{"id":6995,"date":"2019-08-13T09:54:49","date_gmt":"2019-08-13T07:54:49","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=6995"},"modified":"2019-08-13T09:54:49","modified_gmt":"2019-08-13T07:54:49","slug":"cocuk-edebiyati-uzerine-dusunceler-ve-tavsiyeler-nazen-sansal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=6995","title":{"rendered":"\u00c7ocuk Edebiyat\u0131 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler ve Tavsiyeler- Nazen \u015eansal"},"content":{"rendered":"<p><em>Argasdi&#8217;nin 55. say\u0131s\u0131ndan &#8220;\u00c7ocuk Edebiyat\u0131 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler ve Tavsiyeler&#8221; isimli makaleyi Nazen \u015eansal&#8217;\u0131n kaleminden sizlerle bulu\u015fturuyoruz. Yaz\u0131; \u00e7ocuklar\u0131n tablet, kitap d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 sorgularken, acaba ne okutsak ne okutmasak diyen ebeveynlere de g\u00fczel tavsiyelerde bulunuyor. Argasdi&#8217;ye Baraka K\u00fclt\u00fcr Merkezi lokalinden, b\u00f6lgenizdeki Khora Kitabevlerinden, gazete bayiilerinden ve argasdi2006@gmail.com adresinden de ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6996 alignright\" alt=\"14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk-300x300.jpg\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk-300x300.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk-150x150.jpg 150w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk-200x200.jpg 200w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/14-Kedisine-kitap-okuyan-\u00e7ocuk.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131, ya\u015fam boyu s\u00fcrecek olan pek \u00e7ok al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7&#8230; Bu d\u00f6nemde her ebeveynin \u00e7ocu\u011funa a\u015f\u0131lamay\u0131 arzulad\u0131\u011f\u0131, bu ama\u00e7la \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler denedi\u011fi, kah ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kah ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 bir al\u0131\u015fkanl\u0131k var ki k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta edinilmesi insan\u0131, yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ise toplumu de\u011fi\u015ftirebilir; kitap okumak&#8230;Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131n\u0131n bir edebiyat sever olmakla birlikte, pedagog veya e\u011fitimci olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak \u00e7ocuk yeti\u015ftirirken ona sunaca\u011f\u0131 neredeyse her \u015feyi -ate\u015fi \u00e7\u0131k\u0131nca i\u00e7irece\u011fi Calpol&#8217;a kadar- \u00f6nce kendi deneyimleyen bir ki\u015fi olarak, \u00f6znel de\u011ferlendirmesini okurla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015ftan belirtelim.<\/p>\n<p><b>B\u0131rak o tableti de biraz kitap oku!<\/b><\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ileri teknoloji \u00e7a\u011f\u0131nda, sadece \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin de\u011fil, her ya\u015ftan ki\u015finin vaktinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 telefon, tablet, bilgisayar gibi ara\u00e7larla ge\u00e7irdi\u011fi hepimizin malumu ve kan\u0131mca bu \u00e7a\u011f\u0131n gereklili\u011fidir. \u00c7ocuklar\u0131n, oyun ve ileti\u015fim ama\u00e7l\u0131 kulland\u0131klar\u0131 telefon ya da tabletleri ellerinden b\u0131rak\u0131p kitap okumalar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek ise biz yeti\u015fkinlerin acizli\u011fidir. Zaten hi\u00e7bir sonu\u00e7 vermedi\u011fi de a\u015fikard\u0131r. Homo ludens (*), ger\u00e7ek veya sanal alemde oynayacakt\u0131r, oynamal\u0131d\u0131r da&#8230; Unutmayal\u0131m ki bug\u00fcn kitap dedi\u011fimiz, bilgi, anlat\u0131 ya da edebiyat arac\u0131, bir zamanlar kil bir tabletten ibaretti. Baz\u0131lar\u0131m\u0131z hat\u0131rlayacak ki televizyon yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda radyonun ve kitab\u0131n bitece\u011fi s\u0131kl\u0131kla yaz\u0131l\u0131r, s\u00f6ylenirdi. Oysa \u00f6yle olmad\u0131&#8230; Kitaplar, kendilerinden ba\u015fka herhangi bir \u015feyle mukayese edilmeye ihtiya\u00e7 duymadan hala hayat\u0131m\u0131zdalar. Belki gelecekte \u015fekil de\u011fi\u015ftirip yine bir t\u00fcr tablete d\u00f6n\u00fc\u015fecekler ama ne iyi ki hayat\u0131m\u0131zdan kolay kolay \u00e7\u0131kmayacaklar.Do\u011falar\u0131 gere\u011fi merak ve ke\u015fif duygusuyla dolup ta\u015fan \u00e7ocuklar\u0131n, nitelikli \u00e7ocuk edebiyat\u0131 eserleriyle bulu\u015fmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise tarihe kar\u0131\u015fan kitap de\u011fil, oyun tableti olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><b>Calpol&#8217;un tad\u0131na bakmak<\/b><\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131m\u0131za kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131rman\u0131n, \u00f6rnek olmaktan, onu kitap edinebilece\u011fi kitabevlerine ve k\u00fct\u00fcphanelere g\u00f6t\u00fcrmek veya kitaplar al\u0131p evde