{"id":6874,"date":"2019-05-27T10:24:53","date_gmt":"2019-05-27T08:24:53","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=6874"},"modified":"2019-05-27T10:24:53","modified_gmt":"2019-05-27T08:24:53","slug":"hak-adalet-vicdani-ret-nazen-sansal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=6874","title":{"rendered":"Hak, Adalet, Vicdani Ret – Nazen \u015eansal"},"content":{"rendered":"

\u00a0Argasdi dergimizin “Adalet” temal\u0131 54. say\u0131s\u0131ndan bir yaz\u0131…<\/b><\/em><\/p>\n

\"78589\"<\/a><\/p>\n

Haklar, onlar\u0131 hayat\u0131m\u0131zda kullanal\u0131m veya kullanmayal\u0131m herkes i\u00e7indir. T\u00fcm insanlar\u0131n, insanl\u0131k onuruna yara\u015f\u0131r \u015fekilde ya\u015famas\u0131 i\u00e7in sahip \u00e7\u0131k\u0131lmalar\u0131 ve geli\u015ftirilmeleri gerekir. Bir hakk\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 talep etmek i\u00e7in o hakk\u0131n kullan\u0131c\u0131s\u0131 olmak da \u015fart de\u011fildir. Vicdani ret\u00e7i olmayan hatta toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131n baz\u0131 a\u015famalar\u0131nda \u015fiddet kullanman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131na inanan bir ki\u015fi de vicdani ret hakk\u0131n\u0131 savunabilir, savunmal\u0131d\u0131r da\u2026<\/p>\n

Granma gemisinden K\u00fcba sahiline inen doktor Che, Batista\u2019n\u0131n askerlerinin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda, hem doktor \u00e7antas\u0131n\u0131 hem de cephaneyi ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f ve doktor \u00e7antas\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p silahlar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 Meksika\u2019da yerli halklar ile birlikte emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden Zapatistalar, ka\u011f\u0131t u\u00e7aklarla hava sald\u0131r\u0131s\u0131 gibi yarat\u0131c\u0131 eylemlere imza atsalar da asl\u0131nda y\u0131llard\u0131r silahl\u0131 bir direni\u015fle neoliberal politikalar\u0131 geriletebilmektedir. T\u00fcm bunlar\u0131 ve \u201cBu m\u00fccadele s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesidir. Burada el titremesine, teredd\u00fcde ve karars\u0131zl\u0131\u011fa yer yoktur.\u201d<\/i> diyen Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n ideolojisini takdirle takip ederken vicdani ret\u00e7i olmay\u0131 tutarl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 bulmayabiliriz. Ve t\u0131pk\u0131 fa\u015fizme kar\u015f\u0131 verilen \u0130spanya i\u00e7 sava\u015f\u0131ndaki gibi, militarist olmayan yap\u0131lar i\u00e7erisinde silahl\u0131 direni\u015fi de, daha g\u00fczel bir d\u00fcnya i\u00e7in m\u00fccadele y\u00f6ntemlerinden biri olarak kabul edebiliriz. Ancak yine de evrensel insan haklar\u0131n\u0131 sahiplenmek, herkesin d\u00fc\u015f\u00fcnce, inan\u00e7 ve vicdan\u0131n\u0131n gereklerine g\u00f6re \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayabilmesini savunmay\u0131 ve vicdani reddin yasal bir hak olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131 talep etmeyi de gerektirir. Hatta vicdan\u0131m\u0131zdaki adalet duygusu,\u00a0 vicdani ret\u00e7i olmasak da bu hakk\u0131 savunmam\u0131z\u0131 zorunlu k\u0131lar. Bu nedenle \u00fclkemizde vicdani reddin bir yasa ile d\u00fczenlenerek hak olarak kabul edilmesini destekleriz.<\/p>\n

