{"id":9164,"date":"2022-11-29T10:58:48","date_gmt":"2022-11-29T08:58:48","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=9164"},"modified":"2022-11-29T10:58:48","modified_gmt":"2022-11-29T08:58:48","slug":"yerel-yonetim-zor-bir-konu-basit-iki-soru-nazen-sansal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=9164","title":{"rendered":"Yerel Y\u00f6netim: Zor Bir Konu, Basit \u0130ki Soru – Nazen \u015eansal"},"content":{"rendered":"

Yerel y\u00f6netim konusu, elinizde tuttu\u011funuz derginin sayfalar\u0131na s\u0131\u011famayacak kadar \u00e7ok boyutlu ve derin olmakla birlikte asl\u0131nda iki basit soruyu cevaplamakla ba\u015flamak gerekiyor:<\/p>\n

Bir kentte g\u00fcndelik ya\u015fama d\u00f6n\u00fck belediye hizmetleri NASIL olmal\u0131d\u0131r? <\/b><\/p>\n

Bu soru, belediyecili\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan yani yakla\u015f\u0131k 170 y\u0131ldan bu yana, ana hatlar\u0131yla iki farkl\u0131 \u015fekilde yan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kamu eliyle ve \u00f6zel sekt\u00f6r eliyle… Kamucu yakla\u015f\u0131m, ilgin\u00e7tir ki kapitalizmin be\u015fi\u011finde olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve neredeyse modern demokrasilerle ko\u015fut bir tarihe sahiptir. Belediye hizmetlerini \u00f6zel sekt\u00f6re devreden yakla\u015f\u0131m ise yakla\u015f\u0131k son 40 y\u0131la tekab\u00fcl eder ve neoliberal g\u00fcndemin kent y\u00f6netimindeki yans\u0131mas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Latin Amerika’dan Avrupa’ya d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde \u00f6zelle\u015ftirmelerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla dolu \u00f6rneklerinin ard\u0131ndan (yaz\u0131n\u0131n ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde detayland\u0131r\u0131lacakt\u0131r), g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden beledile\u015ftirme denen kamucu bir anlay\u0131\u015fa do\u011fru y\u00f6neli\u015f s\u00f6z konusudur. Bununla birlikte, ge\u00e7mi\u015fte uygulanan kamucu hizmet politikalar\u0131n\u0131n art\u0131s\u0131yla eksisiyle muhasebesini yapmak, demokratik kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve olumlu sonu\u00e7lar veren yerel y\u00f6netim deneyimlerinin rehberli\u011fine ba\u015fvurmak ve belediye sosyalizminin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, yeni \u00e7a\u011f\u0131n toplumcu belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bize g\u00f6re cevap, belediye hizmetlerinin kamu eliyle, sosyal adalete uygun \u015fekilde kaynak yarat\u0131larak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi; piyasa ili\u015fkileri de\u011fil do\u011fayla uyumlu, dayan\u0131\u015fmac\u0131 \u00fcretim ve t\u00fcketim ili\u015fkileri \u00fczerine \u015fekillenmesi; ayr\u0131ca b\u00fct\u00e7elemeye, kararlara ve uygulamalara belde halk\u0131n\u0131n aktif ve s\u00fcrekli kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan -geri \u00e7a\u011f\u0131rma hakk\u0131 dahil- en demokratik mekanizmalar\u0131n g\u00fcncel teknolojik imkanlarla olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. <\/b><\/p>\n

Az sonra a\u00e7aca\u011f\u0131m\u0131z \u201cnas\u0131l\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131 ve tarihsel geli\u015fimi, m\u00fccadelemize \u0131\u015f\u0131k tutmakla birlikte en az bunun kadar kritik bir soru(nu)muz daha vard\u0131r: NEDEN?<\/b><\/p>\n

Bu sorunun, t\u00fcm sistemi emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar lehine de\u011fi\u015ftirmek y\u00f6n\u00fcndeki b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc cevab\u0131 da bizi, belde s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve yerel \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle yetinmeyen, kapitalizm i\u00e7inde s\u0131n\u0131flar aras\u0131 \u201cuzla\u015f\u0131\u201d y\u00f6ntemiyle bir yere kadar ilerleyebilece\u011fimizi \u00f6ng\u00f6ren, esas meselenin, sermayenin emrindeki devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek oldu\u011funu hat\u0131rlatan bir ufka g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

