{"id":7544,"date":"2020-05-28T11:54:16","date_gmt":"2020-05-28T09:54:16","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7544"},"modified":"2020-05-28T11:54:16","modified_gmt":"2020-05-28T09:54:16","slug":"sanata-bulas-tahsin-oygar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7544","title":{"rendered":"Sanata Bula\u015f- Tahsin Oygar"},"content":{"rendered":"

Argasdi pandemi say\u0131s\u0131nda yer alan “Sanata Bula\u015f” adl\u0131 makalemiz Tahsin Oygar’\u0131n kaleminden sizlere ula\u015f\u0131yor…<\/em><\/p>\n

\"covidart\"<\/a>G\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 17,000 y\u0131l \u00f6nce, ma\u011fara duvarlar\u0131na bizon ve at resimleri \u00e7izerek ba\u015flam\u0131\u015f olabilir sanat\u0131n hikayesi\u2026 En az\u0131ndan \u015fu ana dek bu kadar\u0131n\u0131 biliyoruz. Sanat tarihi diye kabul edilen \u201ctarih yaz\u0131m\u0131\u201d asl\u0131nda olduk\u00e7a k\u0131sa bir ge\u00e7mi\u015fe dayan\u0131r. Giorgio Vasari\u2019nin\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131\u00a0ve ilkin\u00a01550 y\u0131l\u0131nda\u00a0yay\u0131mlanan\u00a0\u201cSanat\u00e7\u0131lar\u0131n Ya\u015famlar\u0131na G\u00f6re\u00a0Sanat, Kutsal Dahinin Eseri\u201d\u00a0ile ba\u015fl\u0131yor sanat tarih\u00e7ili\u011fi. Ama dokuma, resim, \u00e7\u00f6mlek, ritim-m\u00fczik, heykel, ev ve tap\u0131nak in\u015faas\u0131n\u0131 sanat olarak nitelendirirsek, ki \u00f6yledir, insanl\u0131k tarihi boyunca olduk\u00e7a fazla sanat eseri oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bug\u00fcn daha iyi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlar sanat\u0131n tarihinde de vard\u0131. Tahmin edece\u011finiz gibi bu salg\u0131nlar b\u00fcy\u00fck toplumsal olaylara sebebiyet verdi\u011fi i\u00e7in de mutlak surette sanat\u0131 etkiledi ve etkileyecektir de\u2026 \u00d6rne\u011fin 14. ve 15. y\u00fczy\u0131llarda Avrupa\u2019da ba\u015flayan veba salg\u0131n\u0131 toplumsal al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirdi. Bu de\u011fi\u015fikliklerin ise s\u0131n\u0131fsal olarak imkan\u0131 olanlar\u0131n daha izole ortamlarda fikirsel ve sanatsal faaliyetlerini geli\u015ftirebilmelerine olanak sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hatta \u201cYeniden Do\u011fu\u015f\u201d diye ifade edilen R\u00f6nesans\u2019\u0131 bile tetikledi\u011fi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan iddia edilmekte.<\/p>\n

Tarihte salg\u0131nlar bir\u00e7ok toplumsal meseleyi direkt olarak etkiledi. Pandemik Covid-19 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn de ekonomik, sosyal ve toplumsal bak\u0131mdan bug\u00fcn\u00fcn sanat\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini ve daha da etkileyece\u011fini kesinlikle s\u00f6yleyebiliriz. \u015eu andan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bile, baz\u0131 sanat dallar\u0131n\u0131n ve bunlar\u0131n sunu\u015f formlar\u0131n\u0131n hissedilir derecede de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Buraya ge\u00e7meden \u00f6nce ya\u015famakta oldu\u011fumuz bu salg\u0131n\u0131n sanata olan etkilerini daha iyi kavrayabilmek i\u00e7in a\u015famalara b\u00f6lmek gerek diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sanatsal anlamda da de\u011fi\u015fiklikler oldu ve daha da olaca\u011fa benziyor.<\/p>\n

