{"id":7947,"date":"2021-03-06T11:27:15","date_gmt":"2021-03-06T09:27:15","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7947"},"modified":"2021-03-06T11:27:15","modified_gmt":"2021-03-06T09:27:15","slug":"gecmise-donus-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=7947","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015fe D\u00f6n\u00fc\u015f &#8211; \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7948 alignright\" alt=\"131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n-300x225.jpg\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n.jpg 1728w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/em><em>Argasdimizin K\u0131br\u0131s K\u00fclt\u00fcr\u00fc sayfas\u0131nda eskiden kullan\u0131lan ev e\u015fyalar\u0131n\u0131 konu ald\u0131k. keyifli okumalar&#8230;<\/em><\/p>\n<p>\u0130nsanlar alet kullanmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 ilk zamanlardan bug\u00fcne hayatlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli e\u015fyalar \u00fcrettiler. Bu \u00fcretimlerde de do\u011fa en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7ileriydi. \u00c7amuru kap kaca\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten, bir \u00e7al\u0131 veya dal par\u00e7as\u0131ndan s\u00fcp\u00fcrge yaratmaya de\u011fin modern aletlerin temelini hayatlar\u0131na sokmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. \u00dclkemizde de do\u011fada bulunan bir\u00e7ok bitki bu \u015fekilde evin \u00f6nemli e\u015fyalar\u0131 aras\u0131na girdi. Hurma dal\u0131ndan zembil, t\u00fcl\u00fcmbeden s\u00fcp\u00fcrge, kam\u0131\u015ftan sepet, sazdan has\u0131r olarak \u00e7\u0131kt\u0131lar kar\u015f\u0131m\u0131za. Bazen de hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran en \u00f6nemli yard\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131z oldular. El makarnas\u0131 yap\u0131m\u0131nda makarnay\u0131 delikli a\u00e7maya yarayan dere yataklar\u0131nda bulunan bitkinin saplar\u0131n\u0131 \u201c\u00e7\u00f6p\u201d ya da \u201cmagar\u0131na \u00e7\u00f6p\u00fc\u201d ad\u0131n\u0131 vererek kulland\u0131lar. Ayn\u0131 bitkinin p\u00fcsk\u00fcll\u00fc cinsiyle ev s\u00fcp\u00fcrgesi yapt\u0131lar. Tarhana keserken kam\u0131\u015f \u00e7ubuklar yeti\u015fti imdada ya da bir ta\u015f par\u00e7as\u0131 \u00e7ekice d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ellerde.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle k\u00f6y ya\u015fam\u0131ndaki mutfaklarla do\u011fan\u0131n su g\u00f6t\u00fcrmez bir ili\u015fkisi vard\u0131. Do\u011fadan toplan\u0131lan \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131yla ocak yak\u0131l\u0131r, gonnara \u00e7alt\u0131s\u0131 ate\u015fi harlard\u0131. Gonnara daha \u00e7ok ovalarda yeti\u015fen \u00fcst\u00fcnde kahverengi meyveleri olan \u00e7ok dikenli bir bitkidir. Meyveleri yaz bitimi sonbahar giri\u015fi vermeye ba\u015flar. K\u00f6y \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n en tatl\u0131 yemi\u015flerinden biridir. \u201cHerkes gonnara yemez\u201dmi* yer mi d\u00fc\u015f\u00fcnedursun \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011fe, yorgunlu\u011fa, kans\u0131zl\u0131\u011fa hatta ya\u015fl\u0131l\u0131\u011fa iyi geldi\u011fi de s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/157443639_3682920461829407_8139400240145013131_n.