***<\/p>\n

Yerel y\u00f6netimler, merkezi h\u00fck\u00fcmetle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, yeri tespit edilmi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir alanda; beldemizde, mahallemizde, k\u00f6y\u00fcm\u00fczde ya\u015famsal hizmetleri verirler. Bu bak\u0131mdan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn t\u00fcm saatlerinde, \u015fehrimizde ya da k\u00f6y\u00fcm\u00fczde birlikte ya\u015famam\u0131z\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan en \u00f6nemli kararlar belediyeler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r. Onlar\u0131 gerekli k\u0131lan temel, toplumsal ortak ihtiya\u00e7lar oldu\u011fundan belediyeler do\u011fas\u0131 gere\u011fi toplumsald\u0131r ve kamu hizmeti sunarlar.<\/p>\n

Toplumcu belediye, 1800\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u0130ngiltere’de belediye sosyalizmi uygulamalar\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015f ve 20. y\u00fczy\u0131l belediyecili\u011fine y\u00f6n vermi\u015ftir. Kamusal ihtiya\u00e7lar\u0131n kamu kayna\u011f\u0131 ve kamu eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine dayanan bu yakla\u015f\u0131m, takip\u00e7ilerini oldu\u011fu kadar kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131 da yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Neoliberal belediyecilik, kamu hizmetlerinin piyasa kurallar\u0131 i\u00e7erisinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine, \u201ckullanan \u00f6der\u201d prensibine, \u00f6zelle\u015ftirmeye dayan\u0131r ve belde halk\u0131 m\u00fc\u015fteriden ibaret olur. Kentsel ve k\u0131rsal alanlar, daha fazla rant u\u011fruna ya\u011fmalan\u0131r, emek\u00e7iler i\u00e7in ta\u015feronla\u015fma ve g\u00fcvencesizlik kap\u0131ya dayan\u0131r. Bu re\u00e7ete, bilhassa geri b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde hunharca uygulanm\u0131\u015f ve yerel y\u00f6netim \u201creform\u201dlar\u0131 (tan\u0131d\u0131k m\u0131 geldi?!) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Belediyelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 geni\u015fletilmi\u015f, \u00f6l\u00e7ek b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, yerele daha fazla g\u00f6rev ve yetki verilmi\u015f (bunu da bir yerlerden an\u0131msad\u0131n\u0131z sanki) ve g\u00fcn\u00fcn sonunda bu yetki ve g\u00f6revlerin \u00f6zel sekt\u00f6re kulland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fart olmu\u015ftur!<\/p>\n

Bug\u00fcn\u00fc anlamak ve yar\u0131n\u0131n yerel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in \u015fimdi biraz geriye gidelim ve \u0130ngiltere\u2019ye uzan\u0131p belediye sosyalizminin ne menem pislikleri temizledi\u011fini inceleyelim.<\/p>\n

Londra’y\u0131 b.k g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken<\/b><\/p>\n

Sanayi devrimi ve fabrikalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile k\u0131rsal kesimden \u015fehirlere do\u011fru yo\u011fun bir g\u00f6\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015f; i\u015fsiz n\u00fcfus, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler, yoksulluk, evsizlik, salg\u0131n hastal\u0131klar, at\u0131k ve \u00e7\u00f6pler kentlerin \u00f6nemli sorunlar\u0131 haline gelmi\u015ftir. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar \u0130ngiltere\u2019de kent demek, sokaklar\u0131ndan b.klar\u0131n akt\u0131\u011f\u0131, ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin 35 ya\u015f\u0131 ancak buldu\u011fu, bebek \u00f6l\u00fcmlerinin normalle\u015fti\u011fi, tehlikeli ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir mekan demekti.<\/p>\n

Engels, \u0130ngiltere\u2019de Emek\u00e7i S\u0131n\u0131flar\u0131n Durumu eserinde \u015f\u00f6yle diyordu:<\/p>\n

