{"id":7174,"date":"2019-11-06T20:32:33","date_gmt":"2019-11-06T18:32:33","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7174"},"modified":"2019-11-06T20:32:33","modified_gmt":"2019-11-06T18:32:33","slug":"dijital-dunyada-cinsiyet-esitsizligi-pinar-piro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7174","title":{"rendered":"Dijital D\u00fcnyada Cinsiyet E\u015fitsizli\u011fi – P\u0131nar Piro"},"content":{"rendered":"

Argasdi dergimizin 56. sa\u0131s\u0131ndan Feminist\u0130Z\u00a0 makalemiz…<\/em><\/p>\n

\"dijital<\/a><\/p>\n

Teknolojinin bu kadar geli\u015fti\u011fi \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, merak etti\u011fimiz her \u015feye ula\u015fmak art\u0131k saniyelik bir kolayl\u0131kta. Elimizin alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck dikd\u00f6rtgen kutular, ilgi duydu\u011fumuz\/duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her\u015feyi bize sunacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f. \u00d6yle ki, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu kitaplar\u0131n da de\u011ferli oldu\u011funu idrak edebilmi\u015f de\u011fil. Ailemizde pi\u015fen yemekleri art\u0131k b\u00fcy\u00fcklerimizden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tariflerle de\u011fil, internetten ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fekliyle haz\u0131rl\u0131yoruz. Yol tarifi ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z haritalar\u0131n \u00f6mr\u00fc neredeyse bitmek \u00fczere. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde isteyip de ula\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z bir bilgi kalmad\u0131. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131l\u0131n bizlere art\u0131lar\u0131 olan bu geli\u015fmeler, gelecekte \u00e7ok yetersiz kalacak, bunun da fark\u0131nday\u0131z ve belki de bundan \u00fcrk\u00fcyoruz hatta. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu h\u0131zl\u0131 geli\u015fim, teknolojiyle bu kadar ha\u015f\u0131r ne\u015fir olan b\u00fcy\u00fck bir kesimin sadece uzaktan izledi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7.<\/p>\n

Dijital d\u00fcnyan\u0131n insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu imkanlar\u0131 tamamen olumsuzlayamayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi top yek\u00fcn do\u011fru kabul etmek de do\u011fru de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin insanl\u0131\u011f\u0131n yerine makinelerin ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilir miyiz? Dijital \u00f6\u011fretmenler, mahkemede dert anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z dijital hakimler, i\u015f ba\u015fvurumuzu de\u011ferlendiren dijital sistemler nas\u0131l olurdu mesela? Bir\u00e7ok sebep olsa da en etkili sebeplerden biri, teknolojik nimetlerden t\u00fcm d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ayn\u0131 \u015fekilde faydalanamamas\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. T\u00fcm \u00fclkelerin ayn\u0131 teknolojik altyap\u0131ya sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? Ya da ayn\u0131 \u00fclkede ya\u015fasalar da t\u00fcm \u00e7ocuklar\u0131n teknolojiden e\u015fit bir \u015fekilde faydalanabildi\u011fini?<\/p>\n

Dijital hayatta kad\u0131nlar<\/b><\/p>\n

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, ataerkil d\u00fczenin k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n dijital becerilerini de engelledi\u011fini g\u00f6steriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknolojik konular erkek ilgi alan\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131yor ve bu da k\u0131zlar\u0131n ilgi duyma e\u011filimini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. 1990\u2019larda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, odas\u0131na bilgisayar konulan erkek \u00e7ocuk say\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n iki kat\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu durum da, gelecekte teknolojiyle ilgilenme anlam\u0131nda, daha en ba\u015ftan bir avantaj\/dezavantaj konumuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Yine baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6steriyor ki, e\u011fitimin ilk y\u0131llar\u0131nda k\u0131zlar bilgisayar derslerinde erkeklerden daha ba\u015far\u0131l\u0131, ancak \u00fcniversiteye gelindi\u011finde bili\u015fim teknolojileri ile ilgili b\u00f6l\u00fcmlerde okuyan k\u0131zlar\u0131n say\u0131s\u0131 erkeklere oranla \u00e7ok azal\u0131yor. Dijital yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamlarda da kad\u0131nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7 de tatmin edici say\u0131da de\u011fil.<\/p>\n

Teknolojide de daha \u00e7ok kad\u0131n<\/b><\/p>\n

Evet, ger\u00e7ekten de teknolojide daha fazla kad\u0131n istiyoruz, ama uzaktan kumandal\u0131 bir kutuya hapsedilmemi\u015f halde. Bizim olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kad\u0131nlar\u0131n ad\u0131 Siri, Alexa veya Cortana de\u011fil. Kad\u0131nlar\u0131n sesini telefona verdi\u011fimiz komutlar\u0131 yapan ya da sorular\u0131m\u0131z\u0131 cevaplayan, bize gidece\u011fimiz yolu tarif eden sesler de\u011fil, teknik ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda a\u00e7\u0131klamalar yapan, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirilmesinde politika y\u00fcr\u00fcten sesler olmas\u0131n\u0131 istiyoruz.<\/p>\n