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7950 alignright\" alt=\"157443639_3682920461829407_8139400240145013131_n\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/157443639_3682920461829407_8139400240145013131_n-300x225.jpg\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/157443639_3682920461829407_8139400240145013131_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/157443639_3682920461829407_8139400240145013131_n.jpg 864w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Eskiden her ev, avlu, kap\u0131 \u00f6n\u00fc hatta mahalle elle yap\u0131lan s\u00fcp\u00fcrgelerle s\u00fcp\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. O y\u00fczden bu s\u00fcp\u00fcrgelere meydan s\u00fcp\u00fcrgesi de denirdi. S\u00fcp\u00fcrge yapmak da zahmetli bir i\u015fti. Nenem dere yataklar\u0131nda yeti\u015fen ve mis gibi t\u00fcten bir \u00e7al\u0131 cinsi olan maca bitkisini bir kazma yard\u0131m\u0131yla k\u00f6k\u00fcnden s\u00f6ker, \u00e7atal u\u00e7lu bir de\u011fne\u011fe(dayak) her iki k\u00f6k\u00fc de yan yana gelecek \u015fekilde \u0131spahoyla s\u0131k\u0131ca ba\u011flard\u0131. (\u015einyadan yap\u0131lan s\u00fcp\u00fcrgeler ise \u015finyadan yap\u0131lan iplerle ba\u011flan\u0131rd\u0131.) S\u00fcp\u00fcrgenin ucunun yass\u0131 hale gelmesi i\u00e7in \u00fcst\u00fcne a\u011f\u0131rl\u0131k oturtulurdu. K\u00f6t\u00fc ve da\u011f\u0131n\u0131k g\u00f6r\u00fcnen sa\u00e7lar\u0131n maca s\u00fcp\u00fcrgesine benzetilmesi de buradan geliyor olabilir. Bir di\u011fer s\u00fcp\u00fcrge ise t\u00fcl\u00fcmbe denilen \u00e7al\u0131dan yap\u0131l\u0131rd\u0131. Da\u011flarda ise \u015finyadan s\u00fcp\u00fcrge yap\u0131l\u0131rd\u0131. Eskiden bol bol rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu bitkiler gittik\u00e7e azald\u0131. S\u00fcp\u00fcrgeler ise k\u00f6ylerde hala baz\u0131 mand\u0131ralar\u0131, bah\u00e7eleri temizlemeye devam etse de \u015fehirlerde i\u015flevsel olmaktan ziyade evlerin duvarlar\u0131n\u0131 s\u00fcsleyen e\u015fyalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/foto-k\u00fclt\u00fcr.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7949 alignleft\" alt=\"foto k\u00fclt\u00fcr\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/foto-k\u00fclt\u00fcr-200x300.jpg\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/foto-k\u00fclt\u00fcr-200x300.jpg 200w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/foto-k\u00fclt\u00fcr.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a>Kalem ad\u0131 verilen kara ba\u015fa\u011f\u0131n saplar\u0131n\u0131n boyanmas\u0131yla yap\u0131lan sele, sepet ve siniler de duvarlarda s\u00fcs olarak g\u00f6rmeye al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u015fyalardan. Ama ge\u00e7mi\u015fte \u015fimdikinin aksine mutfaklarda olduk\u00e7a fazla kullan\u0131lmaktayd\u0131lar. \u00d6zellikle yap\u0131lan hamur i\u015fleri daha pi\u015firilmeden, geni\u015f bir y\u00fczeyi olan bu sinilerin \u00fczerine konurdu.\u00a0 Alt\u0131na bir pe\u015fgir serilen malzemeler bu \u015fekilde f\u0131r\u0131n\u0131n ya da oca\u011f\u0131n yolunu tutard\u0131. Renk renk desenleriyle kad\u0131nlar\u0131n ellerinde \u015fekillenen bu e\u015fyalar \u00c7atoz (Serdarl\u0131), G\u00f6rne\u00e7 gibi k\u00f6ylerde hala \u00fcretilerek hem k\u00fclt\u00fcre katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor hem de bir gelir kap\u0131s\u0131 yarat\u0131yor.<\/p>\n<p>K\u00f6f\u00fcn ge\u00e7mi\u015fte \u00f6zellikle \u00fcz\u00fcm ba\u011f\u0131 olanlar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kam\u0131\u015ftan \u00f6r\u00fclen bir y\u00fck ta\u015f\u0131ma aleti olarak kullan\u0131lmaktayd\u0131. Plastik kasalar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla bu i\u015fi yapanlar\u0131n say\u0131s\u0131 da gittik\u00e7e azalm\u0131\u015f ve yok olmu\u015ftur. Zembil ise hurma dallar\u0131ndan \u00f6r\u00fclen bir sepet bi\u00e7imidir. O da naylon po\u015fet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131yla birlikte art\u0131k g\u00f6remediklerimiz aras\u0131nda yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fan\u0131n bize sundu\u011fu bir di\u011fer e\u015fya ise dere