{"id":7392,"date":"2020-02-26T15:14:43","date_gmt":"2020-02-26T13:14:43","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7392"},"modified":"2020-02-26T15:14:43","modified_gmt":"2020-02-26T13:14:43","slug":"kibrista-kahve-kulturu-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7392","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s\u2019ta Kahve K\u00fclt\u00fcr\u00fc- \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p><em>Kahve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda ve kahvehanelere dair bilgileri de i\u00e7eren, kahvenizi yudumlarken size arkada\u015fl\u0131k edecek bir yaz\u0131 okumak ister misiniz? Argasdi&#8217;nin 57. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan makalemiz sizlerle&#8230; Argasdi&#8217;ye Baraka K\u00fclt\u00fcr Merkezi lokalinden, Khora Kitap&#8217;tan ve t\u00fcm gazete bayiilerinden ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n<p><i><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/kahve.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7393 alignleft\" alt=\"kahve\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/kahve-300x202.jpg\" width=\"300\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/kahve-300x202.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/kahve.jpg 959w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Gave i\u015fdim telveli<\/i><\/p>\n<p><i>Ak\u0131ldan etting beni<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d6yle bir yar sevdim ki<\/i><\/p>\n<p><i>Hem oynag hem i\u015fveli<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c7ocuklu\u011fumda \u00e7ok\u00e7a duydu\u011fum \u201cGaveyi sal\u0131yorum, hade gelin\u201d c\u00fcmlesi hala d\u00fcn gibi akl\u0131mda. Nenemin genellikle sabah kahvesine davet etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmle, kad\u0131nlar\u0131n asl\u0131nda her g\u00fcn bekledikleri bu davete icabet etmesiyle g\u00fcn\u00fc ba\u015flat\u0131rd\u0131. Sabah i\u015fini yoluna koyduktan sonra (ev i\u015flerini yapt\u0131ktan sonra) yap\u0131lan \u201cgave partileri\u201d kad\u0131nlar\u0131n sosyalle\u015fme arac\u0131yd\u0131 ayn\u0131 zamanda. Toplanan kad\u0131nlar\u0131n kiminin elinde \u00f6rg\u00fcs\u00fc ya da t\u0131\u011f i\u015fi olurken kimisi de o g\u00fcn yapaca\u011f\u0131 yemek i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yapard\u0131. B\u00f6r\u00fclceler ay\u0131kland\u0131ktan, kahveler i\u00e7ilip, fincanlar ters \u00e7evrilerek fala haz\u0131r hale getirildikten sonra \u201cfala inanma, fals\u0131z kalma\u201d denilip fincanlara bak\u0131l\u0131rd\u0131. Kad\u0131nlar, \u00f6\u011flene do\u011fru yemeklerini bast\u0131rmak \u00fczere evlerine \u00e7ekilirlerdi. Ve kom\u015fular her g\u00fcn s\u0131rayla birbirlerini \u00e7a\u011f\u0131rmaya devam ederlerdi. Bir kahvenin k\u0131rk y\u0131l hat\u0131r\u0131 vard\u0131 ne de olsa\u2026<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde giderek uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu k\u00fclt\u00fcr, yerini ba\u015fka kahve k\u00fclt\u00fcrleriyle doldurmaya \u00e7al\u0131\u015fsa da kahvenin K\u0131br\u0131s\u2019ta \u00f6nemli bir yeri oldu\u011fu su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek. K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olan hatta \u00e7o\u011fumuzun tiryakilik derecesinde ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bu i\u00e7ece\u011fe kar\u015f\u0131 ayr\u0131 bir ilgi duyar\u0131z. \u00d6rne\u011fin, yoruldu\u011fumuz zaman \u201cbir yorgunluk kahvesi\u201d isteriz. Kahveyi, yaln\u0131z i\u00e7emez, \u201ctad\u0131n\u0131 bulamay\u0131z\u201d. Yaln\u0131z i\u00e7eni g\u00f6rsek \u201carkada\u015flay\u0131m seni\u201d diyerek e\u015flikten ka\u00e7\u0131nmay\u0131z. Kahve \u0131smarlayana a\u00e7\u0131k ya da koyu diye mutlaka belirtiriz. Yoksa i\u00e7emeyiz. Biraz gecikirse \u201cYemen\u2019den mi geliyor?\u201d diye espri yapar\u0131z. E\u011fer sade i\u00e7iyorsak ve cezveye \u015feker bulam\u0131\u015fsa hemen anlar\u0131z. Birine misafirli\u011fe gitmi\u015fsek \u201ckahven nas\u0131l olsun?\u201d sorusunu bekleriz. Soru gelmezse \u201cbir ac\u0131 kahveyi esirgedi bizden\u201d diye i\u00e7erleriz. \u0130ster telveli olsun ister k\u00f6p\u00fcks\u00fcz, g\u00fcnde en az \u00fc\u00e7 kere bir araya geliriz. Birazc\u0131k ayr\u0131 kalsak ba\u015f\u0131m\u0131z a\u011fr\u0131maya ba\u015flar. Tatillerde bile kahvemizi, kahve makinemizi yan\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131r\u0131z. Kahveyi hak etmek i\u00e7in i\u015fimizi tezden bitiririz. K\u0131sacas\u0131 biz kahvesiz edemeyiz.