{"id":7538,"date":"2020-05-19T12:22:20","date_gmt":"2020-05-19T10:22:20","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7538"},"modified":"2020-05-19T12:22:20","modified_gmt":"2020-05-19T10:22:20","slug":"hicbir-sey-normale-donmekten-daha-kotu-olamaz-nazen-sansal-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7538","title":{"rendered":"Hi\u00e7bir \u015eey \u201cNormal\u201de D\u00f6nmekten Daha K\u00f6t\u00fc Olamaz-Nazen \u015eansal"},"content":{"rendered":"<p><i>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 ve ekosistemi yeniden tart\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131z makalemiz, Argasdi\u2019nin Pandemi \u00f6zel say\u0131s\u0131ndan okurlarla bulu\u015fuyor.<\/i><\/p>\n<p><i><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/bats-2.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright\" alt=\"bats-2\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/bats-2-300x197.jpg\" width=\"300\" height=\"197\" \/><\/a>Do\u011fa \u00fczerinde kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 zannetti\u011fimiz her zafer i\u00e7in do\u011fa bizden \u00f6c\u00fcn\u00fc al\u0131r. Art\u0131k anlamal\u0131y\u0131z ki; bizler hi\u00e7bir zaman do\u011faya egemen olmak gibi bir \u00e7aba i\u00e7inde olmamal\u0131y\u0131z. Tersine; etimiz, kan\u0131m\u0131z ve beynimizle ondan bir par\u00e7a ve onun tam ortas\u0131nda oldu\u011fumuzun bilinciyle davranmal\u0131y\u0131z.\u00a0<\/i><i>(F. Engels, Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi)\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/i><\/p>\n<p>Tarihin \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerinde insanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131na musallat olan salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131, do\u011fan\u0131n verdi\u011fi sinyaller olarak de\u011ferlendirmemiz gerekiyor. Orta\u00e7a\u011f\u2019da ya\u015fanan veban\u0131n farelerden, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan grip t\u00fcrlerinin \u00e7iftlik hayvanlar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131; AIDS\u2019in, insan\u0131n maymun eti yemesi veya maymun taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilk kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ku\u015f gribinin kanatl\u0131 hayvanlardan, SARS ve EBOLA vir\u00fcslerinin de yarasalardan insana ge\u00e7ti\u011fi biliniyor.<\/p>\n<p>\u201cHayvan Enfeksiyonlar\u0131 ve Yeni Pandemiler\u201d kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 David Quammen \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:\u00a0<i>\u201cTropik ormanlar\u0131 ve vah\u015fi ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 istila ettik. Buralarda bulunan ve insan t\u00fcr\u00fcnden uzak \u015fekilde evrimle\u015fen \u00e7ok say\u0131da bitki ve hayvanda bilinmeyen vir\u00fcsler var. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 a\u011fa\u00e7lar\u0131 kesiyoruz, onlar\u0131 kafeslere koyuyoruz, \u00f6ld\u00fcr\u00fcyoruz. Hayvan pazarlar\u0131nda etlerini sat\u0131yoruz. Vir\u00fcslerin do\u011fal ev sahiplerini \u00f6ld\u00fcr\u00fcnce onlar da yeni ev sahipleri aramaya ba\u015fl\u0131yor. Biz bu bilinmeyen vir\u00fcslerin yeni ya\u015fam alanlar\u0131 haline geliyoruz.\u201d<\/i><\/p>\n<p><b>Kabahat yarasada m\u0131?<\/b><\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n, ekosistemi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer hayvanlarla gerek g\u0131da gerekse \u00fcretim anlam\u0131ndaki ili\u015fkisi hep vard\u0131 ve olacakt\u0131r da\u2026 Ancak son y\u0131llarda \u00e7evresel bozulma, iklim de\u011fi\u015fimi, yaban hayata neredeyse hi\u00e7 alan b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 ve \u015fehir ya\u015fam\u0131n\u0131n kalabal\u0131kla\u015fmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra artan yoksullukla birlikte bu ili\u015fki, insan\u0131n aleyhine d\u00f6nmeye