{"id":8642,"date":"2022-01-26T12:44:25","date_gmt":"2022-01-26T10:44:25","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=8642"},"modified":"2022-01-26T12:44:25","modified_gmt":"2022-01-26T10:44:25","slug":"aydinlanmanin-yapici-gunumuzun-yikici-radikalizmi-celal-ozkizan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=8642","title":{"rendered":"Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n Yap\u0131c\u0131, G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Y\u0131k\u0131c\u0131 Radikalizmi &#8211; Celal \u00d6zk\u0131zan"},"content":{"rendered":"<p><i>\u201cBenim kulland\u0131\u011f\u0131m ve daha \u00f6nce iktisadi sorunlara uygulanmam\u0131\u015f olan inceleme y\u00f6ntemi, ilk b\u00f6l\u00fcmlerin okunmas\u0131n\u0131 hayli g\u00fc\u00e7le\u015ftirmi\u015f bulunuyor ve sonuca ula\u015fmak konusunda her zaman sab\u0131rs\u0131zl\u0131k g\u00f6steren ve genel ilkelerle kendilerini dolays\u0131z olarak harekete ge\u00e7iren sorunlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 hemen anlamak isteyen Frans\u0131z okuyucular\u0131n, bu arzular\u0131na hemen ula\u015famayacaklar\u0131 i\u00e7in hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framas\u0131ndan korkulur. Bu \u00f6yle bir dezavantaj ki, buna kar\u015f\u0131, ger\u00e7e\u011fin pe\u015finde ko\u015fan okuyucuyu \u00f6nceden uyarmaktan ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 k\u0131lmaktan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey yapamam. Bilime giden d\u00fcz bir yol bulunmuyor ve yaln\u0131zca onun dik patikalar\u0131n\u0131 t\u0131rmanmaktan \u00e7ekinmeyenler, ayd\u0131nl\u0131k doruklar\u0131na ula\u015fma \u015fans\u0131na sahiptir.\u201d<\/i><\/p>\n<p>Karl Marx, Yurtta\u015f Maurice La Ch\u00e2tre\u2019a, Kapital\u2019in Frans\u0131zca Bas\u0131m\u0131na \u00d6ns\u00f6z<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Frans\u0131z sosyolog Pierre Bourdieu, \u201cTelevizyon \u00dczerine\u201d yazd\u0131\u011f\u0131 incelemesinde, \u201ch\u0131zlanmakta olan bir mermiden bile daha h\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilen h\u0131zl\u0131-d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin\u201d varl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek, \u201ch\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr\u201d diye bir soru ortaya koymaktad\u0131r. Zaman k\u0131s\u0131t\u0131 ve bask\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek gittik\u00e7e zorla\u015f\u0131r, Bourdieu\u2019ye g\u00f6re. \u00d6te yandan, geni\u015f geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek, elbette bir l\u00fckst\u00fcr. G\u00fcndelik hayat\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sorun ile ayn\u0131 anda bo\u011fu\u015fmak durumunda kalan ve bu bo\u011fu\u015fmay\u0131 \u00e7o\u011fu zaman sakin olmayan bir kafayla ve k\u0131s\u0131tl\u0131 imk\u00e2nlar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftiren emek\u00e7i insanlar i\u00e7in \u201ch\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u201d, keyfi bir tercih ya da bir zihin tembelli\u011finden ziyade, pratik olarak ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayan ger\u00e7ek bir dayatmad\u0131r. Bourdieu elbette bu durumun fark\u0131ndayd\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek i\u00e7in geni\u015f zamanlara sahip olma \u015fart\u0131n\u0131 g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla ko\u015fman\u0131n aristokratik ayr\u0131cal\u0131ktan beslenen bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011funu ifade ediyordu. Yine de bu durum, Bourdieu\u2019n\u00fcn \u201ck\u00fclt\u00fcrel fast-food\u201d olarak nitelendirdi\u011fi kli\u015fe ve vasat d\u00fc\u015f\u00fcnce hap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli taba\u011f\u0131m\u0131za iteleyen \u201cfast food\u2019\u00e7u d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin\u201d bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerinde yaratt\u0131klar\u0131 tahribat\u0131 g\u00f6rmezden gelmemizi gerektirmiyor.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcncenin \u201cfast foodla\u015fmas\u0131\u201d, bilgininki ve fikrinki de dahil olmak \u00fczere bir b\u00fct\u00fcn olarak her t\u00fcrden \u00fcretim s\u00fcrecinin m\u00fctemadiyen metala\u015ft\u0131\u011f\u0131 kapitlist toplumsalla\u015fmadan azade d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez elbette. Bilginin ve fikrin kafa yormaya mah\u00e2l vermeyecek basitlikteki \u2018kullan\u0131m k\u0131lavuzlar\u0131yla\u2019 kolayca t\u00fcketilir hale gelmesi, standardize edilmesi, kli\u015fele\u015fmesi, vasatla\u015fmas\u0131 ve de\u011fi\u015fim de\u011feri cinsinden ifade edilebilir hale gelmesi olarak a\u00e7\u0131klayabilece\u011fimiz bu metala\u015fma s\u00fcrecinin uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 distopik dinamizm, bundan -\u00e7ok de\u011fil- 150 y\u0131l \u00f6nceki yerk\u00fcrenin kurtulu\u015f re\u00e7etesiydi.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nlanma, insan ile ger\u00e7eklik aras\u0131nda s\u00fcrekli \u201cg\u00f6lge eden\u201d kurumsalla\u015fm\u0131\u015f semavi dinlere kar\u015f\u0131 akl\u0131n bir ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131yd\u0131. Unutulmamas\u0131 gereken \u015fudur ki, bu ba\u015fkald\u0131r\u0131n\u0131n maddi ve toplumsal bir arka plan\u0131 vard\u0131; \u00e7\u0131karlar\u0131 birbirinden radikal bir bi\u00e7imde farkl\u0131la\u015fan iki d\u00fcnyan\u0131n g\u00fc\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Bir yanda, sars\u0131c\u0131 bir dinamizmle \u201cyeni bir d\u00fcnya\u201d in\u015fa etmeye koyulan kapitalist rasyonalite, \u00f6te yanda, dura\u011fan feodal ili\u015fkilere t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle tutunan eski d\u00fcnyan\u0131n dogmatizmi. Kapitalist rasyonalite i\u00e7inde filizlenen ayd\u0131nlanm\u0131\u015f ak\u0131l, mevcut olan\u0131n radikal ve y\u0131k\u0131c\u0131 ele\u015ftirisinden ibaret de\u011fildi sadece, \u201ckurucu\u201d bir niteli\u011fi de vard\u0131. Kapitalist rasyonalite ve ona e\u015flik eden Ayd\u0131nlanmac\u0131 ak\u0131l, feodal ve dura\u011fan d\u00fcnyan\u0131n ve ona e\u015flik eden skolastik akl\u0131n reddinden ibaret de de\u011fildi. Y\u0131k\u0131c\u0131 oldu\u011fu kadar yap\u0131c\u0131yd\u0131; hatta y\u0131kma motivasyonu, y\u0131kman\u0131n kendi hatr\u0131na de\u011fil yapmak i\u00e7in \u201cortal\u0131\u011f\u0131 temizlemeye\u201d duyulan ihtiya\u00e7tan kaynaklan\u0131yordu \u2013 yani y\u0131karken bile yap\u0131c\u0131yd\u0131. Y\u0131karken yap\u0131c\u0131 olan kapitalist rasyonalite, yaparken nas\u0131l y\u0131k\u0131c\u0131 olabilece\u011finin en sars\u0131c\u0131 \u00f6rneklerini fa\u015fizmin, Nazizmin ve kapitalist modernle\u015fmenin gayya kuyular\u0131ndan bo\u015falan her t\u00fcrden karanl\u0131k g\u00fcc\u00fcn suretinde t\u00fcm yerk\u00fcreye g\u00f6sterdi. Kapitalist toplumsalla\u015fma, toplumsalla\u015fman\u0131n tekel formu olarak globalle\u015fti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde de, y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 normalle\u015ftirdi. \u201cK\u00f6t\u00fcl\u00fck\u201d art\u0131k sansasyonel de\u011fil s\u0131radan.