g\u00f6rebilece\u011fi yerlere b\u0131rakmak gibi pek \u00e7ok yolu vard\u0131r elbet. Her ebeveynin ve \u00e7ocu\u011fun y\u00f6ntemleri, ilgi alanlar\u0131, kitap be\u011fenisi, dolay\u0131s\u0131yla okuma ser\u00fcveni birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Bu ser\u00fcvende en \u00f6nemli noktalardan biri \u00e7ocu\u011fu iyi bir edebiyatla bulu\u015fturabilmektir. \u0130yi bir \u00e7ocuk edebiyat\u0131, ona ya\u015fam boyu s\u00fcrecek derin bir dostlu\u011fun kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralarken, k\u00f6t\u00fc kitaplar bu arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha ba\u015flamadan hazin bir sonla bitirebilir. Yeti\u015fkinlere d\u00fc\u015fen \u00e7ok \u00f6nemli bir sorumluluk; \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015flar\u0131na, ilgi alanlar\u0131na, dil geli\u015fimlerine, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evrelerine uygun kitaplar\u0131 se\u00e7melerine yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r. Bu sebeple bir nebze olsun \u00e7ocuk edebiyat\u0131ndan anlamal\u0131 ve Calpol&#8217;u \u00e7ocu\u011fa i\u00e7irmeden \u00f6nce tad\u0131na bakmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p><b>\u00c7ocuk edebiyat\u0131ndan beklentimiz<\/b><\/p>\n<p>\u00c7ocuk edebiyat\u0131; \u00e7ocu\u011fun geli\u015fim \u00f6zelliklerini dikkate alan, onlar\u0131n hayal d\u00fcnyalar\u0131na hitap eden, anlama, kavrama ve yorumlama yeteneklerine katk\u0131da bulunan, onlar\u0131 e\u011flendiren yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc eserlerin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kullan\u0131lacak edebi metinler \u00e7ocu\u011fu bi\u00e7imlendiren, onu nesne olarak g\u00f6rmeyen, insan yerine koyan ve ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, kayg\u0131lar\u0131n\u0131 anlatan, kendini anlatabilmesine k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturabilecek nitelikte olmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocu\u011fa verilecek metinlerdeki dilin, ana dilin zenginliklerini, imkanlar\u0131n\u0131 yans\u0131tacak yeterlilikte olmas\u0131 gerekir. \u0130yi bir \u00e7ocuk edebiyat\u0131n\u0131n yaln\u0131zca e\u011fitici ve \u00f6\u011fretici olmas\u0131 yeterli de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda onun edebi de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131na, estetik zevk ve d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7erisinde kaleme al\u0131nmas\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. (**)<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6997 aligncenter\" alt=\"dragon-kitap-kiz-cizim\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim-300x300.jpg\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim-300x300.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim-150x150.jpg 150w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim-1021x1024.jpg 1021w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim-200x200.jpg 200w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>\u00d6\u011freten adam ve o\u011flu<\/b><\/p>\n<p>Leman dergisi okurlar\u0131n\u0131n hat\u0131rlayaca\u011f\u0131 gibi Kaan Ertem&#8217;in &#8220;\u00d6\u011freten adam ve o\u011flu&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir k\u00f6\u015fesi vard\u0131. Baba, o\u011fluna &#8220;Bak evlad\u0131m&#8221; diye ba\u015flayan \u00e7e\u015fitli hayat dersleri verir, uzun uzun anlat\u0131r, o\u011flu ise sessizce dinler, bir \u015fey diyemezdi. Ama kafas\u0131n\u0131n \u00fczerindeki baloncuktan anlard\u0131k ki, bundan \u00e7ok s\u0131k\u0131l\u0131yor, babas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekte dinlemiyor hatta dalga ge\u00e7iyordu. \u00c7ocuklar\u0131n kendilerine do\u011frudan \u00f6\u011fretilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u015feylere tepki g\u00f6sterdiklerini herkes g\u00f6zlemlemi\u015ftir. Bu sebeple \u00e7ocuk kitaplar\u0131nda e\u011fitici ve \u00f6\u011fretici olma kriterini aramamak hatta didaktik kitaplardan \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131nmak gerekir. Bir kitab\u0131n sayfalar\u0131n\u0131n aras\u0131nda kaybolmak, ba\u015fka d\u00fcnyalara yelken a\u00e7mak inan\u0131lmaz bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr ve e\u011fitim ya da \u00f6\u011f\u00fct verme kayg\u0131s\u0131 bu \u00e7ocuksu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memelidir.<\/p>\n<p><b>Ne okutsak, ne okutmasak?