Bireyin sava\u015fa kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi bir tav\u0131r olarak, sava\u015flar kadar eski bir tarihe sahip olan vicdani reddin k\u00f6kleri esas olarak Hristiyan pasifizmine dayan\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n ilk bilinen vicdani ret\u00e7isi Maximilian\u2019d\u0131r. Kuzey Afrika\u2019da Numidiya \u00fclkesinden 21 ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7, Roma ordusuna kat\u0131lmay\u0131 reddeder ve Romal\u0131lar taraf\u0131ndan idam edilir. Tarihin bilinen bu ilk \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n ilk gerek\u00e7esi, genel olarak, dinlerdeki \u201cinsan ya\u015fam\u0131n\u0131 sona erdirmenin k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu\u201d inanc\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla vicdani ret, ki\u015finin ahlaki tercihleri, dini inanc\u0131 veya politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri nedeniyle\u00a0askere gitmeyi reddetmesidir.\u00a0Vicdani veya dini gerek\u00e7elerle askerlik yapmamak ve bunu kamuoyuna a\u00e7\u0131klamak, d\u00fc\u015f\u00fcnce, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda bir insan hakk\u0131d\u0131r. Anayasa\u2019da d\u00fc\u015f\u00fcnce, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a yer almaktad\u0131r. \u00dclkemizin taraf oldu\u011fu Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde de bu hak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda da \u201cAvrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin \u00f6nerdi\u011fi gibi askeri hizmet yerine sivil kamu hizmeti yap\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131yan bir d\u00fczenlemeye i\u00e7 hukukta yer verilmesi, tamam\u0131 ile yasama organ\u0131n\u0131n de\u011ferlendirme ve takdirindedir.\u201d denilerek konunun h\u00fck\u00fcmet ve meclis\u00e7e d\u00fczenlenmesi gere\u011fi belirtilmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemizde son aylarda g\u00fcndemde olan bu konu, h\u00fck\u00fcmetin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir yasa tasar\u0131s\u0131 ile Meclise de ta\u015f\u0131nd\u0131. Meclis bu yasay\u0131 ge\u00e7irir mi ge\u00e7irmez mi bilmiyoruz ama bug\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti olu\u015fturan partilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn vicdani ret hakk\u0131n\u0131 tan\u0131yacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fcnk\u00fc vaatlerini gayet iyi hat\u0131rl\u0131yor ve kendilerine de hat\u0131rlat\u0131yoruz.<\/p>\n

\u00d6te yandan \u00fclkemizde vicdani ret m\u00fccadelesi, d\u00fcnyada bu hak u\u011fruna \u00e7ok a\u011f\u0131r bedeller \u00f6deyenlerin verdi\u011fi m\u00fccadelelerden ve bu hakk\u0131n genel felsefesinden biraz daha farkl\u0131 bir perspektif ve y\u00f6ntemlerle ger\u00e7ekle\u015fmekte, kanaatimizce bu sebeple do\u011fru anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Vicdani ret, bireyin keyfine veya o g\u00fcnlerdeki fikrine g\u00f6re askere gitmeyi veya gitmemeyi se\u00e7ebilmesi demek de\u011fildir. Yasada yer alan ve adil bir \u015fekilde de\u011ferlendirilen belli \u015fartlar\u0131n var olmas\u0131 halinde, askerlikten muaf tutularak bunun yerine -genelde zorunlu askerlikten biraz daha uzun bir s\u00fcre- kamu hizmeti yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Yehova \u015eahitleri, dini inan\u00e7lar\u0131 sebebiyle; pasifistler, insan ili\u015fkilerinden beslenmelerine kadar her alanda \u015fiddetsiz bir ya\u015fam felsefesiyle hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri i\u00e7in askere gitmemektedir. Baz\u0131 \u0130srail askerlerinin Gazze\u2019de sava\u015f su\u00e7u i\u015flendi\u011fi i\u00e7in oraya gitmeyi reddetmesi gibi devletin veya ordunun alm\u0131\u015f oldu\u011fu yanl\u0131\u015f bir karara ortak olmamak \u015feklindeki bir politik g\u00f6r\u00fc\u015fle de vicdani ret hakk\u0131 kullan\u0131labilmektedir. Ancak burada muhtemel bir sava\u015ftan de\u011fil hali haz\u0131rda s\u00fcren bir sava\u015ftan bahsedilmektedir. Bununla birlikte devleti tan\u0131mamak bir vicdani ret gerek\u00e7esi olabilir mi? Vicdani reddin bir hak olarak o devletin meclisinden ge\u00e7ecek ve kurumlar\u0131nca uygulanacak yasalar\u0131nda yer almas\u0131 istendi\u011fine g\u00f6re, devleti tan\u0131mamak, mant\u0131kl\u0131 ve tutarl\u0131 bir gerek\u00e7e olamaz. Milliyet\u00e7ili\u011fe veya \u00fclkemizdeki ta\u015feron i\u015fgale kar\u015f\u0131 verilecek hakl\u0131 m\u00fccadele, vicdani ret hakk\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131, ba\u015fka ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle sonuna kadar savunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemizdeki vicdani ret\u00e7ilerin \u00e7o\u011fu askerli\u011fini yapm\u0131\u015f olup seferberli\u011fe gitmemek i\u00e7in vicdani reddini ilan etmi\u015ftir. Askere hi\u00e7 gitmemek \u00fczere vicdani reddini a\u00e7\u0131klayanlar ise de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in m\u00fccadele etti\u011fimiz yer olan K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n kuzeyinde ya\u015famamaktad\u0131r. Bir sivil itaatsizlik bi\u00e7imi olan vicdani ret m\u00fccadelesinin, sivil itaatsizli\u011fin genel prensiplerine uygun olarak yap\u0131lmas\u0131 anlaml\u0131d\u0131r. Sivil itaatsizlik, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 talep edilen yasan\u0131n h\u00fck\u00fcmlerine uymay\u0131 reddederek o yasaya uyulmamas\u0131n\u0131n, o yasada belirtilen bedeline maruz kalmaya r\u0131za g\u00f6stermeyi de i\u00e7eren bir y\u00f6ntemdir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda kalmak, \u00e7al\u0131\u015fma veya okuma ama\u00e7l\u0131 bir zorunluluk da olabilece\u011fi gibi, Askerlik Yasas\u0131n\u0131n askere gitmeyi reddedenlere uygulad\u0131\u011f\u0131 bir bedel de\u011fildir.<\/p>\n

