{"id":5522,"date":"2017-11-02T11:53:21","date_gmt":"2017-11-02T09:53:21","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=5522"},"modified":"2017-11-02T11:53:21","modified_gmt":"2017-11-02T09:53:21","slug":"kanlidere-pedieos-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=5522","title":{"rendered":"Kanl\u0131dere (Pedieos) &#8211; \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><em><b>Argasdi dergmizin 48. say\u0131s\u0131ndan Kanl\u0131dere (Pedieos) hakk\u0131nda bir yaz\u0131&#8230;<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/lefko\u015fa-1800-4.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5523\" alt=\"lefko\u015fa-1800-4\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/lefko\u015fa-1800-4-300x158.jpg\" width=\"300\" height=\"158\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/lefko\u015fa-1800-4-300x158.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/lefko\u015fa-1800-4.jpg 844w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ya\u011fmurun ya\u011f\u0131p ard\u0131ndan derelerin gelmesi k\u00f6ylerde b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131 eskiden. Nenem hala ya\u011fmur-\u00e7amur demeden iskemlesini kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne dayay\u0131p ya\u011fmurun topra\u011fa kavu\u015ftu\u011fu o mutlu anlar\u0131 adeta hipnotize olmu\u015f\u00e7as\u0131na seyre dalar, etraf\u0131 saran toprak kokusunu i\u00e7ine doldurur. Ola ki ya\u011fmur \u015fiddetini art\u0131r\u0131rsa hemen besmele \u00e7ekmeye ba\u015flar bir yandan da \u201czarars\u0131z, ziyans\u0131z\u2026\u201d diyerekten ya\u011fmurun sele d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi, ekinlere, evlere ya da canl\u0131lara zarar vermemesi i\u00e7in m\u0131r\u0131ldan\u0131r. Suyun toprakla bulu\u015fmas\u0131n\u0131n, do\u011fan\u0131n yeniden canlanmas\u0131nda derelerin pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. 1930\u2019lu y\u0131llarda derelerin gelmesi o y\u0131l ekinlerin iyi olaca\u011f\u0131na i\u015faret etti\u011fi i\u00e7in yennar\u0131n sidikli* ge\u00e7mesi i\u00e7in dualara bile \u00e7\u0131k\u0131l\u0131rd\u0131. B\u00f6lgeden b\u00f6lgeye de\u011fi\u015fen ama ya\u011fmura atfedilen o dualar mani olarak dile yerle\u015firdi: \u201cTeknede hamur, tarlada \u00e7amur, ver Allah\u0131m ver, bir s\u0131k\u0131 ya\u011fmur\u201d ya da \u201cYa\u011fs\u0131n ya\u011fmur, aks\u0131n seller, ver Allah\u0131m ver, bir sahan gadmer\u201d\u2026(1) Hala daha \u015feherde** oturanlar k\u00f6ydeki akrabalar\u0131n\u0131 aray\u0131p \u201cYa\u011fmur nas\u0131ld\u0131? Dere geldi mi?\u201d diye sorarlar.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u0130lk \u00e7a\u011flardan itibaren ya\u015fam denen olgunun dere yataklar\u0131 yan\u0131na kurulan yerle\u015fimlerle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Lefko\u015fa da Kanl\u0131dere\u2019nin d\u00fczl\u00fckte do\u011fuya do\u011fru y\u00f6n de\u011fi\u015ftirirken yapt\u0131\u011f\u0131 k\u0131vr\u0131m\u0131n i\u00e7inde kurulmu\u015f bir kent olarak anlat\u0131l\u0131r (2). K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n en uzun deresi olarak tabir edilen Kanl\u0131dere, k\u0131\u015f mevsiminde Trodos eteklerinden akarak, Lefko\u015fa\u2019n\u0131n bat\u0131-kuzeybat\u0131s\u0131ndan itibaren, do\u011fuya Mesarya Ovas\u0131\u2019na y\u00f6nelir. Burada Girne Da\u011flar\u0131\u2019ndan beslenen Bak\u0131r Deresi, \u00c7\u0131nar Deresi gibi baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck derelerle de birle\u015fir ve son olarak Antik Salamis kentinin g\u00fcneyinden denize d\u00f6k\u00fcl\u00fcr (3).<\/p>\n<p>Derenin ge\u00e7ti\u011fi bu rota, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde; dere yataklar\u0131na yap\u0131lan evler, derelerin \u00e7\u00f6plerle doldurulup kirletilmesi ya da yollar i\u00e7in derelerin toprakla doldurulmas\u0131 gibi nedenlerle bozulmaya u\u011fram\u0131\u015f ve bir\u00e7ok canl\u0131 t\u00fcr\u00fc de ya yok olmu\u015f ya da say\u0131ca azalm\u0131\u015ft\u0131r. Derelere yap\u0131lan tahribat neticesinde son y\u0131llarda k\u0131\u015f aylar\u0131nda su ta\u015fk\u0131nlar\u0131 ve sel bask\u0131nlar\u0131yla olduk\u00e7a s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde 2010 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan sel felaketinde de insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn rol\u00fc yads\u0131namaz ancak sel sorunu asl\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r bu \u00fclkenin \u00fczerinde bir sorun olmu\u015f. K\u0131br\u0131s\u2019ta L\u00fczinyan d\u00f6neminde 1330 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan selde 3 bin ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011finden bahsedilmektedir. Ta\u015fan Kanl\u0131dere nedeniyle derenin y\u00f6n\u00fc bile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f. Venedik d\u00f6nemine kadar \u015fehrin ortas\u0131ndan ge\u00e7en dere yata\u011f\u0131, Venedik d\u00f6neminde \u015fehrin savunmas\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in surlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 