{"id":4748,"date":"2017-02-13T11:17:14","date_gmt":"2017-02-13T09:17:14","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4748"},"modified":"2017-02-13T11:17:14","modified_gmt":"2017-02-13T09:17:14","slug":"insan-dogasi-geregi-pinar-piro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=4748","title":{"rendered":"\u0130NSAN DO\u011eASI GERE\u011e\u0130\u2026 &#8211; P\u0131nar Piro"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130nsan do\u011fas\u0131 var m\u0131d\u0131r? insan do\u011fas\u0131 gere\u011fi sald\u0131rgan, bencil ve rekabet\u00e7i midir?&#8221; \u0130nsan Do\u011fas\u0131 Gere\u011fi isimli makalede bu sorulara yan\u0131t bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. &#8221; \u0130nsan&#8221; \u00a0dosyal\u0131 45. say\u0131m\u0131za 5TL kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm gazete bayiilerinden ve Baraka K\u00fclt\u00fcr Merkezi&#8217;nden ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>P\u0131nar Piro<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>pinarpiro@googlemail.com<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/insan-do\u011fas\u0131.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4749 alignright\" alt=\"insan do\u011fas\u0131\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/insan-do\u011fas\u0131-300x290.jpg\" width=\"300\" height=\"290\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/insan-do\u011fas\u0131-300x290.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/insan-do\u011fas\u0131.jpg 633w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><strong>\u0130nsan bencildir! \u0130nsan rekabet\u00e7idir! \u0130nsan sava\u015f\u00e7\u0131 ruhludur! \u0130nsan do\u011fas\u0131 bu, de\u011fi\u015ftiremezsin!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ya\u015fam\u0131n bir\u00e7ok an\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan, insan do\u011fas\u0131na ili\u015fkin kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f c\u00fcmleler\u2026 Belki de bazen a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z c\u00fcmleler\u2026<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Hepsine de\u011finecek olmakla birlikte evvela insan do\u011fas\u0131 \u00fczerine konu\u015fmak gerekti\u011fi kanaatindeyim. <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130nsan do\u011fas\u0131 nedir? Hatta cevaplanmas\u0131 gereken ilk soru, insan do\u011fas\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130nsan do\u011fas\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine \u00e7ok \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmakla birlikte, \u00f6zc\u00fcl\u00fck ve tarihselcilik \u00fczerlerinde en \u00e7ok durulanlard\u0131r. \u00d6zc\u00fcl\u00fck, <\/strong>insan do\u011fas\u0131n\u0131 \u201c<i>sabit bir \u00f6z\u00a0<\/i>\u201d ve \u201c<i>evrensel bir insan varolu\u015fu\u00a0<\/i>\u201d olarak ele al\u0131r. Yani onu tarihin bir par\u00e7as\u0131 olmaktan ay\u0131r\u0131r ve insan\u0131 varl\u0131ksal \u00f6zellikleri ile betimler. Tarihselcilik ise \u00a0\u201cde\u011fi\u015fen bir \u00f6z\u201dden bahseder. Farkl\u0131 zamanlar ve farkl\u0131 toplumsal ko\u015fullar\u0131n insan \u00fczerinde etkisi oldu\u011fundan bahseder ve bu nedenlerle farkl\u0131la\u015fabilen insan do\u011fas\u0131n\u0131 tan\u0131mlar. Burada, tarihsel olarak de\u011fi\u015febilen ve sosyo-k\u00fclt\u00fcrel olarak \u00f6zg\u00fclle\u015febilen bir insan s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n bir do\u011fas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 toptan iddia etmek de yanl\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131, insan do\u011fadaki di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131rt edilemezdi. \u0130nsan olma, her zaman belli bir sosyal ve tarihsel olu\u015fum i\u00e7inde belirlenirken, baz\u0131\u00a0yanlar\u0131 elbette biyolojiktir. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu yap\u0131dan dolay\u0131, yiyece\u011fe, suya, uykuya, do\u011fan\u0131n g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 bar\u0131na\u011fa, cinsiyet tatminine ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Ancak bunlara ihtiya\u00e7 duyan di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131rt edici olarak konu\u015fma, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve \u00fcretme yeteneklerine de sahip oldu\u011fu, bunlar sayesinde d\u00fcnyada ya\u015fayan di\u011fer canl\u0131lar\u0131n tamamlayamayaca\u011f\u0131 \u015fekilde do\u011fay\u0131 belli ama\u00e7lar dahilinde de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi de \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. En basit \u00f6rnekleri ile insan biyolojik olarak gerekli besinleri almadan ya\u015fayamaz ancak tavaya iki yumurta k\u0131rmak kal\u0131tsal olabilir mi? Nefes almak kal\u0131tsald\u0131r ancak g\u00fczel kokulu bir \u00e7i\u00e7e\u011fi koklamak do\u011fu\u015ftan gelen bir davran\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<strong><\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan do\u011fas\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar,\u00a0insan\u0131n biyolojik\/do\u011fal olan y\u00f6n\u00fc ile toplumsal\/k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nlerini bulu\u015fturan \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc insan kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 incelemektedir. Herkesin akl\u0131nda yer etmi\u015f, insan do\u011fas\u0131na ili\u015fkin en \u00f6nemli deyi\u015flerden biri olan, \u201cinsan do\u011fas\u0131n\u0131n bir <i>tabula rasa <\/i>\u00a0olarak alg\u0131lanmas\u0131\u201d da bu tart\u0131\u015fmalarda kendine yer bulmu\u015ftur. Lichtman\u2019a g\u00f6re bu kavray\u0131\u015f kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkilidir. \u00dcst\u00fcne hi\u00e7bir \u015fey yaz\u0131lmam\u0131\u015f bir tablet bile, plakmumunun yaz\u0131 arac\u0131 i\u011fneyi kabul etmesi gibi, \u00a0tebe\u015firi kabul etmesine izin verecek belli \u00f6zelliklere sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>\u0130nsan do\u011fas\u0131 bencil, sald\u0131rgan ve rekabet\u00e7i midir?<\/b><\/p>\n<p>Bug\u00fcn, insanlar\u0131n bencilli\u011fe ve sald\u0131rganl\u0131\u011fa yatk\u0131n oldu\u011fu a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ektir. Sava\u015flar\u0131n had safhada oldu\u011fu, e\u015fitsizlikten do\u011fan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn milliyet\u00e7ilik ve dinsel ayr\u0131\u015fmalarda arand\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n silahlarla ve \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 dijital oyunlarla b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00fcnyam\u0131zda bu sonu\u00e7 \u00e7ok do\u011fald\u0131r ancak evrimsel ge\u00e7mi\u015fimizden geldi\u011fini iddia etmek safsatad\u0131r. Hal b\u00f6yleyken, herkese insanca ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 sunmayan ekonomik sistemi ve h\u00fck\u00fcmetleri su\u00e7lamak yerine, et\u00e7il oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ilk insanlar\u0131 su\u00e7lamak daha kolay gelmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle, pek \u00e7ok insan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi a\u00e7g\u00f6zl\u00fc ve haris oldu\u011fu, do\u00adlay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr insanlar\u0131n paylar\u0131na d\u00fc\u015fenle yetinmeyip daha \u00e7o\u011funu is\u00adteyecekleri ve di\u011ferleri \u00fczerinde hakimiyet kurmay\u0131 arzulayacaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi de s\u0131k s\u0131k \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Oysa i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumda insanlar\u0131n nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131 in\u00adcelendi\u011finde bunun yanl\u0131\u015f bir sav oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Toplumda sa\u00ady\u0131s\u0131z \u00e7oklukta a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck ve harislik \u00f6rne\u011fi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuz do\u011fru &#8211; sa\u011f partilerin milletvekilleri ya da Amerikan Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini ka\u00adzanan t\u00fcrden politikac\u0131lar bu \u00f6rneklerden yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131. Bununla bir\u00adlikte, pek \u00e7ok \u00f6zveri, cesaret ve duyarl\u0131l\u0131k \u00f6rne\u011fine de rastl\u0131yoruz. Deprem, yang\u0131n vb. felaketler s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 insanlar\u0131n di\u011ferlerine yard\u0131mc\u0131 olabilmek i\u00e7in ya\u015famlar\u0131n\u0131 riske atabildiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.