\u201c\u0130nsan\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fcnden al\u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u0131 hem \u0130ngiltere\u2019de hem yurt d\u0131\u015f\u0131nda daha \u00f6nce g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ama Glasgow\u2019u ziyaret edinceye dek, uygar bir \u00fclkede b\u00f6ylesine pislik, su\u00e7luluk, sefalet ve hastal\u0131k olabilece\u011fine inanmam\u0131\u015ft\u0131m. D\u00fc\u015f\u00fck nitelikli pansiyon evlerde her iki cinsten, her ya\u015ftan on, on iki bazen yirmi ki\u015fi, \u015fu ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u0131plak bi\u00e7imde, yerde karmakar\u0131\u015f\u0131k uyuyorlar. Pisli\u011fi, rutubeti ve harapl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, buralar insanlar\u0131n atlar\u0131n\u0131 bile ba\u011flamayacaklar\u0131 yerlerdir.\u201d<\/i><\/p>\n

Belediye sosyalizmi<\/b><\/p>\n

\u0130\u015fte i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sefaletle m\u00fccadele etti\u011fi, \u00f6te yandan fabrika sahiplerinin her g\u00fcn 15-16 saat \u00e7al\u0131\u015fabilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ihtiya\u00e7 duydu\u011fu b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde, eme\u011fin yeniden \u00fcretiminin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kent olgusu, toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmalara neden olmu\u015ftur. Belediye sosyalizmi, kentsel ya\u015fam\u0131, i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yeniden \u00fcretiminin sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyile\u015ftirmeyi ama\u00e7layan sermayenin aksine, eme\u011fin insanca ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nce \u201cYoksul Yasalar\u0131\u201d, ard\u0131ndan \u201c Kamu Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u201d ile belediyeler, sosyal hizmetler sunan ve n\u00fcfusun zorunlu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan \u00f6nlemler almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Temiz i\u00e7me suyunun yerel y\u00f6netimler eliyle halka ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131; sokak ayd\u0131nlatmas\u0131 gibi yerel kamusal hizmetlerin sunulmas\u0131; gaz, ula\u015f\u0131m ve elektrik hizmetlerinin belediyelerce sa\u011flanmas\u0131; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi toplumcu belediyecili\u011fe ivme kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131nda oy hakk\u0131n\u0131n genelle\u015fmesi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yeni bir akt\u00f6r olarak siyaset sahnesine sokmu\u015f, bir yandan i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yeniden \u00fcretimi sorunu, di\u011fer yandan genel siyaseti etkileyebilecek bir s\u0131n\u0131f\u0131n do\u011fu\u015fu, d\u00fczenin de\u011fi\u015fmesini zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimler en \u00e7ok belediyelerin yap\u0131s\u0131nda g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Yine bu d\u00f6nemde benzer ko\u015fullardaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na, \u0130ngiltere\u2019de de\u011fil Fransa\u2019da ba\u015fka bir \u00f6nemli geli\u015fme ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r: Paris Kom\u00fcn\u00fc. S\u00fcresinin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen bu deneyim, kom\u00fcn demokrasisinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kentsel rantlar\u0131n tekrardan halka d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi, k\u0131rsal kesimden g\u00f6\u00e7 eden e\u011fitimsiz kesimlerin kent ya\u015fam\u0131na ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in enstit\u00fcler a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi izler b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019nin Glasgow ve Birmingham kentleri, belediye sosyalizmi ad\u0131na ilk \u00f6rneklerdir. Glasgow\u2019da, iki \u00f6zel \u015firketin elindeki su hizmetleri, 1848 kolera salg\u0131n\u0131ndan sonra halk\u0131n m\u00fccadeleleri sonucu beledile\u015ftirilmi\u015f, kanalizasyon sistemi kurulmu\u015f, ard\u0131ndan gaz, ula\u015f\u0131m ve elektri\u011fin beledile\u015ftirilmesi gelmi\u015ftir. Belediye tramvaylar\u0131 konusunu, g\u00fcndeme i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctleri getirmi\u015f, nitekim tramvaylar\u0131n aktif kullan\u0131m\u0131, i\u015f\u00e7ilerin d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da geli\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Belediye sosyalizminin sosyal etkilerini belirgin hale getiren yine i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yd\u0131. Belediye i\u015f\u00e7ilerinin \u00fccretleri ve \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinde de iyile\u015ftirmeler yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ocuklar i\u00e7in g\u00fcnd\u00fcz bak\u0131m evleri m\u00fccadelesi ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, belediye sigortas\u0131 uygulamas\u0131 hayata ge\u00e7irilmi\u015f, anne ve \u00e7ocuklara s\u00fct da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birmingham\u2019da Chamberlain adl\u0131 bir belediye ba\u015fkan\u0131, yoksul \u00e7o\u011funluk yarar\u0131na kamucu politikalar izlemi\u015f ancak toplu konut projesi, m\u00fclk sahibi s\u0131n\u0131flar (Vergi \u00d6deyenlerin Haklar\u0131n\u0131 Koruma Derne\u011fi) taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmedi\u011finden uzun y\u0131llar uygulanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da belediye sosyalizminin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir deneyimdir. Zaten bu hareketin i\u00e7inde olanlardan dahi baz\u0131 ele\u015ftiriler gelmekte, \u00f6rne\u011fin 1887 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan bir bro\u015f\u00fcrde, belediyelerin kamula\u015ft\u0131rma ile yerel ekonomiye anlaml\u0131 bir m\u00fcdahalede bulunamayaca\u011f\u0131, bunun ancak parlamentonun \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 bir yasayla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 yazmaktad\u0131r.<\/p>\n

