{"id":7515,"date":"2020-05-12T11:29:37","date_gmt":"2020-05-12T09:29:37","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7515"},"modified":"2020-05-12T11:29:37","modified_gmt":"2020-05-12T09:29:37","slug":"covid-19un-ekonomisi-kapitalizm-temas-etmeden-de-bulasir-celal-ozkizan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7515","title":{"rendered":"Covid-19\u2019un Ekonomisi: Kapitalizm Temas Etmeden de Bula\u015f\u0131r- Celal \u00d6zk\u0131zan"},"content":{"rendered":"<p><em>\u00a0Argasdi&#8217;nin Pandemi \u00d6zel say\u0131s\u0131ndan kapitalizm ve Covid-19&#8217;un de\u011ferlendirmesini i\u00e7eren makalemiz Celal \u00d6zk\u0131zan&#8217;\u0131n kaleminden sizlerle bulu\u015fuyor.<\/em><\/p>\n<p><em><b>\u00a0<\/b><\/em><i>\u201cAkl\u0131m\u0131z ve dualar\u0131m\u0131z t\u00fcm Amerikan halk\u0131yla ve hi\u00e7kimse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n felaketinden yararlan\u0131p menfaat sa\u011flamak istemez; ama bir \u015fey diyeyim, duygular\u0131 bir kenara b\u0131rakacak olursak, gayrimenkul yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011fu, on y\u0131ld\u0131r bu an\u0131 bekliyordu.\u201d (Wall Street Journal, 7 Nisan 2020) <\/i><\/p>\n<p>Covid-19\u2019un ekonomik etkilerinin ve boyutlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 bu yaz\u0131, ucu a\u00e7\u0131k notlardan olu\u015fan genel bir analitik \u00e7er\u00e7eve olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7inden ge\u00e7mekte oldu\u011fumuz s\u00fcrecin ekonomik boyutlar\u0131, daha \u00f6nce kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcrden bir \u015fey de\u011fil. Sembolik olarak, 2020 ard\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn y\u0131llardan ka\u00e7arcas\u0131na uzakla\u015fan grafiksel \u00e7izgilerde ifadesini bulan kopu\u015f niteli\u011findeki bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyoruz. Haz\u0131r re\u00e7eteler, ge\u00e7mi\u015fin deneyimine yaslanan analizler ve bildik \u00e7\u00f6z\u00fcmler, an\u0131nda koronavir\u00fcs karadeli\u011finin i\u00e7ine \u00e7ekilip tuzla buz oluyor.<\/p>\n<p><b><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1.png\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7516 alignright\" alt=\"94030335_245419440165265_3557873783278665728_n (1)\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1-300x207.png\" width=\"300\" height=\"207\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1-300x207.png 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1-1024x708.png 1024w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1.png 2048w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Pandemi krizi mi, kapitalizmin krizi mi?<\/b><\/p>\n<p>2008 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan global ekonomik krizin etkileri uzun y\u0131llar boyunca s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, hala da s\u00fcr\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan, sisteme \u201ci\u00e7sel\u201d bir krizdi. \u015eu an ise sistemin i\u015fleyi\u015finin \u201cd\u0131\u015fsal\u201d bir sebepten dolay\u0131 durmas\u0131 s\u00f6z konusu ve kapitalizm, daha \u00f6nce global \u00e7apta b\u00f6ylesi bir \u201cdurma\u201d halini deneyimlemedi. \u201cDurma\u201dn\u0131n kendisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar zaten ortada, ancak durma sonras\u0131 toparlanma, \u201ckald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam\u201d misali kolay m\u0131 olacak, yoksa kapitalizmin \u201ci\u00e7sel\u201d krizleri gibi uzun y\u0131llar\u0131 alan bir toparlan(ama)ma s\u00fcreci mi ya\u015fanacak, bilmiyoruz. \u015eimdilik elimizdeki tek veri, halihaz\u0131rda toparlanma s\u00fcrecine giren \u00c7in\u2019den gelenler: \u00c7in\u2019de, ekonomik anlamda \u201cs\u00fcre\u011fen kriz\u201dden ziyade bir \u201cnormale d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d belirtisi var. Zaten \u201ci\u00e7sel\u201d krizlerin aksine, bu krizde, faaliyetlerin hala s\u00fcrmekte oldu\u011fu sekt\u00f6rlerde kapitalizm t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015flemekte. Hatta Apple gibi firmalar, y\u00fcz binlerce i\u015f\u00e7i al\u0131m\u0131 yapmakta, eskisinden \u00e7ok daha yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmakta.<\/p>\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriz, \u201ckapitalizmin krizi\u201d de\u011fil. Marx\u2019\u0131n Kugelmann\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 11 Temmuz 1868 tarihli mektupta veciz bir bi\u00e7imde dile getirdi\u011fi gibi; \u201cHer \u00e7ocuk bilir ki, \u00fcretimin ko\u015fullar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyen bir toplumsal formasyon, bir y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde yok olur.\u201d \u0130ster kapitalist olsun ister sosyalist; herhangi bir toplumsal yap\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir sebepten dolay\u0131 \u00fcretemeyecek duruma gelirse, bu, toplumdaki ekonomik rejimin de \u00f6tesine ge\u00e7en \u201cgenel\u201d bir kriz haline gelir. O y\u00fczden krizin sebebi, hayat\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda durmas\u0131na ve insanlar\u0131n evine kapanmas\u0131na sebep olan pandemidir.<\/p>\n<p>Pandeminin MEVCUT B\u0130\u00c7\u0130MDE bir ekonomik krizi tetiklemesinin sebebi ise kapitalizmdir. Pandemi \u00f6ncesinde de global \u00f6l\u00e7ekte gerek makroekonomik gerekse de toplumsal (gelir e\u015fitsizli\u011fi, g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler, bor\u00e7 y\u00fck\u00fc, yoksulluk, altyap\u0131 sorunlar\u0131, kamusal hizmetlerin a\u015f\u0131nmas\u0131\u2026) ve ekolojik anlamda \u00e7ok ciddi sorunlar ya\u015fanmaktayd\u0131. Bu sorunlar, kapitalizmin eseri ve pandemi d\u00f6nemine, bu sorunlar\u0131n y\u00fck\u00fcyle girdik. Dahas\u0131, kapitalizmin \u201cekonomiden\u201d anlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, \u201cs\u00fcrekli birikim ve s\u00fcrekli k\u00e2r\u201d oldu\u011fundan, motivasyonu \u201cihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak\u201d de\u011fil. Kapitalizmin \u201cbiraz durup soluklanay\u0131m\u201d deme l\u00fcks\u00fc yok. E\u011fer planl\u0131 ve halk\u00e7\u0131 bir ekonomide ya\u015f\u0131yor olsayd\u0131k, mevcut pandemi krizini \u201csa\u011fl\u0131k tehdidi ortadan kalkana kadar temel ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fcretelim, kimseyi de a\u00e7 ve a\u00e7\u0131kta b\u0131rakmayal\u0131m, sonra kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam ederiz\u201d diyerek rahat\u00e7a atlatabilirdik.<\/p>\n<p><b>Vir\u00fcsten yararlananlar ve yaralananlar<\/b><\/p>\n<p>Krizler, bir toplumda halihaz\u0131rda \u00f6rg\u00fctl\u00fc olan mevcut veya alternatif otoritelere yarar. Zira \u201ckrizin\u201d halklar i\u00e7in g\u00fcndelik anlamda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n art\u0131k \u201cher zamanki yollardan\u201d kar\u015f\u0131lanam\u0131yor olu\u015fudur. Bu durumda halklar, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131laman\u0131n yeni yollar\u0131n\u0131 arar. Ya mevcut otoriteler, krize uyum sa\u011flay\u0131p bu alternatifleri kendileri sunarlar (d\u00fcnyadaki \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmetlerin sundu\u011fu \u201cdestek paketleri\u201d gibi) ya da, mevcut otoritelerin ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, vatanda\u015f y\u00fcz\u00fcn\u00fc, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamada \u201cumut\u201d olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7lere \u00e7evirir. \u015eu an d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkesinin gerek