T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra vicdani ret ile profesyonel askerlik tart\u0131\u015fmalar\u0131 birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte ve sanki profesyonel askerlik bu duruma bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirecek gibi sunulmaktad\u0131r. Oysa askerli\u011fin profesyonelle\u015fmesi, ordu kurumunu halktan uzakla\u015ft\u0131racak ve maddi kayg\u0131larla veya milliyet\u00e7i ya da militarist g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olmas\u0131 sebebiyle askere yaz\u0131lanlar ile halk kesimleri aras\u0131nda ciddi bir kopu\u015f olacakt\u0131r. Bug\u00fcn eylemlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz polislerin pek \u00e7o\u011funun halen bizler gibi halktan olmas\u0131n\u0131n tam aksine profesyonel bir ordu, her t\u00fcrl\u00fc halk hareketini bast\u0131rmakta g\u00f6rev a\u015fk\u0131yla yan\u0131p tutu\u015facak ve halktan \u00e7ok h\u00fck\u00fcmete ve dolay\u0131s\u0131yla sermayeye yak\u0131n duracakt\u0131r.<\/p>\n

Vicdani ret tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n gerek savunanlar gerekse kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem gerek\u00e7e hem de y\u00f6ntem anlam\u0131nda yanl\u0131\u015f bir zeminden yap\u0131lmas\u0131, halk\u0131n konuyu yanl\u0131\u015f yerden kavray\u0131p, yurt i\u00e7inden veya d\u0131\u015f\u0131ndan y\u00fczlerce ki\u015finin vicdani ret\u00e7i olarak askere gitmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesine ve bu insan hakk\u0131na mesafeli durmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Oysa vicdani ret evrensel bir hakt\u0131r.<\/p>\n

Nazen \u015eansal<\/p>\n

nazen_sansal@yahoo.com<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Argasdi dergimizin “Adalet” temal\u0131 54. say\u0131s\u0131ndan bir yaz\u0131… Haklar, onlar\u0131 hayat\u0131m\u0131zda kullanal\u0131m veya kullanmayal\u0131m herkes i\u00e7indir. T\u00fcm insanlar\u0131n, insanl\u0131k onuruna yara\u015f\u0131r \u015fekilde ya\u015famas\u0131 i\u00e7in sahip<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6875,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/78589.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1MS","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6874"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6876,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6874\/revisions\/6876"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}