Nitekim Marx ve Engels yerel y\u00f6netimlerde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek devrimci \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n merkezi siyasetin tamamlay\u0131c\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015f ve Lenin de siyasal m\u00fccadeleyi yerel \u00f6l\u00e7e\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131na hapsedece\u011fi gerek\u00e7esiyle belediye sosyalizmini ele\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n

Yerelden merkeze, oradan da \u00f6zele<\/b><\/p>\n

Toplumcu belediyecilik t\u00fcm Avrupa’da etkisini g\u00f6stermi\u015f, pek \u00e7ok kentte kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6rne\u011fi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131’n\u0131n ard\u0131ndan belediyelerin g\u00fcndeminde olan yerel hizmetlerin \u00e7o\u011fu (elektrik, e\u011ftim, sa\u011fl\u0131k, konut, at\u0131k vb) refah devleti h\u00fck\u00fcmet programlar\u0131nda yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle toplumcu belediye yakla\u015f\u0131m\u0131, reel sosyalizmin de bask\u0131s\u0131yla, \u00f6zellikle bat\u0131 Avrupa’da merkezi h\u00fck\u00fcmetlerin \u00e7er\u00e7evesini belirlemi\u015ftir.<\/p>\n

Refah politikalar\u0131n\u0131n y\u00fckseli\u015fi \u00f6zellikle enerji hizmetlerinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Fransa 1946, \u0130ngiltere 1947, \u0130talya 1962 y\u0131l\u0131nda enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc millile\u015ftirmi\u015ftir. Norve\u00e7’te ise k\u00fc\u00e7\u00fck belediyelerin sahip oldu\u011fu enerji \u00fcretim merkezleri sekt\u00f6r\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur. Bat\u0131 Almanya’da \u00f6zel \u015firketlerle belediyenin ortakl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Benzer \u00f6rnekleri su hizmeti i\u00e7in de verebiliriz. 1970’lerin sonuna kadar kentsel hizmetlerde \u00f6zel ve kamu bir arada bulunmu\u015ftur. 1980’li y\u0131llardan itibaren ise merkezi h\u00fck\u00fcmetlerin politikalar\u0131na y\u00f6n veren neoliberal dalga, kamucu belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131na, refah devleti uygulamalar\u0131na hatta sosyal devlete kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak y\u00fckselmi\u015f ve her \u015feyi k\u00e2ra endeksleyen piyasac\u0131 yakla\u015f\u0131m yerel y\u00f6netimlerde de hakimiyet kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tam bu noktada 1979-80 aras\u0131nda Fatsa\u2019da 9 ay gibi k\u0131sa bir s\u00fcre belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapan Fikri S\u00f6nmez, nam-\u0131 di\u011fer terzi Fikri\u2019yi ve halk komitelerini anmamak olmaz. S\u00f6nmez’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bir sosyalist<\/a>\u00a0yerel y\u00f6netim<\/a>\u00a0deneyimi olarak yerli ve yabanc\u0131 bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya konu olmu\u015ftur. Bu yaz\u0131da detayland\u0131r\u0131lamayacak olsa da, dergimizin ba\u015fka yaz\u0131lar\u0131ndan veya \u00e7e\u015fitli kaynaklardan ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sonras\u0131 bize denk geldi zaten<\/b><\/p>\n