<\/p>\n<p>Ac\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde sansasyonel olan ise kapitalist akla kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bayraklar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011funun, kapitalist akl\u0131n -art\u0131k \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve koku\u015fmu\u015f olan- rasyonalli\u011fi kadar bile yarat\u0131c\u0131 ve yap\u0131c\u0131 bir h\u00fcviyete sahip olmamas\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u201cradikalizmi\u201d, yani komplo teorisyenli\u011finden tutun da kimlik politikas\u0131 temelli radikalizme, sa\u011f pop\u00fclizminden tutun da milliyet\u00e7iliklere, spirit\u00fcelizmden tutun da ko\u00e7suz kald\u0131k\u00e7a eli aya\u011f\u0131 titreyen ya\u015famlara kadar uzanan geni\u015f bir yelpazenin radikalizmi, sebep oldu\u011fu y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikilip, evde yaln\u0131z kal\u0131nca ortal\u0131\u011f\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirmi\u015f bir \u00e7ocuk sorumsuzlu\u011fuyla, seyre dalmaktad\u0131r. Bunun \u00fclkemizdeki d\u0131\u015favurumu ise umutsuzlu\u011fu her g\u00fcn daha da ikna edici bir bi\u00e7imde pazarlaman\u0131n yollar\u0131n\u0131 b\u0131kmadan usanmadan arayan nihilist ve sinik radikalliktir. Yaz\u0131lanlar\u0131 okuyup s\u00f6ylenenleri dinledik\u00e7e sizi derin ve \u00e7aresi olmayan bir tayfalma buluyorsa, sonu asla olmayan bir t\u00fcnelin i\u00e7ine do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011finizi hissediyorsan\u0131z, bir derdi bin dermana de\u011fi\u015fmeyecek denli sahiplenen ve derdi kimlik edinen arabesk politik notalar durmaks\u0131z\u0131n ses veriyorsa kula\u011f\u0131n\u0131za\u2026 hemen oradan ka\u00e7\u0131n! Ger\u00e7ek radikallik umudu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktan, ac\u0131y\u0131 bal eylemekten, \u00e7\u00fcr\u00fcyenin ba\u015f\u0131na \u00fc\u015f\u00fc\u015fen a\u00e7 akbabalar gibi de\u011fil de yeni filizlenmekte olan\u0131n ba\u015f\u0131nda sab\u0131rla ama kararl\u0131l\u0131kla bekleyen bir bah\u00e7\u0131van ne\u015fesi ve dinginli\u011fine sahip olmaktan ge\u00e7er. Gelece\u011fin bilgisi, bilimi ve akl\u0131 laboratuvarlarda, kitapl\u0131klarda, istatistik dok\u00fcmanlar\u0131nda, teknik raporlarda ya da ara\u015ft\u0131rma ofislerinde de\u011fil ba\u015fka bir toplumu kurmaya dair umudun ve inanc\u0131n i\u00e7inde sakl\u0131d\u0131r zira.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBenim kulland\u0131\u011f\u0131m ve daha \u00f6nce iktisadi sorunlara uygulanmam\u0131\u015f olan inceleme y\u00f6ntemi, ilk b\u00f6l\u00fcmlerin okunmas\u0131n\u0131 hayli g\u00fc\u00e7le\u015ftirmi\u015f bulunuyor ve sonuca ula\u015fmak konusunda her zaman sab\u0131rs\u0131zl\u0131k g\u00f6steren<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":8643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/celalfoto.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-2fo","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8642"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8644,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8642\/revisions\/8644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}