\u00a0Hatta h\u00fck\u00fcmetlerin en ahlaks\u0131z, en vah\u015fi emperyalist sava\u015flara giri\u015f\u00adme planlar\u0131 yaparken, kamuoyunun deste\u011fini kazanabilmek i\u00e7in bu sava\u015flar\u0131 \u2018insanc\u0131l ama\u00e7l\u0131 askeri m\u00fcdahaleler\u2019 gibi g\u00f6stermek zorunda kalmalar\u0131 da, \u201cinsanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131na yard\u0131m etme\u201d hissiyat\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrme yolunu se\u00e7melerinin bir \u00f6rne\u011fidir. D\u00f6nemin \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti \u00fclkesinin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 me\u015fru k\u0131labilmek i\u00e7in \u2018zavall\u0131 Bel\u00e7ika&#8217;n\u0131n yar\u00add\u0131m\u0131na ko\u015fma\u2019 yalan\u0131na ba\u015fvurmak zorunda kalmas\u0131 veya benzer \u015fekilde, petrol i\u00e7in giri\u015filen K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 me\u015fru g\u00f6stermek i\u00e7in \u2018zavall\u0131 Ku\u00adveyt\u2019i kurtarma\u2019 gerek\u00e7esi kullan\u0131lmas\u0131 gibi\u2026<\/p>\n<p>\u0130\u015fin asl\u0131nda, bir birey do\u011fu\u015ftan iyi ya da k\u00f6t\u00fc de\u011fil, kimi zaman ben\u00adcil ama\u00a0kimi zaman c\u00f6mert, bazen korkak ama bazen cesur, kimi zaman at\u0131lgan ama kimi zaman temkinlidir.\u00a0Ailesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zveriye kat\u00adlanmaya haz\u0131r oldu\u011fu halde kom\u015fusu i\u00e7in k\u0131l\u0131n\u0131 bile k\u0131p\u0131rdatmayacak in\u00adsanlar vard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 bir hay\u0131r kurumuna olduk\u00e7a c\u00f6mert maddi katk\u0131\u00adlarda bulunurlarken \u00e7ocuklar\u0131na kar\u015f\u0131 cimri bir tutum tak\u0131n\u0131rlar. Kimileri hayvanlara kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z bir ac\u0131ma ve sevgi i\u00e7inde olduklar\u0131 halde insan\u00adlara kar\u015f\u0131 \u00e7ok az duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler&#8230;<\/p>\n<p>Amerika\u2019daki K\u0131z\u0131lderililer i\u00e7in topra\u011f\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti \u2018do\u011fal olma\u00adyan\u2019 bir \u015feydi. Onsekizinci y\u00fczy\u0131l\u0131n toprak sahibi ise bunu en temel in\u00adsan hakk\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu.\u00a0Antik\u00e7a\u011f\u2019daki Yunanl\u0131lar e\u015fcinselli\u011fi sev\u00adginin alabilece\u011fi en y\u00fcksek form olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Oysa, Viktorya d\u00f6nemi \u0130ngilizleri i\u00e7in e\u015fcinsellik a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir \u015feydi. G\u00f6r\u00fcc\u00fc usul\u00fc evli\u00adlik, geleneksel Hintliler i\u00e7in y\u00fczy\u0131llard\u0131r ge\u00e7erli bir bi\u00e7im olarak varl\u0131\u011f\u0131\u00adn\u0131 s\u00fcrd\u00fcregelmi\u015ftir. Bug\u00fcn, Bat\u0131\u2019daki pek \u00e7ok insan bunu \u2018do\u011fal olma\u00adyan\u2019 bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fcyor.\u00a0Dolay\u0131s\u0131yla, toplumsal ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u00ad\u011fimiz anda \u2018insan do\u011fas\u0131\u2019n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmi\u015f oluyoruz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Sonu\u00e7 yerine<\/b><\/p>\n<p>\u0130nsan do\u011fas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak yads\u0131mak do\u011fru olmamakla birlikte de\u011fi\u015femez oldu\u011funu savunmak da yanl\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. \u0130nsan, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarihin en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hem onunla de\u011fi\u015fmekte hem de onun de\u011fi\u015fmesine sebep olmaktad\u0131r. Toplumsal bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131 da, do\u011fas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015febilir oldu\u011funun en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130nsan do\u011fas\u0131 var m\u0131d\u0131r? insan do\u011fas\u0131 gere\u011fi sald\u0131rgan, bencil ve rekabet\u00e7i midir?&#8221; \u0130nsan Do\u011fas\u0131 Gere\u011fi isimli makalede bu sorulara yan\u0131t bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. &#8221; \u0130nsan&#8221; \u00a0dosyal\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":4749,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/insan-do\u011fas\u0131.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1eA","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4748"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4748"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4750,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4748\/revisions\/4750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}