kenarlar\u0131nda yeti\u015fen s\u00fcp\u00fcrge otlar\u0131ndan yap\u0131lan ya\u011f zembilidir. \u00d6zenle \u00f6r\u00fclen bu zembil zamanla ipten zembillere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7te gittik\u00e7e yok olan s\u00fcp\u00fcrge otlar\u0131n\u0131 ve plasti\u011fin insan \u00fczerindeki etkisini s\u00f6yleyebiliriz. Art\u0131k kullan\u0131lmayan bu malzemeler do\u011fan\u0131n plastikle olan m\u00fccadelesinin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc plastik, zamanla insanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u201cyard\u0131mc\u0131s\u0131\u201d olmu\u015ftur. Her ne kadar art\u0131k plastik kullan\u0131m\u0131 azalt\u0131lmaya, eskisi gibi file torbalar, kese ka\u011f\u0131tlar\u0131 kullanmaya te\u015fvikler ba\u015flansa da plastik malzemeleri kolay ta\u015f\u0131n\u0131r ve hafif olmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tercih eden insanlar, fark\u0131nda olmadan do\u011fan\u0131n deste\u011fini de kaybettiler. Do\u011fayla birlikte uyum i\u00e7inde yarat\u0131lan bu malzemeler, insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesinde \u00f6nemli bir yer tutuyordu. Do\u011fan\u0131n hakimi olmaya \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rak\u0131p onunla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z an ba\u015fka bir d\u00fcnyan\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 da aralam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok nostaljik bir \u00f6ge haline getirilen ve her birinin yap\u0131m\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck emek gerektiren bu e\u015fyalar, bir zanaatt\u0131 da ayn\u0131 zamanda. Herkesin elinden bu i\u015fler gelmedi\u011fi i\u00e7in bu konuda becerisi olanlara da bir gelir kap\u0131s\u0131 niteli\u011findeydi. Eskiden bin bir zahmetle yap\u0131lan bu e\u015fyalar \u015fimdikiler gibi kullan\u0131l\u0131p at\u0131lmak yerine \u00f6zenle temizlenip y\u0131llarca kullan\u0131larak her ihtiya\u00e7l\u0131 an\u0131m\u0131zda elimizin alt\u0131nda bulundular. Art\u0131k onlar\u0131 bulamasak ya da yok olmaya y\u00fcz tutmu\u015f olsalar da bir zamanlar bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck adan\u0131n ge\u00e7mi\u015finde \u00f6nemli bir yere sahiptiler.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i>*Herkes gonnara yemez: Baz\u0131 insanlar\u0131 dikkatsiz davrand\u0131klar\u0131, iyi niyetli veya saf olduklar\u0131 i\u00e7in kand\u0131rmak kolayd\u0131r. Ancak dikkatli davranan, \u015f\u00fcpheci yakla\u015fan, ara\u015ft\u0131ran, a\u00e7\u0131kg\u00f6z ki\u015fileri kand\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu s\u00f6z, yapt\u0131\u011f\u0131n hilelerle ve oyunlarla herkesi aldatamazs\u0131n anlam\u0131nda gelmektedir.<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Argasdimizin K\u0131br\u0131s K\u00fclt\u00fcr\u00fc sayfas\u0131nda eskiden kullan\u0131lan ev e\u015fyalar\u0131n\u0131 konu ald\u0131k. keyifli okumalar&#8230; \u0130nsanlar alet kullanmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 ilk zamanlardan bug\u00fcne hayatlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli e\u015fyalar \u00fcrettiler.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7948,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,9,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/131908053_1035556370260211_1236050944617916775_n.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-24b","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7947"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7947"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7951,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7947\/revisions\/7951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}