ba\u015fl\u0131yor ve pandemi gibi sonu\u00e7lara yol a\u00e7\u0131yor. Ya\u015fam alanlar\u0131 yok edilen pek \u00e7ok hayvan -e\u011fer hala soylar\u0131 t\u00fckenmediyse- \u00a0hayatta kalmak i\u00e7in habitatlar\u0131n\u0131 ve beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor. \u00d6rne\u011fin rakunlar, sincaplar, tilkiler, ku\u015flar, \u00e7akallar ve maymunlar \u015fehir i\u00e7indeki ye\u015fil alanlarda, parklarda ya da insanlar\u0131n art\u0131klar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u00e7\u00f6pl\u00fcklerde ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Do\u011fal kaynaklar\u0131 kar nesnesi olarak g\u00f6ren vah\u015fi kapitalizmin ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sadece do\u011faya kar\u015f\u0131 de\u011fil elbette; insan da eziliyor, yoksulla\u015f\u0131yor, yozla\u015f\u0131yor bu s\u00fcre\u00e7te. Kimisi karn\u0131n\u0131 doyurmak, kimisi kesesini doldurmak i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel ve co\u011frafi \u00f6zelliklerine g\u00f6re kullan\u0131yor, t\u00fcketiyor, yiyor \u00e7evresindeki hayvanlar\u0131\u2026 Bu durumda kabahat yarasada m\u0131, vir\u00fcse arac\u0131l\u0131k eden bir ba\u015fka hayvanda m\u0131, yoksa genel olarak insanda m\u0131? Asl\u0131nda hi\u00e7birinde. Kabahat, insan\u0131 do\u011fadan yabanc\u0131la\u015ft\u0131ran ve ikisini de ili\u011fine kadar s\u00f6m\u00fcren bu sermaye d\u00fczeninde.<\/p>\n<p><b>Mekan\u0131n sahibi geri geldi<\/b><\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n ekosisteme a\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcdahalesi, bir yandan iklim krizi ve yeni tip \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olurken \u00f6te yandan korona vir\u00fcs\u00fcnden korunmak i\u00e7in al\u0131nan \u00f6nlemler do\u011fay\u0131 iyile\u015ftiriyor. Ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131, bir\u00e7ok i\u015fyerinin kapal\u0131 olmas\u0131, fabrikalar\u0131n \u00fcretim h\u0131z\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesiyle fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda azald\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kentinde hava kalitesi artm\u0131\u015f durumda. Turist yo\u011funlu\u011fundan kurtulan Venedik kanallar\u0131ndaki su temiz akmaya, Hindistan\u2018\u0131n\u00a0\u0130ndu Nehri\u2019nin kaynak olarak beslendi\u011fi buzullar tekrardan olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. End\u00fcstriyel kirlili\u011fe biraz olsun ara verilmesiyle, ku\u015flar i\u00e7in \u00f6nemli ya\u015fam alanlar\u0131 olan g\u00f6llerde nisbi bir temizlenme ya\u015fand\u0131. \u0130nsanlar\u0131n evlere kapanmas\u0131yla yaban hayvanlar\u0131 \u015fehirlere indi. Otobanlarda pumalar, metrolarda geyikler, k\u0131y\u0131larda balina ve yunuslar g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Avc\u0131l\u0131k faaliyetlerinin durmas\u0131yla orman hayvanlar\u0131 rahat bir nefes ald\u0131. Bizler bahar\u0131 evlerde kapal\u0131 \u015fekilde ka\u00e7\u0131r\u0131rken mekan\u0131n sahibi geri geldi. Peki, pistten almam\u0131z gereken bebeler kimler? S\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcme h\u0131rs\u0131yla do\u011fay\u0131 talan eden \u015firketler ve onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kollayan h\u00fck\u00fcmetler! Rekabet\u00e7i ve t\u00fcketimci ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 bize tek se\u00e7enek gibi g\u00f6steren kapitalist de\u011fer(sizlik)ler.