Panik ve dayan\u0131\u015fma<\/b><\/p>\n

\u0130lk a\u015famada insanlar\u0131n bu pandemi ko\u015fullar\u0131nda izole bir halde ya\u015fayabilmelerini sa\u011flamak, yaln\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 dindirebilmek, bu \u201cge\u00e7ici\u201d s\u00fcreci \u00e7e\u015fitli aktivitelerle, e\u011fer varsa tabii ki evlerinde, vakitlerini daha rahat ge\u00e7irebilmelerini sa\u011flamak i\u00e7in eli biraz sanat tutan her insan koyuldu i\u015f ba\u015f\u0131na. Tabii ki b\u00f6ylesine nevrotik bir s\u00fcreci kitaplardan de\u011fil de bilakis canl\u0131 kanl\u0131 ya\u015fayarak tecr\u00fcbe ediyor olmak, insanlar \u00fczerindeki panik ve korku halini olabildi\u011fince azaltma iste\u011fini art\u0131rd\u0131; bu da, dayan\u0131\u015fmay\u0131 do\u011furdu. \u00d6l\u00fcm ile y\u00fcz y\u00fcze \u00e7al\u0131\u015fanlara ve hastal\u0131\u011fa yakalananlara moral vermek, sanatsal faaliyet icra eden herkesi dayan\u0131\u015fma duygular\u0131 ile harekete ge\u00e7iren en \u00f6nemli motivasyon kayna\u011f\u0131 oldu. Bu kaynak, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli co\u011frafyalar\u0131nda ve \u00fclkemizde sanat ile u\u011fra\u015fanlar\u0131 veya hali haz\u0131rda herhangi bir sanatsal faaliyet icra edebilenleri \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit yarat\u0131c\u0131 etkinliklere y\u00f6neltti. Sting\u2019ten Antonio Hopkins\u2019e, \u00e7e\u015fitli senfoni orkestralar\u0131ndan Candan Er\u00e7etin\u2019e, farkl\u0131 farkl\u0131 \u00fclkelerden bir\u00e7ok m\u00fczisyenin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fark\u0131lardan, G\u00fclse Birsel\u2019in salg\u0131n g\u00fcnlerinde \u00e7ekti\u011fi dizi gibi \u00e7ok\u00e7a \u00f6rnek ya\u015fand\u0131. \u00dclkemizde de durum aynen bu \u015fekilde ilerledi. Sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdan Arda G\u00fcnd\u00fcz, Umut Karaca, \u00c7a\u011f\u0131l \u0130\u015fg\u00fczar, Eril Cambaz, Emre Pehlivan ve daha nicelerine Lefko\u015fa Belediye Orkestras\u0131 da eklendi. Aktivisti oldu\u011fum Baraka K\u00fclt\u00fcr Merkezi de her g\u00fcn \u201c2\u2019den 22\u2019ye K\u00fclt\u00fcr ve Sanat Kampanyas\u0131\u201d kapsam\u0131nda \u00e7e\u015fitli etkinlikler d\u00fczenledi. Ama pandemi s\u00fcrecinin \u201cge\u00e7icili\u011fi\u201d ile ilgili \u015f\u00fcpheler ve karantinan\u0131n uzamas\u0131, sanatsal etkinlikler ile farkl\u0131 kayg\u0131lar\u0131 birle\u015ftirip olay\u0131 ba\u015fka bir a\u015famaya ge\u00e7irdi.<\/p>\n

Ge\u00e7im derdi ve varolu\u015f pani\u011fi ile bo\u015f zaman\u0131n verimlili\u011fi <\/b><\/p>\n

Pandeminin ge\u00e7icili\u011finden anla\u015f\u0131lan \u015fey, h\u0131zl\u0131ca bir a\u015f\u0131n\u0131n bulunup t\u00fcm bunlar\u0131n \u00e7ocuklara ileride anlat\u0131lacak k\u00f6t\u00fc bir hikaye olmas\u0131 idi. Ama ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7 bunun \u00e7ok iyimser bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Sanat ile ge\u00e7imini sa\u011flayan ve bu \u201cge\u00e7ici\u201d s\u00fcre\u00e7te dayan\u0131\u015fma g\u00f6sterenler, s\u00fcre\u00e7 uzad\u0131k\u00e7a t\u00fcm emek\u00e7iler gibi hayatlar\u0131n\u0131 idame ettirebilme derdinin yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmeye ba\u015flad\u0131. \u00dclkemizde sanata ve sanat\u00e7\u0131ya verilen de\u011fer zaten \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 seviyelerde iken, bu pandemi durumu art\u0131k \u00fclkem sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 varolu\u015f sorunu ile y\u00fcz y\u00fcze getirdi. Yine ba\u015fka bir varolu\u015f sorunu ise baz\u0131 sanat dallar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olduk\u00e7a tehditkar bir hal al\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnmekte. \u00d6rne\u011fin tiyatro, tarihsel olarak biraraya gelinerek icra edilen bir sanat iken, televizyona ve internete ciddi bir diren\u00e7 g\u00f6sterdi. Peki ya \u015fimdi ne olacak? Sunum formu mu de\u011fi\u015fecek? Bir yazar veya \u015fairi ele alal\u0131m; bu durumda kitab\u0131n bask\u0131, matbaa ve kitap\u00e7\u0131 ayaklar\u0131 ortadan kalk\u0131p (zaten uzunca bir zamand\u0131r sanalla\u015ft\u0131r\u0131lmaya te\u015fvik ediliyordu) zorunlu olarak sanal hale mi gelecek? Seramik, resim vb. sanat dallar\u0131n\u0131n da farkl\u0131 sunum formlar\u0131 bulabilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilecek mi? Bunlar s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde belirginle\u015fecek. Ama \u015funu s\u00f6ylemekte yarar var; pandeminin ilk a\u015famas\u0131nda insanlar\u0131n panik hallerini azaltma motivasyonu ile hareket edenler \u015fimdi ge\u00e7im derdi ve varolu\u015f krizi y\u00fcz\u00fcnden pani\u011fe kap\u0131lmaya ba\u015flad\u0131lar bile\u2026<\/p>\n