Ses asistanlar\u0131n\u0131n kad\u0131n sesi ile konu\u015fuyor olmas\u0131 da tesad\u00fcf de\u011fildir. \u015eirketler bunu yaratmadan \u00f6nce testler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve m\u00fc\u015fterilerin etkili bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kad\u0131n sesi duymay\u0131 tercih ettiklerini a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar. Ancak bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma da insanlar\u0131n yetkili a\u00e7\u0131klama dinlerken erkek sesi, yard\u0131m al\u0131rken kad\u0131n sesi duymak istediklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Ve tabii ki de amac\u0131 kar elde etmek olan \u015firketler, tercihini kar\u015f\u0131 cinsten yana yapan kesimi ciddiye alma y\u00f6n\u00fcnde kullan\u0131yor. Ses asistanlar\u0131ndaki sesin kad\u0131n sesi olarak tercih edilmesinin sebebi kimi zaman kad\u0131n\u0131n \u201c\u00e7ocuk yeti\u015ftiren\u201d sevgi dolu bir ses olmas\u0131na at\u0131fta bulunurken, kimi zaman da kad\u0131nlar\u0131n \u201cyard\u0131mc\u0131 ki\u015filer\u201d olmas\u0131na at\u0131fta bulunuyor. Hatta baz\u0131 erkekler, bir kad\u0131ndan yol tarifi almak istemedikleri i\u00e7in, navigasyon cihaz\u0131nda se\u00e7im \u015fans\u0131 varsa e\u011fer, erkek sesini tercih ediyorlar. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda kad\u0131n sesinden talimat almak istemeyen s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin \u015fikayetleri nedeniyle BMW 5\u2019ler Amanya\u2019da geri \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015f. Japonya\u2019daki borsa sistemlerinde hisse fiyatlar\u0131 kad\u0131n sesiyle bildirilirken, i\u015flem onay\u0131n\u0131 veren ses erkek.<\/p>\n

Sesin cinsiyeti olur mu?<\/b><\/p>\n

Kad\u0131na, erke\u011fe ya da farkl\u0131 cinsel e\u011filimlere sahip insanlara atfedilen kimlikler, cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya da e\u015fitsizli\u011finin en b\u00fcy\u00fck nedenleri aras\u0131nda. K\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre de\u011fi\u015fse de kad\u0131nlar\u0131n ya da erkeklerin toplum ve aile i\u00e7erisindeki g\u00f6revleri daha do\u011fmadan veriliyor. Yery\u00fcz\u00fcnde cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr neredeyse yok.<\/b><\/p>\n

T\u00fcm bu s\u00f6ylediklerimize, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en geli\u015fmi\u015f yapay zek\u00e2 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131na sahip olan sesli asistanlar da dahil. Asistanlar\u0131n hepsi kad\u0131n sesinde duyuluyor.<\/p>\n

Bir grup dilbilimci, m\u00fchendis ve ses uzman\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Q, cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n sonunu getirme, hatta bunun teknolojik olarak \u00f6n\u00fcne ge\u00e7me amac\u0131 ta\u015f\u0131yor. Q\u2019nun yap\u0131mc\u0131lar\u0131, e\u015fit oranda kad\u0131n, erkek ve e\u015fcinsel 4600 insan\u0131n sesini kaydederek Q\u2019nun sesini olu\u015fturdular.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2n\u0131n ilk s\u00fcr\u00fcm\u00fc test i\u00e7in bir grup kat\u0131l\u0131mc\u0131ya dinletildi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %80\u2019i asistan\u0131n bir kad\u0131n sesine sahip oldu\u011funu s\u00f6ylediler. Her ne kadar her cinsiyetten e\u015fit oranda ses bulunsa da Q\u2019nun %80 oran\u0131nda kad\u0131n sesi olarak kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n bir nedeni vard\u0131. Sesli asistanlar, insanlar\u0131n akl\u0131nda kad\u0131n sesine sahip olan yapay zek\u00e2lar olarak kodlanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Peki neden?<\/b><\/p>\n

Cevap basit; ses asistan\u0131 yaratan \u015firketlerin bili\u015fim teknolojileri birimlerindeki ekip elemanlar\u0131 neredeyse hep erkek. Erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ekipler taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ses asistanlar\u0131n\u0131n sesinin hatta espiri anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dahi itaatkar kad\u0131n hizmetkarlar olmas\u0131 gayet do\u011fal. Ancak bu de\u011fi\u015fmeli. Neden mi? En basitinden, erkeklerin e\u011fer kad\u0131nlara s\u00f6zl\u00fc tacizde bulunurlarsa kibar bir \u015fekilde alttan al\u0131nmayacaklar\u0131 ger\u00e7e\u011fini yeniden hayata ge\u00e7irebilmek i\u00e7in. Kad\u0131nlar\u0131n yard\u0131mc\u0131 ki\u015filiklerinden s\u0131yr\u0131labilmeleri i\u00e7in. Kad\u0131nlar\u0131n da y\u00f6netebilece\u011fi, hayata y\u00f6n verebilece\u011finin tam kabul\u00fc i\u00e7in.<\/p>\n

Peki bunu kim yapacak?…<\/p>\n

 <\/p>\n

P\u0131nar Piro<\/p>\n

p\u0131narpiro@gmail.com<\/p>\n

*Bu yaz\u0131da Bilim ve Gelecek dergisi Temmuz 2019 say\u0131s\u0131nda yer alan, Toplumsal Cinsiyet E\u015fitsizli\u011fi ve Ses Asistanlar\u0131 makalesinden faydalan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/i><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Argasdi dergimizin 56. sa\u0131s\u0131ndan Feminist\u0130Z\u00a0 makalemiz… Teknolojinin bu kadar geli\u015fti\u011fi \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, merak etti\u011fimiz her \u015feye ula\u015fmak art\u0131k saniyelik bir kolayl\u0131kta. Elimizin alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck dikd\u00f6rtgen kutular,<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7175,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/dijital-cinsiyet-e\u015fitsizli\u011fi.jpeg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1RI","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7174"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7174"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7176,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7174\/revisions\/7176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7175"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}