{"id":4386,"date":"2016-08-16T14:57:02","date_gmt":"2016-08-16T12:57:02","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4386"},"modified":"2016-08-16T14:57:02","modified_gmt":"2016-08-16T12:57:02","slug":"argasdide-tarihimizden-bir-kesit-kibrista-develer-ve-devecilik-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4386","title":{"rendered":"Argasdi&#8217;de tarihimizden bir kesit: &#8220;K\u0131br\u0131s\u2019ta Develer ve Devecilik&#8221;- \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p><i>Kemerli kap\u0131n\u0131n aral\u0131\u011f\u0131ndan katar\u0131n(1) sesini dinlerdi k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z. Puh puh puh\u2026 Ard\u0131ndan \u2018k\u0131h-k\u0131h\u2019 sesiyle dizlerinin \u00fczerine \u00e7\u00f6k\u00fc\u015flerini izler, \u00f6nlerindeki saggullaya(2) dudaklar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 sesle t\u00fck\u00fcr\u00fck doldurmalar\u0131na tan\u0131k olurdu. \u0130nat\u00e7\u0131 olduklar\u0131n\u0131, hatta kervan\u0131 y\u00fcr\u00fcten adama kafa tuttu\u011funu hat\u0131rlar, \u2018\u0131s\u0131r\u0131r ha\u2019 ikazlar\u0131n\u0131 dikkate al\u0131p yanlar\u0131na gitmeye korkard\u0131. Dinlenirken gevi\u015f getiren (d\u00f6ve) develeri izlerdi usulcac\u0131k\u2026 En \u00e7ok da pe\u015fenk ad\u0131 verilen katar\u0131n \u00f6n\u00fcnde giden erkek deveden \u00e7ekinirdi. Mesarya\u2019n\u0131n tozlu, s\u0131cak havas\u0131nda s\u0131ra s\u0131ra oturan develer, zaman\u0131n t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n en yak\u0131n arkada\u015flar\u0131yd\u0131.<\/i><\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/frozen7.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4387 alignleft\" alt=\"frozen7\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/frozen7-300x182.jpg\" width=\"300\" height=\"182\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/frozen7-300x182.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/frozen7.jpg 550w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n s\u0131cak ve kurak iklimine uyum sa\u011flayabilen develer, 14. y\u00fczy\u0131ldan itibaren 19. y\u00fczy\u0131la kadar adam\u0131zda yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131lar. K\u0131br\u0131s\u2019ta bulunan develer, tek h\u00f6rg\u00fc\u00e7l\u00fc bir cinse sahipti ve daha fazla ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k ve ula\u015f\u0131m sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lmaktayd\u0131lar. Devecilik yayg\u0131n bir meslek olarak yap\u0131lmaktayd\u0131. K\u00f6ylerden al\u0131nan saman, arpa, bu\u011fday gibi \u00fcr\u00fcnler, develere y\u00fcklenir ve sat\u0131lmak \u00fczere \u015fehere(3) gidilirdi. <i>Y\u00fck ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 bu torbalara harar ad\u0131 verilirdi. Hararlar\u0131n i\u00e7ine bazen harup, nar, kiremit gibi mallar da konurdu. K\u00fcfeler i\u00e7inde \u00fcz\u00fcm ayr\u0131ca guggurga denen kam\u0131\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f dar uzun kafesler yard\u0131m\u0131yla tavuk da ta\u015f\u0131n\u0131rd\u0131.<\/i>(4) Deve katarlar\u0131 en az \u00fc\u00e7-d\u00f6rt deveden olu\u015furdu. En \u00f6nde giden erkek deveye pe\u015fenk denirdi. Deveciler y\u00fcklerini y\u00fckledikten sonra tek h\u00f6rg\u00fc\u00e7l\u00fc pe\u015fenge binerek giderlerdi. K\u0131h k\u0131h denerek oturtulan develere \u201chade, kalk\u201d gibi komutlar verilerek ya da hafif\u00e7e boynunu d\u00fcrterek kalkmalar\u0131 sa\u011flan\u0131rd\u0131. Devecilerin geldi\u011fi, katardaki son hayvana tak\u0131lan zil sayesinde anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Devecilerin kulland\u0131\u011f\u0131 iki kulplu toprak su bardaklar\u0131na halk aras\u0131nda deveci barda\u011f\u0131 denirdi. B\u00f6yle