h\u00fck\u00fcmetteki, gerekse de muhalefetteki \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7leri, sa\u011fc\u0131lar ve sermaye yanl\u0131lar\u0131d\u0131r. O y\u00fczden kriz, ekonomik sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc siyasal alan\u0131 oynatacaksa dahi, bu, ancak sa\u011fa do\u011fru bir oynay\u0131\u015f olacakt\u0131r. Ger\u00e7ekten de d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok \u00fclkesinde yap\u0131lan anket \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, halklar\u0131n \u00e7o\u011funun, h\u00fck\u00fcmetteki partilere olan g\u00fcvenini bu s\u00fcre\u00e7te art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>\u00c7\u00f6z\u00fcm; zenginden al\u0131p yoksula vermek<\/b><\/p>\n<p>Hayat\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda durmas\u0131, temel \u015fiar\u0131 \u201cs\u00fcrekli hareket ve s\u00fcrekli birikim\u201d olan kapitalizmin dinamiklerine temelden terstir. Sistemden \u00e7\u0131kar\u0131 olan ba\u015fta sermaye s\u0131n\u0131f\u0131 olmak \u00fczere her toplumsal kesim, durman\u0131n en k\u0131sa s\u00fcrede sona ermesi i\u00e7in her yerde bask\u0131 yapmaktad\u0131r, yapacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ge\u00e7imini sa\u011flamak i\u00e7in bir maa\u015f veya \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bedensel ve\/veya zihinsel emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc satmaktan ba\u015fka \u00e7aresi olmayan emek\u00e7iler ve servet sahibi olmay\u0131p tek dayana\u011f\u0131 i\u015fletmesi olan esnaf ve k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fyerleri i\u00e7inse bu d\u00f6nemde, ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, eve kapanmak bir l\u00fckst\u00fcr. Ge\u00e7inmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktan ba\u015fka \u00e7aresi olmayan kitleler, sa\u011fl\u0131k ve ekmek aras\u0131nda tercihe zorlanmaktad\u0131rlar. Bu kesimlerin sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u201cen k\u0131sa zamanda i\u015f ba\u015f\u0131 yap\u0131yoruz\u201d bask\u0131s\u0131na -el mahk\u00fbm- boyun e\u011fmemesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lman\u0131n tek yolu, onlara, hayat tekrar ba\u015flay\u0131nca, \u201ckald\u0131klar\u0131 yerden devam edeceklerinin\u201d, yani i\u015flerini kaybetmeyeceklerinin, d\u00fckkanlar\u0131na kilit vurmayacaklar\u0131n\u0131n, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyebileceklerinin g\u00fcvencesini vermek. Bunun da yolu, servet vergisi ile \u201czenginden al\u0131p fakire vermek\u201d, ayr\u0131ca t\u00fcm bor\u00e7lar\u0131 ve bor\u00e7 faizlerini ama\u2019s\u0131z \u015fart\u2019s\u0131z bir s\u00fcreli\u011fine dondurmakt\u0131r.<\/p>\n<p><b>Hep evde kalmayaca\u011f\u0131z<\/b><\/p>\n<p>Korona er ya da ge\u00e7 gidecek, kapitalizm bula\u015fmaya devam edecek. \u0130\u015fte o g\u00fcn geldi\u011finde, evde kalma, soka\u011fa \u00e7\u0131k, temas et, \u00f6rg\u00fctlen, diren!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Argasdi&#8217;nin Pandemi \u00d6zel say\u0131s\u0131ndan kapitalizm ve Covid-19&#8217;un de\u011ferlendirmesini i\u00e7eren makalemiz Celal \u00d6zk\u0131zan&#8217;\u0131n kaleminden sizlerle bulu\u015fuyor. \u00a0\u201cAkl\u0131m\u0131z ve dualar\u0131m\u0131z t\u00fcm Amerikan halk\u0131yla ve hi\u00e7kimse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7516,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/94030335_245419440165265_3557873783278665728_n-1.png","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1Xd","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7515"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7517,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7515\/revisions\/7517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}