![\"munur](\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/munur-foto.jpg\")
<\/a><\/p>\nBug\u00fcn neredeyse t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n \u00fczerinde uzla\u015fabilecekleri bir talep var: \u201cDaha fazla bo\u015f zaman.\u201d Ama belki de \u201csonsuz\u201d bir bo\u015f zaman anlam\u0131na gelen \u201ci\u015fsizlik\u201d, yukar\u0131daki talepte bulu\u015fan hi\u00e7 kimsenin arzulad\u0131\u011f\u0131 bir durum de\u011fil! G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir yandan \u201c\u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131\u201d i\u00e7in m\u00fccadele edilirken, di\u011fer yandan da \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin azalt\u0131larak \u201cbo\u015f zaman\u201d\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 talebi y\u00fckseltiliyor. Bu durum bir \u00e7eli\u015fki midir? Gelin \u201c\u00e7al\u0131\u015fma ve bo\u015f zaman\u201d olgular\u0131na daha yak\u0131ndan bakarak bunu d\u00fc\u015f\u00fcnelim…<\/p>\n
K\u00f6kenler<\/b><\/p>\n
\u201cBo\u015f zaman\u201d ve dinlenmenin iki ayr\u0131 olgu oldu\u011fu, hemen herkesin kabul edece\u011fi bir \u015feydir. Bo\u015f zaman aylakl\u0131k de\u011fil; kendimize, sevdiklerimize, keyif ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z faaliyetlere ay\u0131racak daha fazla vakit demektir. Bu durum daha \u201cbo\u015f zaman\u201d fikrinin ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerden beri b\u00f6yledir. Me\u015fhur \u201c8-8-8\u201d slogan\u0131, sekiz saat \u00e7al\u0131\u015fma, sekiz saat dinlenme ve sekiz saatlik bo\u015f zaman talebiyle y\u00fckseltilmi\u015fti. Burada dahi dinlenme ile bo\u015f zaman\u0131n farkl\u0131 iki olgu olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Bo\u015f zaman olgusunun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n geli\u015fiminin paralel iki s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. \u0130lksel kom\u00fcnal toplumlarda \u00e7al\u0131\u015fma ile dinlenme aras\u0131nda belirli hi\u00e7bir ayr\u0131m yoktur. \u0130lk insan topluluklar\u0131; \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 tatmin edildi\u011fi oranda (doymak, bar\u0131nmak, \u0131s\u0131nmak vb) veya gerekli g\u00f6r\u00fclen her anda, uyku, dinlenme gibi s\u0131k molalarla ve oyun, e\u011flence gibi faaliyetlerle kesilen, tan\u0131mlanmam\u0131\u015f bir ya\u015fam temposuna sahipti.<\/p>\n
Toplumlar, \u00fcretken faaliyetlerde bulunmadan ya\u015fayan bir grup insan\u0131 beslemeye yetecek \u00fcr\u00fcn fazlas\u0131n\u0131 elde edinceye dek bu b\u00f6yle devam etmi\u015ftir. \u00dcr\u00fcn fazlas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile birlikte, sanat, felsefe, sava\u015f vb. alanlarda aktif olan yeni bir insanlar toplulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu ki\u015filer s\u0131n\u0131rs\u0131z bir bo\u015f zamana sahipken, onlar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirmesini sa\u011flayanlar i\u00e7in de yeni ve bitimsiz bir \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi yerle\u015fti. \u0130lk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imi ile bo\u015f zaman\u0131n, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir kesimin tekelinde oldu\u011funu ve \u00e7o\u011fu durumda \u201cbo\u015f zaman\u201d olarak de\u011fil, \u00fcretken \u00e7al\u0131\u015fma zorunlulu\u011fundan azade olmak (aylakl\u0131k) bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulayal\u0131m…<\/p>\n
Modern anlam\u0131yla \u201cbo\u015f zaman\u201d\u0131n, yani \u00fcretken \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131ndan ayr\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetler alan\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ise kapitalizm ile ya\u015f\u0131tt\u0131r. Bunun i\u00e7in, \u00fcretken faaliyetlerde yo\u011funla\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131n, dinlenme s\u00fcresini a\u015fan bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 s\u00fcreyi kazanmalar\u0131 gerekmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131 modern bo\u015f zaman olgusu, modern mesai sisteminin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve emek\u00e7i kesimlerin bir kazan\u0131m\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma ve bo\u015f zaman, biri olmadan di\u011feri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek denli i\u00e7 i\u00e7e iki olgu olarak, tarihsel s\u00fcre\u00e7te birlikte \u015fekillenmi\u015ftir.<\/p>\n
Zaman ve S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi<\/b><\/p>\n
Yukar\u0131daki k\u0131sa tan\u0131mdan da \u00e7\u0131karsanabilece\u011fi gibi, \u00e7al\u0131\u015fma ve bo\u015f zaman\u0131n modern kapitalizmle birlikte ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131; s\u0131n\u0131flar aras\u0131 m\u00fccadeleye yepyeni boyutlar katm\u0131\u015ft\u0131r. Biz bunlar\u0131 d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131kta \u00f6zetleyebiliriz:<\/p>\n