denmesinin nedeni, devecilerin, bardaklar\u0131n\u0131 kulplar\u0131ndan develerin \u00fczerlerine asmalar\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Deveciler Han\u0131<\/b><\/p>\n<p>\u015eeherde develer i\u00e7in yap\u0131lan hanlar bulunmaktayd\u0131. \u00dcst kat\u0131nda konaklama yerleri bulunan hanlar\u0131n bah\u00e7esinde ise develer <a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4389 alignright\" alt=\"korkut\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-223x300.jpg\" width=\"223\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-223x300.jpg 223w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut.jpg 714w\" sizes=\"(max-width: 223px) 100vw, 223px\" \/><\/a>dinlenmekteydi. Bilinen en b\u00fcy\u00fck hanlardan birisi, Osmanl\u0131 D\u00f6nemi\u2019nde in\u015fa edilen Lefko\u015fa\u2019da Selemiye Camisi\u2019nin g\u00fcney y\u00fcz\u00fcnde bulunan \u201cDeveciler Han\u0131\u201d idi. Han o d\u00f6nemde iki geni\u015f kap\u0131s\u0131 bulunan, ortas\u0131nda geni\u015f bir su haznesiyle, b\u00fcy\u00fck yalaklar\u0131n bulundu\u011fu, alt kat\u0131nda hayvan a\u011f\u0131llar\u0131n\u0131n \u00fcstte ise konaklama yerlerinin oldu\u011fu bir yap\u0131dayd\u0131. Kerpi\u00e7 ve ah\u015faptan yap\u0131lan; kemerleri, s\u00fcnd\u00fcrmesi ile i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir dut a\u011fac\u0131 oldu\u011fu rivayet edilen han, 1950\u2019li y\u0131llara kadar korunmu\u015f ancak 1965-66 y\u0131llar\u0131nda tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdilerde y\u0131k\u0131lan han\u0131n yerinde, bir otopark alan\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><b>Develerin K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk Edebiyat\u0131na Yans\u0131malar\u0131<\/b><\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 500 y\u0131l ada sakini olan develer, edebiyat\u0131m\u0131za da hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r oranda atas\u00f6z\u00fc ve deyim b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131nda \u00e7ocuk oyunlar\u0131nda da ad\u0131 ge\u00e7mektedir. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Deve kini g\u00fctmek:<\/b> Yap\u0131lan k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri hi\u00e7 unutmamak, kin ba\u011flamak.<\/p>\n<p><b>Deve \u00e7alar zilini dengi dengine: <\/b>Her birey kendine uygun ki\u015filerle i\u015fbirli\u011fine giri\u015fir.<\/p>\n<p><b>Deve tellal\u0131:<\/b> \u00c7ok uzun boylu kad\u0131nlara s\u00f6ylenen bir s\u00f6z.<\/p>\n<p><b>D\u00f6veye bininca, \u00e7al\u0131 arkas\u0131nda gizlenmeg olmaz:<\/b> Herkes\u00e7e bilinen bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n zaman inkar edemezsin.<\/p>\n<p><b>Devenin hat\u0131r\u0131 yoksa devecinin hat\u0131r\u0131 vard\u0131r:<\/b> Bir kimsenin yapaca\u011f\u0131 bir i\u015fte i\u015fin<\/p>\n<p>kendisinden fazla, i\u015fi yapt\u0131rana kar\u015f\u0131 sevgi ve sayg\u0131 duymas\u0131.<\/p>\n<p><b>Deve silkinse e\u015fe\u011fe y\u00fck \u00e7\u0131kar: <\/b>Vars\u0131l birisinin k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fler ya da<\/p>\n<p>\u00f6nemsemedi\u011fi mallar yoksullar i\u00e7in servettir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4390\" alt=\"korkut!\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut1-300x183.jpg\" width=\"300\" height=\"183\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut1-300x183.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut1.jpg 719w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-alb\u00fcm.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4388\" alt=\"korkut alb\u00fcm\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-alb\u00fcm-300x185.jpg\" width=\"300\" height=\"185\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-alb\u00fcm-300x185.