f\u0131rsat bilinerek, yaratt\u0131\u011f\u0131 zararlardan dolay\u0131 \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fcz y\u0131llarda \u00f6nemli bir rol oynayan Kanl\u0131dere\u2019nin, ge\u00e7ti\u011fi yerlerde ta\u015f ve tahta k\u00f6pr\u00fcler de bulunmaktayd\u0131. Nicolai de Marthono, 1394 y\u0131l\u0131nda K\u0131br\u0131s\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret s\u0131ras\u0131nda \u201c\u015eehrin ortas\u0131ndan ya\u011fmur ya\u011fmad\u0131\u011f\u0131nda bir insan\u0131n ta\u015flar \u00fczerinde ge\u00e7ebilece\u011fi bir dere ge\u00e7er. Ya\u011fmur ya\u011fd\u0131\u011f\u0131nda ise, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda su akar, bu nedenle dere \u00fczerinde kimisi ta\u015ftan, kimisi tahtadan olan pek \u00e7ok k\u00f6pr\u00fc bulunur ve insanlar dereyi bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ge\u00e7er.\u201d ifadelerini kullan\u0131rken, Giovanni Martini ise 1760 y\u0131l\u0131nda K\u0131br\u0131s Adas\u0131nda Yolculuk isimli kitab\u0131nda Lefko\u015fa\u2019dan Girne\u2019ye seyahati s\u0131ras\u0131nda : \u201c\u2026 d\u00fczl\u00fckte bir saatlik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015ften sonra, Pedicus (Pedios) nehri ya da deresinin iki kolu \u00fczerinde sa\u011flam in\u015fa edilmi\u015f iki ayr\u0131 ta\u015f k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7iyorsunuz. Onun yata\u011f\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 jasper (ye\u015fim ta\u015f\u0131) bulunuyor.\u201d ifadelerine yer vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Kanl\u0131dere\u2019nin bu ismi almas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki olay ise \u015f\u00f6yledir: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ha\u00e7l\u0131 Seferleri s\u0131ras\u0131nda K\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131 alan \u0130ngiltere kral\u0131 Aslan y\u00fcrekli Richard, aday\u0131 Templer \u015e\u00f6valyelerine satar. Templer \u015f\u00f6valyeleri, Nicosia\u2019ya yerle\u015fir ve adada bir tap\u0131nak garnizonu kurarlar. Adan\u0131n yeni sahipleri olan \u015f\u00f6valyeler, halka a\u011f\u0131r vergiler koyarak Aslan y\u00fcrekli Richard\u2019a \u00f6dedikleri paran\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 halktan \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu durumdan rahats\u0131z olan halk, 4 Nisan 1192\u2019de bir isyan ba\u015flat\u0131r ve \u015f\u00f6valyelerin kalesini ku\u015fat\u0131r. Bunun ard\u0131ndan \u00e7ok kanl\u0131 bir \u00e7arp\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131r. Hatta o kadar b\u00fcy\u00fck bir katliam ya\u015fanm\u0131\u015f ki K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u0131n kanlar\u0131 \u015fehrin ortas\u0131ndan ge\u00e7en dereye de\u011fin akm\u0131\u015f. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan oraya Kanl\u0131dere denmi\u015f, halk da \u00f6len K\u0131br\u0131sl\u0131lar an\u0131s\u0131na oraya ta\u015f bir an\u0131t dikip, uzun y\u0131llar anma t\u00f6renleri ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fler.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Her ne kadar sadece k\u0131\u015f aylar\u0131nda dolsa da, bir zamanlar, kenar\u0131nda piknikler yap\u0131lan, bir\u00e7ok ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, kurba\u011fan\u0131n, kaplumba\u011fa ve bal\u0131klar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 temiz bir dere \u00f6zlemimiz hala var. Hala derelerin gelmesi, do\u011fan\u0131n canlanmas\u0131na sevinebiliyorsak, o zaman umut da var demektir. Ne de olsa \u201csu akar yolunu bulur.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak\u00e7a:<\/p>\n<p>(1) http:\/\/www.isvic.com\/Isvic_Sozluk.asp?t=Kibrista+eskiden+kitlik+yillarinda+yapilan+yagmur+dualari&amp;x=57,52,57<\/p>\n<p>(2) D\u00fcnk\u00fc ve Bug\u00fcnk\u00fc Lefko\u015fa, Ha\u015fmet Muzaffer G\u00fcrkan, Galeri K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n<p>(3) http:\/\/www.yeniduzen.com\/lefkosada-sel-baskinlari-ve-kanlidere-80208h.htm<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u00f6zl\u00fck:<\/p>\n<p>*Yennar: Ocak ay\u0131 demektir. Sidikli yennar ise ocakta fazla ya\u011fmur ya\u011fd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan bir tabirdir.<\/p>\n<p>**\u015eeher: \u015eeher kelimesi Lefko\u015fa\u2019y\u0131 anlatmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rd\u0131, \u015fehir demektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Argasdi dergmizin 48. say\u0131s\u0131ndan Kanl\u0131dere (Pedieos) hakk\u0131nda bir yaz\u0131&#8230; Ya\u011fmurun ya\u011f\u0131p ard\u0131ndan derelerin gelmesi k\u00f6ylerde b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131 eskiden. Nenem hala ya\u011fmur-\u00e7amur demeden iskemlesini<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[40,67,38,42,1,39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5522"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5524,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5522\/revisions\/5524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}