{"id":3715,"date":"2015-11-28T17:32:59","date_gmt":"2015-11-28T15:32:59","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=3715"},"modified":"2015-11-28T17:32:59","modified_gmt":"2015-11-28T15:32:59","slug":"argasdinin-40-sayisindan-eski-agirlik-olculeriyle-ilgili-bir-yazi-yarim-onge-bir-ogga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=3715","title":{"rendered":"ARGASD\u0130&#8217;N\u0130N 40. SAYISINDAN ESK\u0130 A\u011eIRLIK \u00d6L\u00c7\u00dcLER\u0130YLE \u0130LG\u0130L\u0130 B\u0130R YAZI &#8220;Yar\u0131m \u00d6nge Bir Ogga&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>\u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu<\/p>\n<p>Sifa_alcicioglu@yahoo.com<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><i><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/terazi1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-3716 alignleft\" alt=\"terazi1\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/terazi1-300x224.jpg\" width=\"300\" height=\"224\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/terazi1-300x224.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/terazi1.jpg 448w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Hat\u0131rlar\u0131m da, eskiden nenem al\u0131\u015fveri\u015fi k\u00f6ye gelen seyyar manavlardan yapard\u0131. Haftan\u0131n belli bir g\u00fcn\u00fc gelen manav, k\u00f6y\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan beklenir, geldi\u011fi zaman meyva- zebze dolu ga\u015falardan(1) en tazeleri \u00f6zenle se\u00e7ilirdi. Nenem da alaca\u011f\u0131 sebze meyveyi bir g\u00fczel se\u00e7er ve tartmas\u0131 i\u00e7in civar k\u00f6yleri da gezen zerzavat\u00e7\u0131(2) Kemal Day\u0131\u2019ya verirdi. Kemal Day\u0131 naylonun birini terazinin bir ucuna koyar, di\u011fer ucuna da a\u011f\u0131rl\u0131klardan koyarak ka\u00e7 okkal\u0131k mal satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulurdu. Dijital tart\u0131lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131\u011f\u0131n aksine terazinin dengesini tutturmak zahmetli bir i\u015fti.<\/i><\/p>\n<p><i>***<\/i><\/p>\n<p>Y\u0131llard\u0131r diline, dinine, e\u011fitim sistemi gibi bir\u00e7ok alan\u0131na m\u00fcdahale edilen K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka asimilasyon politikas\u0131 \u201cTart\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcler Yasas\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s\u2019ta Osmanl\u0131 ve \u0130ngiliz S\u00f6m\u00fcrge Y\u00f6netimi de dahil olmak \u00fczere kullan\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fc birimleri, bu yasayla bir anda de\u011fi\u015fmi\u015fti. 31 Aral\u0131k 1995\u2019te\u201cTart\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcler Yasas\u0131\u201d y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi zaman \u00fclkede deyim yerindeyse ufak \u00e7apl\u0131 bir deprem ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Halk, al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 okka, dirhem, ar\u015f\u0131n, mil gibi a\u011f\u0131rl\u0131k ve uzunluk \u00f6l\u00e7\u00fclerinin de\u011fi\u015fmesini kabullenememi\u015f ama milin kilometre, okkan\u0131n kilogram olmas\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ememi\u015fti. Asl\u0131nda K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Meclisi&#8217;nin 13 Ekim 1977 tarihli birle\u015fiminde kabul olunan \u201cTart\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcler Yasas\u0131\u201d, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan Resm\u00ee Gazete&#8217;de yay\u0131nlanmak suretiyle il\u00e2n olunmu\u015ftu. Ama y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giri\u015fi, yasaya da yaz\u0131larak, \u00f6nce 5 y\u0131l sonra 11 y\u0131l ertelenmi\u015f ve yasa uygulamaya ge\u00e7memi\u015fti. Son olarak yasa de\u011fi\u015fikli\u011fiyle, 31 Aral\u0131k 1995 tarihine kadar ertelendi. Yani uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00fcst\u00fcnden 18 y\u0131l gibi bir s\u00fcre ge\u00e7mesi gerekmi\u015fti. \u00dcstelik bu y\u0131llarda devlet taraf\u0131ndan halk\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in hi\u00e7bir giri\u015fim yap\u0131lmamas\u0131, amac\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 standartlar\u0131 yakalamak oldu\u011fu iddia edilen metrik sisteme ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Galonla \u00f6l\u00e7\u00fclen benzin litreye, ar\u015f\u0131nla \u00f6l\u00e7\u00fclen kuma\u015f metreye, \u00a0mille g\u00f6sterilen tabelalar kilometreye d\u00f6n\u00fc\u015fmeye mahkum oldu. Kantar\u0131n ucu kilograma tak\u0131l\u0131 kald\u0131\u2026<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Gen\u00e7 nesiller bu terimlerin ad\u0131n\u0131 bile bilmezken, ya\u015fl\u0131larda durum farkl\u0131d\u0131r. Y\u0131llarca edinilen al\u0131\u015fkanl\u0131klar kolay