<\/b><\/p>\n<p>Masallar\u0131n genelde yeti\u015fkinlere hitap etti\u011fi, kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerini \u00f6n plana ald\u0131\u011f\u0131 ve \u015fiddet i\u00e7erdi\u011fi; k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f klasik romanlar\u0131n ise orijinalinin ana fikrini ve sanatsal derinli\u011fini her zaman yans\u0131tamad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131narak onlarca \u00e7ocuk edebiyat\u0131 t\u00fcr\u00fc i\u00e7inden se\u00e7imler yap\u0131labilir. Son y\u0131llarda sevilen fantastik veya bilim kurgu t\u00fcrleri, \u00e7ocu\u011fun ger\u00e7eklikten kopaca\u011f\u0131 gibi bir endi\u015fe duymadan tercih edilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar ger\u00e7ekle oyunu kolayca ay\u0131rabildikleri gibi kitab\u0131n kurgu d\u00fcnyas\u0131yla kendi ger\u00e7ekleri aras\u0131nda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir ge\u00e7i\u015f yapabilme becerisine sahiptir. \u00c7izgi romanlarda \u00f6zellikle dikkat edilmesi gereken ise ya\u015fa uygunluk ve \u015fiddetin dozaj\u0131d\u0131r. \u00c7ocu\u011fun kitab\u0131n\u0131 sevdi\u011fi bir yazar, tarz\u0131n\u0131 ya da \u00e7izimlerini be\u011fendi\u011fi bir yay\u0131nevi varsa mutlaka takip edilmeli, di\u011fer kitaplar\u0131 da edinilmelidir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlardan ayr\u0131 olarak bilhassa baz\u0131 \u00e7ocuk kitaplar\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu bir t\u00fcketim unsuru olarak kulland\u0131\u011f\u0131 ve\u00a0\u00e7ocuklar \u00fczerinden ticari kayg\u0131lar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Pop\u00fcler filmlerin veya bilgisayar oyunlar\u0131n\u0131n konu edildi\u011fi bu gibi kitaplar zaten \u00e7ocuk edebiyat\u0131 anlam\u0131nda bir nitelik de ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fu e\u011flendiren, ona hayal kurabilece\u011fi alanlar yaratan, onu yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eden ama\u00e7lar d\u0131\u015f\u0131nda, edebiyatla verilen ideolojik hedefler \u00e7ocu\u011fun \u00f6zne olmas\u0131ndan ziyade onu nesnele\u015ftiren bir anlay\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00dclkemizde de Hala Sultan, Vak\u0131flar gibi kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7ocuk ve gen\u00e7 ya\u015fta ki\u015filerin, bilimsel olmayan hatta muhafazakarl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilecek kitaplarla bulu\u015fturuldu\u011fu da g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131n\u0131n sonuna kadar okuma sabr\u0131 g\u00f6steren \u00e7ocuk edebiyat\u0131 severlere, binlerce harika kitap aras\u0131ndan birka\u00e7 \u00f6nerim ise \u015f\u00f6yle:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Notabene Yay\u0131nlar\u0131&#8217;ndan anti prensesler ve anti kahramanlar serisi, uyan\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcleri serisi ve gen\u00e7 okurlar i\u00e7in, S\u0131n\u0131fta \u0130syan Var<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 Kitaplar\u0131&#8217;ndan \u00c7\u0131t\u0131r \u00c7\u0131t\u0131r Felsefe serisi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; \u00dclkemiz yazarlar\u0131ndan Sonay Yakup Yakupsoy&#8217;un hayvan \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesini a\u015f\u0131layan, Sultan ve Uzunayak<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Bu Senin Bildi\u011fin Peri Masallar\u0131ndan De\u011fil, Sheri Radford, G\u00fcld\u00fcnya Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Y\u0131ld\u0131r\u0131m T\u00fcrker \u00e7evirisinin keyfiyle Tostoraman, S\u00fcp\u00fcrgede Yer Var m\u0131? ve Nohut Oda bakla Sofa<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Roald Dahl&#8217;dan Charlie&#8217;nin \u00c7ikolata Fabrikas\u0131 ve Matilda<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Vladimir Tumanov&#8217;dan Krali\u00e7eyi Kurtarmak ve Haritada Kaybolmak<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; M\u0131st\u0131k Seni Anlam\u0131yoruz (Noktalama \u0130\u015faretlerinin \u00d6yk\u00fcs\u00fc), T\u00fclin Koziko\u011flu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Rengarenk fil Elmer&#8217;in farkl\u0131l\u0131klar \u00fczerine \u00f6yk\u00fcleri<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i>(*) Ak\u0131ll\u0131 telefonunuza sorunuz!<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i>(**) T\u00fcrkiye E\u011fitim Dergisi 2016, G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7ocuk Edebiyat\u0131 Yazarlar\u0131 ve Eserleri \u00dczerine Bir \u0130nceleme, Suat UNGAN, Elif DEM\u0130R<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Argasdi&#8217;nin 55. say\u0131s\u0131ndan &#8220;\u00c7ocuk Edebiyat\u0131 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler ve Tavsiyeler&#8221; isimli makaleyi Nazen \u015eansal&#8217;\u0131n kaleminden sizlerle bulu\u015fturuyoruz. Yaz\u0131; \u00e7ocuklar\u0131n tablet, kitap d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 sorgularken, acaba ne<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":6997,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dragon-kitap-kiz-cizim.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1OP","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6995"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6998,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6995\/revisions\/6998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}