1- \u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 m\u00fccadelesi: Yayg\u0131n kan\u0131n\u0131n aksine, \u00e7al\u0131\u015fmadan azade olarak ge\u00e7irilen zaman\u0131n, nitelikli bir bo\u015f zaman olarak de\u011ferlendirildi\u011fi durumlar \u00e7ok nadirdir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, \u00fcretken \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7erisinde olmayan insanlar\u0131n (maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015famasalar da) uyku s\u00fcrelerinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, kitap okuma s\u00fcrelerinin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlere g\u00f6re hobilerine ay\u0131rd\u0131klar\u0131 zaman\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu sebeple \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 talebi sadece a\u00e7 kalmamak i\u00e7in de\u011fil, ger\u00e7ek anlamda bir bo\u015f zamana sahip olmak i\u00e7in de y\u00fckseltilen bir taleptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bo\u015f zaman, \u00e7al\u0131\u015fmadan kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferini yitirmektedir.<\/p>\n
2- \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n azalt\u0131larak, bo\u015f zaman\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fccadelesi: Kapitalizmin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile birlikte g\u00fcnl\u00fck 16 saate varan \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcreleri de yayg\u0131n olarak uygulanmaya ba\u015fland\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki sekiz saatlik i\u015f g\u00fcn\u00fc talebinin k\u00f6keni, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerini 10 saat ile s\u0131n\u0131rlama m\u00fccadelesidir. \u00c7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin azalt\u0131lmas\u0131, dinlenme ve bo\u015f zamana daha fazla vakit ay\u0131rmak i\u00e7in oldu\u011fu kadar daha fazla i\u015f\u00e7inin istihdam edilmesi i\u00e7in de temel bir gerekliliktir. Ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisi t\u00fcm emek\u00e7ilere alt\u0131 saatlik bir i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7in rasyonel ve uygulanabilir bir temel sunmaktad\u0131r. Bu, herkese i\u015f ve daha fazla bo\u015f zaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
3- \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7irilen zaman\u0131n insana yara\u015f\u0131r hale gelmesi m\u00fccadelesi: \u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve daha k\u0131sa s\u00fcreler \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 kadar \u00f6nemli bir olgu da; \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinde insani \u00f6zneler olarak muamele g\u00f6rme ve yap\u0131lan i\u015fin niteli\u011fine dair emek\u00e7ilerin belirleyici olma hakk\u0131d\u0131r. \u0130\u015f yerinde ge\u00e7irilen s\u00fcrelerde, i\u015fin gidi\u015fat\u0131na dair al\u0131nan kararlarda s\u00f6z, yetki ve karar sahibi olmak bunun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4- Bo\u015f zaman faaliyetlerinin niteli\u011fi \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadele: Bo\u015f zaman\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 kadar, bo\u015f zaman\u0131n nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131 da s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Modern bo\u015f zaman olgusunun geli\u015fmesi ile birlikte; zaman\u0131m\u0131z\u0131 sisteme tehlike olu\u015fturmayacak (TV, kalitesiz m\u00fczik, bilgisayar oyunlar\u0131 gibi) y\u00fczeysel ve niteliksiz faaliyetlerle doldurmak \u00fczere \u00f6zel bir sekt\u00f6r geli\u015fti. Ge\u00e7mi\u015fte 14-16 saat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde kitap okumak ve \u00f6rg\u00fctlenmek i\u00e7in zaman bulan insanlar; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sistematik olarak \u201cme\u015fgul\u201d hissettirilmekte ve insani \u00f6zneler olarak davranmaya \u201czaman bulamamakta\u201dd\u0131r.<\/p>\n
Zaman S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesinin Bir Alan\u0131d\u0131r<\/b><\/p>\n
Zaman, insani varolu\u015fumuzu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmemiz i\u00e7in hepimizin temel bir ihtiyac\u0131. Ancak bu zaman\u0131 nas\u0131l ge\u00e7irdi\u011fimiz de en az zaman kadar \u00f6nemli bir mesele. \u00c7al\u0131\u015fma ve bo\u015f zaman, nitelikli \u00e7al\u0131\u015fma ve nitelikli bo\u015f zaman taleplerini b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc ve birbirini tamamlay\u0131c\u0131 bir \u015fekilde kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; bunun s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir boyutu oldu\u011fu daha da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oluyor. Bunlar\u0131n birbiri ile \u00e7eli\u015fen olgular olmad\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kl\u0131k kazan\u0131yor.<\/p>\n
T\u0131pk\u0131 pazartesi sendromuna dair internette dola\u015fan yayg\u0131n c\u00fcmlede oldu\u011fu gibi: \u201cPazartesilerden nefret etmiyorsun. Asl\u0131nda nefret etti\u011fin \u015fey, kapitalizm.\u201d<\/i> Mevcut insani tatminden uzak \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imlerinden duyulan tiksintinin, sadece bo\u015f zaman talebi bi\u00e7imine b\u00fcr\u00fcnmesine de\u011fil, sistemi t\u00fcm boyutlar\u0131 ile sorgulamaya vesile olmas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu y\u00fczden de \u201cPazartesi nas\u0131l hissedece\u011fimiz, Pazar g\u00fcn ne ile me\u015fgul oldu\u011fumuza ba\u011fl\u0131.\u201d<\/p>\n
M\u00fcn\u00fcr Rahvanc\u0131o\u011flu<\/p>\n
Not: Zaman dosya konulu Argasdi 46. say\u0131m\u0131z\u0131, 5TL okur katk\u0131s\u0131 ile t\u00fcm market ve kitap evlerinden temin edebilrisiniz.<\/p>\n