unutulmad\u0131\u011f\u0131ndan olsa gerek eski \u00f6l\u00e7\u00fcler onlarla birlikte ya\u015famaktad\u0131r. Her \u00fclkenin kendine has \u00f6l\u00e7\u00fc birimlerinin oldu\u011fu zamanlarda bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze baz\u0131 deyimler kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u201cokka basmak\u201d, ne kadar a\u011f\u0131r oldu\u011funu ifade eder. \u201cKelle ci\u011fer yar\u0131m \u00f6nge\u201d ki\u015finin ne kadar zay\u0131f oldu\u011funu belirtir. \u201c\u0130ki dirhem bir \u00e7ekirdek\u201d \u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ifade eder. Ancak burada kullan\u0131lan \u00e7ekirdek de bir a\u011f\u0131rl\u0131k birimidir. \u015e\u00f6yle ki Osmanl\u0131 D\u00f6neminde harnup \u00e7ekirde\u011fi bir zamanlar elmas gibi k\u0131ymetli ta\u015flar\u0131 tartmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc ke\u00e7iboynuzu olarak da adland\u0131r\u0131lan bu meyvenin \u00e7ekirde\u011finin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmez. \u0130ki dirhem bir \u00e7ekirde\u011fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ysa bir alt\u0131na denk gelmekteymi\u015f. Yani bu terim \u015f\u0131k kimselere bir nevi alt\u0131n yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclkemize has baz\u0131 terimlerse \u015funlard\u0131r: \u201cG\u0131br\u0131z Kantar\u0131\u201d, k\u0131rk d\u00f6rt okkad\u0131r. Arabalar vergilendirilirken a\u011f\u0131rl\u0131k birimi olarak K\u0131br\u0131s kantar\u0131 baz al\u0131n\u0131rd\u0131 ve kamyonetlerin, kamyonlar\u0131n \u00fczerine yaz\u0131l\u0131rd\u0131. \u201cOgga bu\u00e7ug\u201d, perakende, azar azar, teker teker. Mallar\u0131n azar azar sat\u0131lmas\u0131na dayanan sat\u0131\u015f bi\u00e7imiydi. \u201cMilda\u015f\u0131\u201d, yollar\u0131n uzunlu\u011funu mil y\u00f6n\u00fcnden g\u00f6steren ta\u015f demektir. (2)<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Tart\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fc birimlerinin de\u011fi\u015fti\u011fi d\u00f6nem, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin \u00fcretimden kopar\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman dilimiyle de \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Bilin\u00e7li olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu politikalar; \u00fcretimden koparma, nispi bir refah yaratarak halk\u0131 memurla\u015fmaya itme gibi etmenler k\u00fclt\u00fcrel asimilasyonun en ger\u00e7ek \u00f6rneklerindendir. Son olarak 1 Haziran 2014&#8217;te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren &#8220;Metroloji (\u00f6l\u00e7\u00fc ve \u00f6l\u00e7\u00fc aletleri) Yasas\u0131&#8221; ile \u201cTart\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcler Yasas\u0131\u201d da y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131. Metroloji Yasas\u0131\u2019s\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne uyum ad\u0131 alt\u0131nda, ticareti ve rekabeti \u00f6n plana al\u0131p halk\u0131 t\u00fcketici bireyler olarak g\u00f6ren yeni bir yasam\u0131z daha oldu.<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcr nostaljik bir \u00f6\u011fe de\u011fildir sadece. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcr ya\u015far, i\u00e7inde \u00fcretimi de bar\u0131nd\u0131r\u0131r. T\u00fcketmeye al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00fcretimden uzak, toplumsal olaylara sessiz kalan bir halk tam da egemenlerin istedi\u011fi \u015feydir. Bu y\u00fczden, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve haf\u0131zas\u0131 yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir halk olmamak i\u00e7in de\u011ferlerimize sahip \u00e7\u0131kmal\u0131, bunu gelecek nesillere aktarma sorumlulu\u011funu \u00fczerimizde hissetmeliyiz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak:<\/p>\n<p>(1)\u00a0 Ga\u015fa: kasa<\/p>\n<p>(2)\u00a0 Zerzavat\u00e7\u0131: meyve, sebze satan ki\u015fi, manav.<\/p>\n<p>(3)\u00a0 Mustafa G\u00f6k\u00e7eo\u011flu, K\u0131br\u0131s A\u011f\u0131zlar\u0131 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, 2008.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu Sifa_alcicioglu@yahoo.com \u00a0 Hat\u0131rlar\u0131m da, eskiden nenem al\u0131\u015fveri\u015fi k\u00f6ye gelen seyyar manavlardan yapard\u0131. Haftan\u0131n belli bir g\u00fcn\u00fc gelen manav, k\u00f6y\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan beklenir, geldi\u011fi<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3716,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/terazi1.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-XV","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3715"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3717,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3715\/revisions\/3717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}