![\"302882_600896729920707_182849972_n\"](\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/302882_600896729920707_182849972_n.jpg\")
\n<\/a><\/i><\/p>\n
Tiyatro eylemdir! Belkide tiyatro kendi i\u00e7inde devrimci de\u011fildir ama hi\u00e7 ku\u015fku yok ki tiyatro bir devrim provas\u0131d\u0131r. (Augusto Boal)<\/i><\/i><\/p>\n
<\/p>\n
\u00a0<\/i><\/p>\n
En g\u00fc\u00e7l\u00fc sanat dallar\u0131ndan biridir tiyatro. Seyircisiyle g\u00f6z g\u00f6ze, yan yanad\u0131r. Nabz\u0131n\u0131 tutar salonu payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 izleyicisinin; yani i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, var oldu\u011fu toplumun. Ayn\u0131 atmosferi solur t\u00fcm insanlarla ve estetize ederek geri verir, yans\u0131t\u0131r solu\u011funu. Belki sanat\u00e7\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ayd\u0131n sorumlulu\u011fuyla birka\u00e7 ad\u0131m ileridedirama “\u00f6nde gideni \u015eam’da g\u00f6r\u00fcrler” misali kopmamal\u0131d\u0131r halktan. Yol g\u00f6stermeli, esin vermelidir ilham ald\u0131\u011f\u0131 insani de\u011ferlere, beslendi\u011fi toplumsal meselelere… “Sanata politika kar\u0131\u015ft\u0131rmayal\u0131m” diyenlerin, sistemin devam\u0131ndan yana oldu\u011funun fark\u0131na vararak, taraf olmal\u0131d\u0131r g\u00fc\u00e7l\u00fcden de\u011fil, hakl\u0131dan yana.Ve \u00e7ekinmeden s\u00f6yleyebilmelidir politik s\u00f6z\u00fcn\u00fc tiyatral ara\u00e7larla.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu yaz\u0131da b\u00f6yle bir ya\u015fam felsefesine ve tiyatro anlay\u0131\u015f\u0131na sahip olan Dario Fo’nun bir oyunundan bahsedece\u011fiz.<\/p>\n
Dario Fo (1926-2016), halk tiyatrosunun itici g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve mizah\u0131n, kitleleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrme ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fczerindeki etkisinin bilincinde bir yazard\u0131. Belki de bu nedenle tiyatro karikat\u00fcrc\u00fcs\u00fc ve radikal palya\u00e7o olarak da an\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemizde \u00e7e\u015fitli oyunlar\u0131 sahnelenmi\u015f olan Fo’nun en \u00e7ok bilinen ve sevilen oyunlar\u0131ndan biri “\u00d6denmeyecek \u00d6demiyoruz” isimli politik g\u00fcld\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu oyun 2002-2003 sezonunda Lefko\u015fa Belediye Tiyatrosu, 2013 y\u0131l\u0131nda ise Baraka Tiyatro Ekibi taraf\u0131ndan \u00fclkemiz seyircisiyle bulu\u015fmu\u015f ve b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rerek kapal\u0131 gi\u015fe oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
A\u011flanacak halimize g\u00fcld\u00fcren oyunda, ekonomik kriz ve zamlar kar\u015f\u0131s\u0131nda halk\u0131n tepkisi konu al\u0131n\u0131r ve tiyatral bir abart\u0131 ile i\u015flenir. Ba\u015fta kad\u0131nlar olmak \u00fczere, ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7eken ya\u015fl\u0131lar, gen\u00e7ler, i\u015f\u00e7iler, fiyatlar\u0131n zamlanmas\u0131na kar\u015f\u0131 hep birlikte eski fiyatlar \u00fczerinden al\u0131\u015fveri\u015f yapmaya karar verirler ve “\u00d6denmeyecek! \u00d6demiyoruz!” diyerek s\u00fcpermarketteki yiyeceklere el koyarlar. Bir yanda, yapt\u0131klar\u0131n\u0131 birbirinden gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fan kar\u0131kocalar, \u00a0di\u011fer yanda evlere bask\u0131nlar d\u00fczenleyen polisleri atlatmak i\u00e7in \u00e7evrilen dolaplar… Sistemi ele\u015ftiren fakat ayn\u0131 zamanda sistemin kurallar\u0131n\u0131 savunan bir koca kar\u015f\u0131s\u0131nda, kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 eylemi savunabilmek i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc oyunlara giri\u015fen bir kad\u0131n… Kaotik bir ortamda ya\u015fama m\u00fccadelesi veren, sendikas\u0131na, partisine g\u00fcvenmeye \u00e7al\u0131\u015fan iki i\u015f\u00e7i ailesi…<\/p>\n
“Bu insanlar, ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, y\u00f6netimdeki yozla\u015fma gibi sorunlar i\u00e7erisinde, sahip olduklar\u0131 ahlaki de\u011ferlere ve inand\u0131klar\u0131 ideolojilere tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sonradan asl\u0131nda bunlar\u0131n i\u00e7lerinin bo\u015falm\u0131\u015f oldu\u011funu, inand\u0131klar\u0131 siyasi partilerin bile kendilerini kurtarma yolunda onlar\u0131 yapayaln\u0131z b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. Pahal\u0131l\u0131k nedeniyle isyan eden kad\u0131nlar taraf\u0131ndan ba\u015flayan oyun, yap\u0131lan eylemin cesaretsizce saklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan cesarete ve yap\u0131lan eyleme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n da buna kat\u0131lmas\u0131yla b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir uyan\u0131\u015fa do\u011fru ilerliyor.”(1)<\/p>\n