\u00d6te yandan kapitalizmin piyasala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fc haline getirdi\u011fi, i\u00e7eri\u011fini bo\u015falt\u0131p daha \u00e7ok bi\u00e7imi \u00f6n plana \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 sanat, yaln\u0131z s\u0131r\u00e7a k\u00f6\u015fklerde elit bir tabakan\u0131n tekelinden kurtulmaya m\u0131 ba\u015fl\u0131yor? Kapitalizmin zaman planlamas\u0131 kar \u00fczerine iken, ge\u00e7ici olarak duraksayan pek \u00e7ok insan, sanatsal bir faaliyet icra etmek veya \u00f6nemsedi\u011fi, sevdi\u011fi bir sanat dal\u0131n\u0131 denemek i\u00e7in zaman bulmaya ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsanlar daha \u00f6nce denemedi\u011fi bir m\u00fczik aletine veya bir sanat dal\u0131na zaman ay\u0131r\u0131p derinle\u015fme f\u0131rsat\u0131 buluyor. Burada \u015funu da s\u00f6ylemek gerek; bo\u015f zaman demek, dolu dolu olan bir hayat\u0131n i\u00e7erisinde vakit ay\u0131rmak anlam\u0131na geliyor. \u00d6z disiplin ile zaman ayarlamas\u0131n\u0131 yapamazsak, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez savruk hayatlara s\u00fcr\u00fcklenme ihtimalimiz de var. \u00d6nemli olan bundan sonraki a\u015fama…<\/p>\n

Her \u015fey eskisi gibi olacak m\u0131?<\/b><\/p>\n

Genelde insanlar bu k\u00f6t\u00fc g\u00fcnlerin bitmesini, her \u015feyin eskisi gibi olmas\u0131 gereklili\u011fi ile \u00f6zde\u015fle\u015ftiriyor. Fakat g\u00fczel g\u00fcnlerin gelmesi, her \u015feyin ille de eskisi gibi olmas\u0131n\u0131 gerektirmez. Bu, sanat i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Covid-19\u2019dan \u00f6nceki sanat; milyon dolarl\u0131k ucube sanat eserlerini imaj i\u00e7in satan, halk i\u00e7in halkla birlikte sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan, toplumsal kayg\u0131lar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f, piyasala\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f elitist bir sanat sil\u00fceti. Yani eskisi bu! Hi\u00e7bir \u015fey eskisi gibi olmayacak diyorsan\u0131z emin olun ki kapitalizm en iyi bildi\u011fi \u015feyi yap\u0131p bu durumu kendi lehine \u00e7evirecektir. Aniden reklam gelirleri d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sosyal medyay\u0131 paral\u0131 hale getirebilir veya daha niceleri\u2026 \u00d6nemli olan bu krizi, \u00f6rg\u00fctlenerek veya \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc kullanarak, sanat\u0131n toplumsalla\u015fmas\u0131, yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, insana de\u011fer veren, belki de y\u00fcz\u00fcn\u00fc halka \u00e7evirmi\u015f ba\u015fka icra formlar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsata \u00e7evirmektir.<\/p>\n

(Bu yaz\u0131 daha \u00f6nce ankaradegillefkosa.org sitesinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

Kaynaklar:<\/i><\/b><\/p>\n

https:\/\/www.ft.com\/content\/efe229b4-6936-11ea-a3c9-1fe6fedcca75<\/i><\/a><\/p>\n

http:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/haber\/koronavirus-tarihin-degismesine-yol-acan-bes-salgin-hastalik-1728386<\/i><\/a><\/p>\n

http:\/\/www.mimesis-dergi.org\/unutulmus-bir-araya-gelme-sanati<\/i><\/a><\/p>\n

https:\/\/baraka.cc\/?p=6531<\/i><\/a><\/i><\/b><\/p>\n

\u00a0<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Argasdi pandemi say\u0131s\u0131nda yer alan “Sanata Bula\u015f” adl\u0131 makalemiz Tahsin Oygar’\u0131n kaleminden sizlere ula\u015f\u0131yor… G\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 17,000 y\u0131l \u00f6nce, ma\u011fara duvarlar\u0131na bizon ve at resimleri<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7545,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/covidart.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-1XG","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7544"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7546,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7544\/revisions\/7546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}