<\/p>\n<p><b>Koronan\u0131n ekolojiye olumlu etkisi kal\u0131c\u0131 de\u011fil<\/b><\/p>\n<p>\u00d6te yandan sa\u011fl\u0131k krizinin hemen ard\u0131ndan ciddi bir ekonomik ve sosyal kriz gelecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu da ekoloji i\u00e7in k\u00f6t\u00fc haber\u2026 Ekonomik bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan toplumlarda t\u00fcm \u00e7abalar \u201ciyile\u015fme\u201d \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131r. \u0130yile\u015fme ise \u015firketlerin b\u00fcy\u00fcmesi, daha fazla \u00fcretim ve t\u00fcketim olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, kamusal hizmetler azalt\u0131l\u0131p kamu b\u00fct\u00e7eleri \u00f6zele te\u015fvik politikalar\u0131na y\u00f6nlendirilebilir. Krizi \u00f6nlemek i\u00e7in, bize pek tan\u0131d\u0131k gelen ekonomik paketler devreye sokulabilir. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra (halen pe\u015fke\u015f \u00e7ekilmemi\u015f) do\u011fal kaynaklar da, daha fazla kar elde etmesi ve krizi atlatabilmesi i\u00e7in sermayenin hizmetine verilebilir. H\u00fck\u00fcmetlerin \u00f6nceli\u011fi de oy kayg\u0131s\u0131, istihdam ve ekonomik iyile\u015fme olaca\u011f\u0131ndan \u00e7evre ve ekoloji ikinci plana at\u0131labilecektir. Pandemi s\u00fcrecinden \u00f6nce ba\u015flay\u0131p bu d\u00f6nemde daha da art\u0131r\u0131lan korku, g\u00fcvenlik paranoyas\u0131 ve bask\u0131yla insanlar haklar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenmekten ve aktif olmaktan da \u00e7ekinebilecektir. Zaten i\u015fsiz kalan ya da g\u00fcvencesiz bir i\u015fte \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fan ve ay sonunu getirmek i\u00e7in m\u00fccadele edenlerin, ekonomiden \u00f6nce ekoloji fikrinden harekete ge\u00e7mesi daha da zorla\u015fabilir.<\/p>\n<p><b>Distopya m\u0131 \u00fctopya m\u0131 ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z bize ba\u011fl\u0131<\/b><\/p>\n<p>Hepimiz art\u0131k \u201cnormal\u201de d\u00f6nmek istiyoruz. Ama bug\u00fcne kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cnormal\u201din, bizi karanl\u0131k bir distopyaya s\u00fcr\u00fckledi\u011fini g\u00f6rmek zorunday\u0131z. \u015eayet do\u011fan\u0131n verdi\u011fi mesajlar\u0131 do\u011fru okur ve insan ile di\u011fer t\u00fcrler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi yeniden d\u00fczenlemek i\u00e7in f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirsek; sistemin dayatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli \u00fcretim ve t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan, bencil ya\u015fam tarz\u0131ndan kurtulabilir, bu s\u00fcre\u00e7te de\u011ferini bir kez daha anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir topluma do\u011fru evrilebilirsek, yar\u0131n bir \u00fctopyaya da uyanabiliriz. Hintli yazar Arundhati Roy\u2019un dedi\u011fi gibi:<\/p>\n<p><i>Bu, bir d\u00fcnya ile di\u011fer bir d\u00fcnya aras\u0131ndaki ge\u00e7it.\u00a0\u00d6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n ve nefretimizin enkazlar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn cimriliklerimizi, veri tabanlar\u0131m\u0131z\u0131, \u00f6l\u00fc fikirlerimizi, \u00f6l\u00fc nehirlerimizi ve arkam\u0131zda beliren dumanl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc de pe\u015fimizden s\u00fcr\u00fckleyerek bu ge\u00e7ide girmeyi se\u00e7ebiliriz. Ya da hafif bagajlar\u0131m\u0131zla, ba\u015fka bir d\u00fcnyay\u0131 hayal etmeye ve onun i\u00e7in sava\u015fmaya haz\u0131r olarak, onun i\u00e7inde yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcyebiliriz.<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 ve ekosistemi yeniden tart\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131z makalemiz, Argasdi\u2019nin Pandemi \u00f6zel say\u0131s\u0131ndan okurlarla bulu\u015fuyor. Do\u011fa \u00fczerinde kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 zannetti\u011fimiz her zafer i\u00e7in do\u011fa bizden \u00f6c\u00fcn\u00fc al\u0131r. Art\u0131k<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/bats-2.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1XA","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7539,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions\/7539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}