On y\u0131l arayla ve farkl\u0131 yorumlarla, d\u00f6nemin g\u00fcncel olaylar\u0131n\u0131 da katarak sahnelenen bu oyunun K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk halk\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7ok sevilmesinin bir nedeni olsa gerek… Sadece K\u0131br\u0131s’ta de\u011fil, oynand\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u00fclkelerde be\u011feni ile izlenmesi de manidard\u0131r.Halk tiyatrosu, bazen halk\u0131n yapmak isteyip yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne vurur, “ke\u015fke” dedi\u011fini kurgusal ger\u00e7ekli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Sahnede b\u00fct\u00fcn tabular y\u0131k\u0131l\u0131r, yasalar delinir, korkular ve bask\u0131lar alay konusu olup alt edilir.Seyirci tersten bir \u015fekilde katarsis ya\u015far; ba\u015f\u0131na felaketler gelen ba\u015fkahraman\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan, korku ve ac\u0131ma duygusuyla ka\u00e7\u0131nmak yerine,izledi\u011fi karakterlerin yerinde olmay\u0131 ve onlar gibi davranabilmeyi arzular. Hele ki sahnede g\u00f6rd\u00fckleri kendi ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsa, bu etki katlanarak b\u00fcy\u00fcyecektir.<\/p>\n
1970’lerde \u0130talya Torino’da grev yapan i\u015f\u00e7ilerin durumuna, sendikalar\u0131n kay\u0131ts\u0131z kalmas\u0131 \u00fczerine yaz\u0131lan oyunda, bir taraftan ac\u0131mas\u0131z kapitalizm ele\u015ftirilirken di\u011fer taraftan sendikalar ve aymazl\u0131kla politikac\u0131lara g\u00fcvenen halk sorgulanmaktad\u0131r. \u00c7aresizlik i\u00e7indeki ev kad\u0131nlar\u0131 ise hem kocalar\u0131na, hem b\u00fcy\u00fck market patronlar\u0131na, hem de devlete kafa tutmaktad\u0131r. Kad\u0131n\u0131n fendi sistemi yenmektedir.<\/p>\n
Oyunun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 70’li y\u0131llarda ba\u015fg\u00f6steren petrol krizi ile ekonominin sars\u0131lmas\u0131, i\u00e7inde ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z, krizlerle malul sistemde farkl\u0131 sebeplerle s\u0131k s\u0131k tekrar ediyor.”Hepimiz ayn\u0131 gemideyiz” safsatas\u0131na kar\u015f\u0131n ekonomik bunal\u0131mlar, h\u00fck\u00fcmeti arkas\u0131na alan sermaye i\u00e7in f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015fmekte, s\u00fcpermarketler kendilerini korumaya al\u0131p karlar\u0131n\u0131 katlamakta, ceremeyi orta ve dar gelirli kesimler \u00e7ekmektedir.<\/p>\n
“\u00d6denmeyecek \u00d6demiyoruz oyunu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal, ekonomik ve politik sorunlara korkusuzca de\u011finirken, bunlar\u0131 d\u00fczeyli ve \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ironik g\u00fcld\u00fcr\u00fc konusu yapar. Oyundaki ele\u015ftiriler, ta\u015flamalar sadece iktidara de\u011fil muhalefete, sendikalara, vatanda\u015fa k\u0131saca t\u00fcm topluma y\u00f6neliktir. \u00d6denmeyecek \u00d6demiyoruz, sonucu g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olacak kadar ac\u0131 olan bir meydan sava\u015f\u0131d\u0131r.”(2)<\/p>\n
Ezilenlerin tiyatrosunun yarat\u0131c\u0131s\u0131 Augusto Boal, tiyatroyu bir eylem olarak tarif eder ve devrimin provas\u0131 benzetmesini yapar. Kapitalizmin kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan ekonomik krizlerin faturas\u0131 halka \u00f6detilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r, hepimiz zamlar ve ge\u00e7im derdi alt\u0131nda ezim ezim ezilirken bir meydan sava\u015f\u0131n\u0131n tam vakti de\u011fil midir?<\/p>\n
Nazen \u015eansal<\/p>\n
nazen_sansal@yahoo.com<\/p>\n
<\/p>\n
(1)Aliye Ummanel, Bir Tiyatro \u015e\u00f6leni, K\u0131br\u0131s gazetesi, 11 Mart 2003 <\/i><\/p>\n
(2)Ya\u015far Ersoy, Sevdas\u0131yla Kavgas\u0131yla Bir \u00dclkenin Ya\u015fam\u0131nda Rol Almak, Khora Yay\u0131nlar\u0131<\/i><\/p>\n
Baraka Tiyatro Ekibi’nin yorumuyla oyunu seyretmek i\u00e7in:<\/i><\/p>\n
https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=1GI6TM5wP6A<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Argasdi dergimizin “Kimin Krizi Kimin F\u0131rsat\u0131?” dosya konulu 52. say\u0131s\u0131ndan bir yaz\u0131… Tiyatro eylemdir! Belkide tiyatro kendi i\u00e7inde devrimci de\u011fildir ama hi\u00e7 ku\u015fku yok ki<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6458,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/302882_600896729920707_182849972_n.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1G8","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6456"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6462,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6456\/revisions\/6462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}