{"id":4507,"date":"2016-10-30T16:38:16","date_gmt":"2016-10-30T14:38:16","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4507"},"modified":"2016-10-30T16:38:16","modified_gmt":"2016-10-30T14:38:16","slug":"goncolozlar-govcalasin-seni-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4507","title":{"rendered":"GONCOLOZLAR GOVCALASIN SEN\u0130 &#8211; \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><b><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Kallikatzaros.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4508 alignleft\" style=\"border: 1px solid black; margin: 1px;\" alt=\"kallikatzaros\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Kallikatzaros-165x300.jpg\" width=\"165\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Kallikatzaros-165x300.jpg 165w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Kallikatzaros.jpg 220w\" sizes=\"(max-width: 165px) 100vw, 165px\" \/><\/a><\/b>Goncoloz kelimesinin anlam\u0131n\u0131 yeni nesiller pek bilmez, ama bundan bir as\u0131r \u00f6nce ya\u015fayan bir \u00e7ocu\u011fa sorarsan\u0131z, geceleri soka\u011fa bile \u00e7\u0131kmaya korktuklar\u0131n\u0131 ya da yorgan\u0131n alt\u0131nda sakland\u0131klar\u0131 zamanlar\u0131 anlatacakt\u0131r bir\u00e7o\u011fu. K\u0131l\u0131ktan k\u0131l\u0131\u011fa (yumak, pamuk, e\u015fek, k\u00f6pek, tavuk, ke\u00e7i, kuzu, tav\u015fan, horoz deve, sakall\u0131 kad\u0131n) girdi\u011fine inan\u0131lan gecenin yarat\u0131klar\u0131d\u0131r onlar. Rivayete g\u00f6re insanlar\u0131 delirtirler ya da hastal\u0131k bula\u015ft\u0131r\u0131rlarm\u0131\u015f. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler yan\u0131nda, inanmayanlar da \u00e7o\u011funlukta\u2026 Her ne olursa olsun, onlar K\u0131br\u0131s k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, diline bir \u015fekilde yerle\u015fmi\u015fler.<\/p>\n<p>Goncolozlar\u0131n, Noel yortusu s\u0131ras\u0131ndaki on iki g\u00fcn (25 Aral\u0131k-6 Ocak) i\u00e7inde geleceklerine inan\u0131l\u0131yor. \u0130nan\u0131\u015fa g\u00f6re, \u0130sa\u2019n\u0131n vaftiz edildi\u011fi g\u00fcn\u00fcn y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde lokma yapma inanc\u0131 goncolozlar\u0131n da gidece\u011fi inanc\u0131yla ayn\u0131 zamana denk gelir. Yap\u0131lan lokmalar evlerin damlar\u0131na konulur\/at\u0131l\u0131r. Yine y\u0131lba\u015f\u0131nda i\u00e7ine nar, badem, susam, kuru \u00fcz\u00fcm ve kaynanm\u0131\u015f bu\u011fday konularak yap\u0131lan golifa da dama konulmaktad\u0131r\/at\u0131lmaktad\u0131r. Onlar\u0131n, damlarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve bacalardan i\u00e7eri girdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. \u0130nsanlar, evlerin bacalar\u0131n\u0131 da dikenlerle kapatarak eve gelmelerini \u00f6nlemek isterlerdi. B\u00f6ylece goncolozlar\u0131n yapaca\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden korunacaklar\u0131na inan\u0131rlarm\u0131\u015f.Ayr\u0131ca,gelmemeleri i\u00e7in t\u00fcts\u00fc yakt\u0131klar\u0131 da s\u00f6ylenmektedir. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sanan ki\u015filer, ha\u00e7 i\u015fareti yaparak kendilerini korumaya al\u0131rlarm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Yer alt\u0131ndan geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen goncolozlar, bazen de\u011ferli bir madenden yap\u0131lma sandalla ya da bir ceviz kabu\u011funun \u00fcst\u00fcnde veya eski bir kay\u0131kla kuyular hem p\u0131narlar vas\u0131tas\u0131yla yukar\u0131ya \u00e7\u0131karlarm\u0131\u015f. Kimilerine g\u00f6re ise beyaz e\u015feklerin \u00fcst\u00fcnde u\u00e7arak gelirlermi\u015f.<\/p>\n<p>Anlat\u0131lanlara g\u00f6re goncolozlar, ocak ay\u0131nda do\u011farlarm\u0131\u015f, do\u011furan\u0131n (analar\u0131)ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n evin oluklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda y\u0131kand\u0131klar\u0131na inan\u0131lmaktad\u0131r. E\u011fer ya\u011fmur ya\u011farsa o y\u0131l\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ece\u011fine yorulmaktaym\u0131\u015f. Buradan goncolozlar\u0131n di\u015fi oldu\u011fu inan\u0131\u015f\u0131 da geli\u015fmi\u015ftir. K\u0131br\u0131sl\u0131 Elenlerle birlikte yakla\u015f\u0131k 5 as\u0131r birlikte ya\u015fayan K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler de goncoloz hikayelerini benimsemi\u015fler. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar\u0131 korkutmak amac\u0131yla bu hikayeleri anlatm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131 korkutmak amac\u0131yla \u00c7ar\u015famba geceleri insanlar\u0131 ka\u00e7\u0131ran \u201c\u00c7ar\u015famba Kar\u0131s\u0131\u201d da anlat\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n kuzey co\u011frafyas\u0131nda \u201cGoncolozlar govcalas\u0131n seni\u201d, pe\u015fine d\u00fc\u015fs\u00fcnler anlam\u0131nda beddua \u015feklinde kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>Tek Tanr\u0131l\u0131 Dinlerden \u00d6nce Goncolozlar<\/b><\/p>\n<p>Goncolozlar, asl\u0131nda bir Hristiyan inanc\u0131 olarak ya\u015famas\u0131na ra\u011fmen k\u00f6kleri \u00e7ok daha eskilere dayanmaktad\u0131r. Goncolozlar\u0131n, tek tanr\u0131l\u0131 dinlerden \u00f6nce de mitolojik varl\u0131klar olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. T\u00fcrklerde,M\u00d6. 