri kullan\u0131lmadan vurgu yap\u0131larak sorular sorulur. Mesela, \u201cHastas\u0131n?\u201d diye soruldu\u011funda s\u0131n hecesine vurgu yap\u0131l\u0131r \u201chasta m\u0131 oldun?\u201d demektir. K\u00fc\u00e7\u00fcltme ekleri k\u00fc\u00e7\u00fcltme anlam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcndelik dile yerle\u015fmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, \u201cOrac\u0131ktaki g\u0131zc\u0131k bizim k\u00f6yl\u00fcd\u00fcr.\u201d Ama ba\u011flac\u0131 \u201cma\u201d \u015feklinde ve genellikle c\u00fcmlenin ba\u015f\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u201cDe\u011fil\u201d kelimesi onaylama s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc olarak dilimize yerle\u015fmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, \u201cBize geleceksiniz de\u011fil?\u201d<\/p>\n<p><b>Dilin Asimilasyonu <\/b><\/p>\n<p>Dil, ya\u015fayan bir olgudur. \u00c7evresel fakt\u00f6rler dilin \u015fekillenmesinde ya da erozyona u\u011framas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir etkendir. \u00dclkemizde kullan\u0131lan dil, T\u00fcrkiye kanallar\u0131n\u0131n izlenmesi, n\u00fcfus yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi ve bilin\u00e7li bir \u015fekilde planlanan k\u00fclt\u00fcr asimilasyonu gibi nedenlerle kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015ftur. Bug\u00fcn nenelerimizin kulland\u0131\u011f\u0131 dille aram\u0131zdaki fark a\u00e7\u0131lmakta ve kullan\u0131lan kelime ve deyimlerin yerini ba\u015fka kelimeler almaktad\u0131r. Ya da o s\u00f6zc\u00fckler kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yok olmaktad\u0131r. Dili ya\u015fatmak onu kullanmakla m\u00fcmk\u00fcn olur. K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklere uygulanan asimilasyon politikalar\u0131nda en fazla zarar g\u00f6renlerden biri de dilin kendisidir. Y\u0131llar i\u00e7inde bunun \u00f6rneklerini \u015fu \u015fekillerde ya\u015fad\u0131k; k\u00f6y isimlerine \u201cRumca\u201d oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle ba\u015fka isimler verildi hatta T\u00fcrk\u00e7e olanlar bile i\u00e7erisindeki kelimelerden dolay\u0131 (Kurumanast\u0131r-\u00c7ukurova) de\u011fi\u015ftirildi. Lakaplar, \u00a0as\u0131rl\u0131k aile isimleri devlet karar\u0131yla de\u011fi\u015ftirildi. D\u00f6nemin BRT m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130smet Kotak, art\u0131k K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk a\u011fz\u0131yla konu\u015fulmas\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 uydurma ve abart\u0131l\u0131 bir T\u00fcrk\u00e7e olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir r\u00f6portajda dile getirdi. Dilimize ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze sahip \u00e7\u0131kmal\u0131, unutulan ve unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f bu s\u00f6zc\u00fckleri yeni nesillere aktarmal\u0131y\u0131z. Yoksa \u201czerdaliden d\u00fcd\u00fcgd\u00fcr i\u015fimiz\u201d\u2026 <b>\u00a0<\/b> <b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b>Bunlar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131 Bilirsiniz?<\/b><\/p>\n<p>Gavro\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ispano\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gurdis\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sakgulli\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pe\u015fgir\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gabira \u00a0 Penna\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Uruba\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gancelli\u00a0\u00a0\u00a0 Beytambal\u00a0\u00a0\u00a0 Angoni\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bas\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u0131sm\u0131l \u00a0 Zip\u00a0\u00a0\u00a0 lossarga\u00a0\u00a0 A\u015fevi Alina\u00a0 Mi\u015faro Saggo P\u00fcnez Fago Hanay \u00a0 Ha\u00e7ana Be\u015f?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Guduru Zeflemek\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Manag\u00fcl<\/p>\n<p>Kaynak:<\/p>\n<p>(1)\u00a0 K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk A\u011fz\u0131 kavram\u0131, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi tan\u0131mlamak amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>(2)\u00a0Kaynak\u00e7a: Asimilasyon \u00dc\u00e7lemesi belgeseli\u2019nde yer alan \u201cDibelik Asimilasyon\u201d filminden yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/kapak.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-2972 aligncenter\" style=\"border: 1px solid black; margin-top: 1px; margin-bottom: 1px;\" alt=\"kapak\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/kapak-211x300.jpg\" width=\"211\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/kapak-211x300.jpg 211w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/kapak-721x1024.jpg 721w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/kapak.jpg 944w\" sizes=\"(max-width: 211px) 100vw, 211px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00a0 <b>\u00a0<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu sifa_alcicioglu@yahoo.com Unutulan S\u00f6zc\u00fckler \u00a0Devrik c\u00fcmleleri, geni\u015f zaman kipleri, k\u00fc\u00e7\u00fcltme ek(cik)leriyle kendine \u00f6zg\u00fc bir tatta konu\u015fulan \u201cK\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk A\u011fz\u0131\u201d (1) bu k\u00fc\u00e7\u00fck adan\u0131n kuzey<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-NT","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3093"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3093"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3102,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3093\/revisions\/3102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}