Halk\u0131n haklar\u0131 olarak da tarif edebilece\u011fimiz, kamu hizmetlerinin piyasadaki mal ve hizmetlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, \u201caz geli\u015fmi\u015f\u201d \u00fclkelere yap\u0131sal uyum politikalar\u0131 ile dayat\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde kamu finansman\u0131 ile alt yap\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131, kamunun yetersiz ve verimsiz oldu\u011fu, bu nedenle de \u00f6zele devredilmesi y\u00f6n\u00fcnde alg\u0131 yarat\u0131ld\u0131. Finansman sorunu \u201ct\u00fcketici\u201dlerden al\u0131nacak bedel ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeli, \u201ckullanan \u00f6der\u201d sihirli form\u00fcl\u00fcyle halk art\u0131k bele\u015f\u00e7ilik yapmamal\u0131yd\u0131. B\u00f6ylelikle, uzun ve kanl\u0131 toplumsal m\u00fccadelelerle al\u0131nm\u0131\u015f olan ve devlet ile vatanda\u015f aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 kuran sosyal ve ekonomik haklar buharla\u015ft\u0131. Belde halk\u0131, belediyenin m\u00fc\u015fterisi oldu. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, y\u00fcz y\u0131ll\u0131k toplumcu belediyecilik deneyiminin s\u0131f\u0131rlanmas\u0131 olmasa bile b\u00fcy\u00fck yaralar almas\u0131 demekti. S\u00f6zde ama\u00e7, belediyelerin merkezi b\u00fct\u00e7eye y\u00fck olmadan hizmet sa\u011flayabilmesiydi. Ancak sonu\u00e7 sadece \u015firketlerin k\u00e2r\u0131n\u0131n artmas\u0131, do\u011fan\u0131n, tarihin ve toplumsal ya\u015fam\u0131n tahrip edilmesi ve bireysel kullan\u0131c\u0131 ile kamuya mali k\u00fclfet gelmesi oldu. Keza ta\u015feronluk sisteminin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile emek\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Ba\u015fkentimizden de \u201cbelediyeyi \u015firket gibi y\u00f6netece\u011fi\u201dni gururla a\u00e7\u0131klayan Erk sahibi \u201csolcu\u201d belediye ba\u015fkanlar\u0131 geldi, ge\u00e7ti. Kadrini bilemedi\u011fimiz ba\u015fkanlar, halka ait tarihi bir k\u00fclt\u00fcr evini \u00f6zelle\u015ftirdi.<\/p>\n

Bu esnada ba\u015fka bir yerde <\/b><\/p>\n

Toplumcu belediye yakla\u015f\u0131m\u0131, neoliberal politikalar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ilan etti\u011fi bir d\u00f6nemde Latin Amerika\u2019da yeniden boy verdi. Porto Alegre\u2019de uygulanan kat\u0131l\u0131mc\u0131 b\u00fct\u00e7e modeli (belediye b\u00fct\u00e7esinin belli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerdeki meclisler taraf\u0131ndan belirlenen \u00f6nceliklere ayr\u0131lmas\u0131), demokratik bir anlay\u0131\u015f olarak k\u0131sa s\u00fcrede bir\u00e7ok belediyeye rehberlik etti. Kanalizasyon a\u011f\u0131n\u0131n, su sisteminin, \u00e7\u00f6p ve alt yap\u0131 hizmetlerinin iyile\u015ftirildi\u011fi, sosyal hizmetlerin geni\u015fletildi\u011fi, sosyal konutlar\u0131n in\u015fa edildi\u011fi, kre\u015f kooperatiflerinin kuruldu\u011fu bu s\u00fcrecin Brezilya genelinde yay\u0131lan i\u015f\u00e7i eylemleri ile ba\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Hindistan\u2019\u0131n Kerala b\u00f6lgesinde de Halk\u0131n Planlamas\u0131 Kampanyas\u0131 ile bilhassa \u00e7ift\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 iyile\u015ftiren sonu\u00e7lar elde edilmi\u015ftir. 460.000 konut yap\u0131lm\u0131\u015f, 154.000 ev tamir edilmi\u015f, bir\u00e7ok hastane yap\u0131lm\u0131\u015f, okul \u00f6ncesi e\u011fitim b\u00fct\u00fcn n\u00fcfusu kapsar hale getirilmi\u015ftir. Bu \u00f6rnekler ve \u0130spanya Marinaleda ile T\u00fcrkiye Ovac\u0131k\u2019ta ya\u015fanan yerel sosyalist deneyimler, bir ba\u015fka dosya yaz\u0131s\u0131nda detayland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan burada bahsedilmeyecektir.<\/p>\n