4. ve 5. y\u00fczy\u0131llarda \u015eamanizmle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Kara Koncolos isimli yarat\u0131k, t\u0131pk\u0131 goncolozlar gibi siyah renktir ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsanlara soru soran ve bilmedi\u011fi takdirde onlar\u0131 tara\u011f\u0131yla \u00f6ld\u00fcren k\u00f6t\u00fc bir varl\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 bo\u011farak \u00f6zellikle uykudayken nefessiz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan yarat\u0131k da (Karabasan) Kara Koncolos olarak bilinmektedir.<\/p>\n<p>Yunanistan\u2019da, Hristyanl\u0131k inanc\u0131ndan \u00f6nceki putperest d\u00f6nemde de benzer varl\u0131klardan bahsedilmektedir. Eski Yunan\u2019daki Kira isimli karanl\u0131k yarat\u0131klar da hem hastal\u0131k hem delilik bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan mitlerdendir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>S\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131n yar\u0131 masals\u0131 yar\u0131 destans\u0131 bu karanl\u0131k varl\u0131klar\u0131, K\u0131br\u0131s\u2019ta bir arada ya\u015fayan halklar\u0131n ortak k\u00fclt\u00fcr\u00fc haline gelmi\u015ftir. Onlar\u0131 kara bir kedinin g\u00f6z\u00fcnde, bir g\u00fcnahta ya da korkular\u0131m\u0131zda hissederiz, karanl\u0131ktaki g\u00f6lgelerden \u00e7\u0131kar\u0131p var ederiz. Bu halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, gen\u00e7li\u011fine, sanat\u0131na, dans\u0131na m\u00fcdahale etmek isteyen karanl\u0131k zihniyetler kadar tehlikeli olmasalar da siz yine de dikkatli olun!<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0<a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4509 aligncenter\" style=\"border: 1px solid black; margin-top: 1px; margin-bottom: 1px;\" alt=\"img_0003\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003-165x300.jpg\" width=\"165\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003-165x300.jpg 165w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003-565x1024.jpg 565w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003.jpg 883w\" sizes=\"(max-width: 165px) 100vw, 165px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>Goncoloz Hikayelerinden Baz\u0131 \u00d6rnekler<\/b><\/p>\n<p>\u201cBir varm\u0131\u015f. Bir yokmu\u015f. Bir kad\u0131n varm\u0131\u015f\u2026 Bir gece bah\u00e7eye suvarmaya gitmi\u015f. O s\u0131rada dereden gelen bir bebek a\u011flamas\u0131 duymu\u015f. Oraya gitti\u011finde \u00e7\u0131plak bir bebek g\u00f6rm\u00fc\u015f. Onu al\u0131p giydirmi\u015f ve avutmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Aniden bebek b\u00fcy\u00fcmeye ve \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesler artmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Kad\u0131n derhal bunun goncoloz oldu\u011funu anlam\u0131\u015f. Bebe\u011fi s\u0131k\u0131ca kavram\u0131\u015f ve keten bir iple ba\u011flam\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc goncolozlar keten ipi koparamaz. Yakalanan goncoloz yakalayan ki\u015fiye i\u015f yapmaya mecburmu\u015f. Kad\u0131n da onu her g\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. G\u00fcnd\u00fczleri \u00e7apa yap\u0131yor, a\u011fa\u00e7 buduyor, e\u015feliyormu\u015f. Geceleyin kad\u0131n onu yine iple ba\u011fl\u0131yormu\u015f. Ancak bir gece kad\u0131n onu ba\u011flamay\u0131 unutmu\u015f, goncoloz da ka\u00e7m\u0131\u015f.\u201d (1)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cAdam\u0131n biri geceleyin kahveden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bostana do\u011fru yola d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Yolda ba\u015f\u0131bo\u015f gezen bir e\u015fek bulmu\u015f, \u00fczerine binmi\u015f. E\u015fek ku\u015f olup u\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015f. Adam\u0131n ayaklar\u0131 \u00e7arpa \u00e7arpa deniz \u00fczerinden hindistan cevizleriyle dolu bir bah\u00e7eye g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f. Orada acayip k\u0131zlar g\u00f6rm\u00fc\u015f. Sonunda onu ald\u0131\u011f\u0131 yere b\u0131rakm\u0131\u015f ve kaybolmu\u015f.\u201d (2)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>(1) Hambis \u00c7angaris, Goncolozlar Hem Oyun, Khora Yay\u0131nlar\u0131, 2016.<\/p>\n<p>(2) O\u011fuz M. Yorganc\u0131o\u011flu, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Folkloru.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak:<\/p>\n<p>Ya\u015far \u00c7oruhlu, T\u00fcrk Mitolojisinin Anahatlar\u0131, Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi, 2000.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Goncoloz kelimesinin anlam\u0131n\u0131 yeni nesiller pek bilmez, ama bundan bir as\u0131r \u00f6nce ya\u015fayan bir \u00e7ocu\u011fa sorarsan\u0131z, geceleri soka\u011fa bile \u00e7\u0131kmaya korktuklar\u0131n\u0131 ya da yorgan\u0131n alt\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4509,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0003.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1aH","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4511,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4507\/revisions\/4511"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}