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde 18. y\u00fczy\u0131ldan itibaren kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belgelerle kan\u0131tlanm\u0131\u015f olan kahvenin evlerde, i\u015f yerlerinde yerini almas\u0131 kahvehane k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle beslenmesinden yola \u00e7\u0131k\u0131yor. Osmanl\u0131 zaman\u0131ndan itibaren kahve ve kahvecilerin adam\u0131zda bulundu\u011fu yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla kan\u0131tlanm\u0131\u015f. Kahvehanelerin ise \u00f6zellikle \u00f6nemli bir i\u015flevi bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>K\u0131br\u0131s\u2019ta Gave(Kahve)ler<\/b><\/p>\n<p>\u00d6zellikle 18. y\u00fczy\u0131lla birlikte hemen her k\u00f6yde ve \u015fehirlerde kahvehaneler halk dilinde \u201cgave\u201dler (kahveler) a\u00e7\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. \u00c7o\u011fu zaman erkekler taraf\u0131ndan i\u015fletilen ve yine m\u00fc\u015fterileri de erkeklerden olu\u015fan bu binalarda kahve yan\u0131nda, limonata, kola, g\u00fcl \u015furubu, lokum, kesme \u015feker, perisgan (\u015fekerli karbonat), su barda\u011f\u0131nda ikram edilen bitki \u00e7aylar\u0131 (ki bunlar genellikle; nane, m\u00fcrver, ada \u00e7ay\u0131 olarak bilinir) sat\u0131\u015fa sunulurdu.<\/p>\n<p>Kahvelerde, kahve yapman\u0131n da satman\u0131n da incelikleri bulunurdu. Kahveciler yapt\u0131klar\u0131 kahveye g\u00f6re methedilirdi. Her kahvenin de kendi m\u00fc\u015fterisi olurdu. K\u00f6m\u00fcr ya da kumda pi\u015firilen kahve genellikle o vakit \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcp m\u00fc\u015fterilere sunulmakta imi\u015f. Tun\u00e7tan yap\u0131lan bu \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fcler kahvenin mis gibi kokusunu ortal\u0131\u011fa salarm\u0131\u015f. Daha da eski d\u00f6nemde ise dibek denilen aletlerde d\u00f6v\u00fclen kavurulmu\u015f kahve m\u00fc\u015fterilere \u00f6zenle sunulurmu\u015f.<\/p>\n<p>Bir bardak suyla getirilen sade kahveye ac\u0131 kahve de denirken, az \u015fekerle yap\u0131lan orta kahveye tiryaki kahvesi ad\u0131 da verilmekteydi. \u015eekerli kahveye ise \u015feherli kahvesi de denilirdi. Bu kahvelerin sunumlar\u0131 da kahvenin nas\u0131l i\u00e7ilece\u011fine g\u00f6re belirlenirdi. Yuvarlak tepsi i\u00e7ine tabaks\u0131z olarak yerle\u015ftirilen kahvelerin sahipleri fincanlar\u0131n s\u0131ralan\u0131\u015f\u0131ndan kahvelerini tan\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin sade i\u00e7enlerin fincanlar\u0131n\u0131n kulplar\u0131 i\u00e7eriye bakarken, \u015fekerli i\u00e7enlerinki d\u0131\u015f tarafa do\u011fru s\u0131ralan\u0131rd\u0131. Kahveler geldikten sonra fincana biraz su kat\u0131larak i\u00e7ilirdi. Bu gelene\u011fin y\u0131llar \u00f6nce kahvesine zehir kat\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen bir pa\u015fan\u0131n ard\u0131ndan geli\u015fti\u011fi san\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Erkeklerin sosyalle\u015fme alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen kahvelerde, g\u00fcnl\u00fck konular konu\u015fulmakta, g\u00fcn\u00fcn yorgunlu\u011fu me\u015frubat i\u00e7ilip bazen de \u0131spastra oynanarak at\u0131lmaktaym\u0131\u015f. \u00d6nemli meseleler de kahvelerde konu\u015fulurmu\u015f. Gazete olmayan yerlerde radyoda haber saati haberleri dinlemek de \u00f6nemli bir olaym\u0131\u015f. Kahvede oturman\u0131n bile ayr\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc varm\u0131\u015f eskiden. Bir iskemle oturmak i\u00e7in, di\u011fer ikisi sa\u011f ve sol kolu dayamak i\u00e7in, biri de ayaklar\u0131 uzatmak amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Bir sandalye de tepsiyi koymak i\u00e7in masa g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcrm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p>Okkal\u0131 kahvelerin \u0131smarland\u0131\u011f\u0131, be\u011fenilmezse \u00e7angar suyuna d\u00f6n\u00fc\u015fen kahvelerin anlam\u0131 da giderek kayboluyor. Cezvenin ne demek oldu\u011funu bilmeyen yeni nesiller \u00e7o\u011fal\u0131rken, kahvecilik de unutulan mesleklere do\u011fru bir \u00e7izgide giderek silikle\u015fiyor. Bug\u00fcn o kahveler baz\u0131 k\u00f6ylerde ve \u015fehirlerde hala ya\u015fat\u0131lmakta. Hatta art\u0131k bir\u00e7ok kad\u0131n da kahvecilik yapmakta ama o eski tat ya\u015fanmakta m\u0131 onu da ya\u015fayanlara sormak laz\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i>Kaynak:<\/i><\/p>\n<p><i>K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Folkloru, O\u011fuz Yorganc\u0131o\u011flu.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kahve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda ve kahvehanelere dair bilgileri de i\u00e7eren, kahvenizi yudumlarken size arkada\u015fl\u0131k edecek bir yaz\u0131 okumak ister misiniz? Argasdi&#8217;nin 57. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan makalemiz sizlerle&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7393,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/kahve.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1Ve","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7394,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7392\/revisions\/7394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}