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/korkut-alb\u00fcm.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b>D\u00f6veye Binermin Oyunu<\/b><\/p>\n<p>Daha \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ki\u015fi ile k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocu\u011fun aras\u0131nda ge\u00e7en bir oyundur. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 oturan b\u00fcy\u00fckle \u00e7ocuk parmaklar\u0131n\u0131 kenetleyerek ellerini deve bi\u00e7imine sokar. Sonra b\u00fcy\u00fck, \u00e7ocu\u011fa:<\/p>\n<p>\u201cD\u00f6veye biner min?<\/p>\n<p>Halebe gider min?<\/p>\n<p>Halebde bir gu\u015f var<\/p>\n<p>Gorkarm\u0131n, gorkmazm\u0131n?\u201d<\/p>\n<p>sorular\u0131n\u0131 sorar. \u00c7ocuk \u201cGorkar\u0131m\u201d ya da \u201cGorgmam\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 verir. \u201cGorgmam\u201d derse eller \u00e7\u00f6z\u00fclerek \u00e7ocu\u011fa do\u011fru ani \u201cPaf\u201d denir. \u00c7ocuk korkuyla kar\u0131\u015f\u0131k bir heyecan duyar. Sorma s\u0131ras\u0131 \u00e7ocu\u011fa gelir. \u00c7ocuk da ayn\u0131 sorular\u0131 y\u00f6neltir. Oyun b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gider.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcr ya\u015fayan bir olgudur. Develer de g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131za, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze bir\u00e7ok \u015fey katm\u0131\u015f K\u0131br\u0131s\u2019ta bolca bulundu\u011fu zamanlarda. K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n kuzey co\u011frafyas\u0131nda, en son 1970\u2019li y\u0131llarda g\u00f6r\u00fclen develer, art\u0131k siyah-beyaz foto\u011fraflarda, nenelerimizin dilinde bir \u00e7ocukluk an\u0131s\u0131 olarak ya\u015famaktalar.<\/p>\n<p><b>S\u00f6zl\u00fck<\/b><\/p>\n<p>(1)Katar: Deve kervan\u0131.<\/p>\n<p>(2)Saggulla: Torba.<\/p>\n<p>(3) \u015eeher: Lefko\u015fa<\/p>\n<p><b>Kaynak<\/b><\/p>\n<p>(4) K\u0131br\u0131s\u2019ta Deve, Naz\u0131m Ka\u015fot.<\/p>\n<p><b>Atas\u00f6zleri ve deyimler: <\/b><\/p>\n<p>Erdo\u011fan Sara\u00e7o\u011flu, K\u0131br\u0131s A\u011fz\u0131, Ate\u015f Matbaac\u0131l\u0131k Ltd, Lefko\u015fa 2009.<\/p>\n<p>6 Bener Hakeri Hakeri, Hakeri\u2019nin K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00e7esi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Samtay Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131: 8, Gazima\u011fusa 2003.<\/p>\n<p>Mustafa G\u00f6k\u00e7eo\u011flu, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk A\u011f\u0131zlar\u0131 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131: 1637, \u0130stanbul 2006.<\/p>\n<p><b>Oyun <\/b><\/p>\n<p>O\u011fuz Yorganc\u0131o\u011flu, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk \u00c7ocuk Oyunlar\u0131, Adam Yay\u0131nlar\u0131, Lefko\u015fa 1997.<\/p>\n<p><b>Foto\u011fraf Ar\u015fivi<\/b><\/p>\n<p>Mustafa Korkut<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kemerli kap\u0131n\u0131n aral\u0131\u011f\u0131ndan katar\u0131n(1) sesini dinlerdi k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z. Puh puh puh\u2026 Ard\u0131ndan \u2018k\u0131h-k\u0131h\u2019 sesiyle dizlerinin \u00fczerine \u00e7\u00f6k\u00fc\u015flerini izler, \u00f6nlerindeki saggullaya(2) dudaklar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 sesle t\u00fck\u00fcr\u00fck<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":4387,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/frozen7.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-18K","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4386"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4391,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386\/revisions\/4391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}