Yine, yeni, yeniden mi?<\/b><\/p>\n

Derin ekonomik krizler ve halklar\u0131n m\u00fccadeleleri kamu hizmeti anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli k\u0131r\u0131lmalara yol a\u00e7ar. 2000’lerin sonundan itibaren ara ara n\u00fckseden krizlerde yeniden beledile\u015ftirmeler g\u00fcndeme gelmekte. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zelle\u015ftirmeler, iddia edilenin aksine, pahal\u0131 ve kalitesiz hizmet sunumu ile malul olmu\u015f, kamu-\u00f6zel ortakl\u0131klar\u0131nda i\u015flem maliyetleri artm\u0131\u015f, denetim kaybedilmi\u015f, su, enerji, telekom\u00fcnikasyon gibi alanlarda dev \u00e7ok uluslu oligopoller yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Avrupa\u2019da su sekt\u00f6r\u00fc ile ba\u015flayan ve gaz, elektrik, toplu ta\u015f\u0131ma, at\u0131k y\u00f6netimi, bar\u0131nma alan\u0131na da s\u0131\u00e7rayan bu yeniden beledile\u015ftirme dalgas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yatan sebepler aras\u0131nda; \u00f6zelle\u015ftirmenin istenen sonuca ula\u015famamas\u0131, yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmenin s\u00fcresinin dolmas\u0131 sonucu s\u00f6zle\u015fmenin yenilenmemesi, yetersiz yat\u0131r\u0131m, i\u015fletme maliyetleri \u00fczerindeki anla\u015fmazl\u0131klar, fiyat art\u0131\u015flar\u0131na halktan gelen tepkiler ve denetim problemlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 mali \u015feffafl\u0131k eksikli\u011fi ile son olarak da k\u00f6t\u00fc hizmet kalitesi say\u0131labilir. Bu ba\u011flamda 2010 y\u0131l\u0131nda ilk olarak Paris\u2019te olmak \u00fczere pek \u00e7ok Avrupa \u015fehrinde su da\u011f\u0131t\u0131m hizmeti yeniden beledile\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u015fekilde belediyeler \u00f6nemli gelir elde ederek su \u00fccretlerinde indirime gitmi\u015flerdir. Almanya\u2019da enerji sekt\u00f6r\u00fc en \u00e7ok yeniden beledile\u015ftirmenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 alan olmu\u015ftur.<\/p>\n

***<\/p>\n

Modern belediyecilik, belediye sosyalizmi ak\u0131m\u0131n\u0131n in\u015fa etti\u011fi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplumcu belediyecilik olarak da adland\u0131r\u0131lan bir gelenektir. Bu ak\u0131m\u0131n mayas\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n politik eylemlili\u011fi bulunur. Piyasa ve \u00f6zel m\u00fclkiyet rejimine dayanan, bir nevi anti belediye olan neoliberal belediyecilik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz s\u00fcre\u00e7, halk\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunan kamucu bir yerel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeniden y\u00fckseltilmesi ve demokratik kat\u0131l\u0131m i\u00e7in m\u00fccadelelere gebedir.<\/p>\n

Kapitalizmin bile \u00e7arp\u0131k geli\u015fti\u011fi ada yar\u0131m\u0131zda kapka\u00e7\u00e7\u0131 sermayenin, belediyelerin alan\u0131na ve kamu hizmetlerine girme \u00e7abas\u0131 halen daha devam etmekte, AKP dayatmas\u0131 yasalar da buna \u00e7anak tutmaktad\u0131r. Sarkac\u0131n bir ucunda ba\u015fkentte bize nefes ald\u0131ran sosyal demokrat belediyecilik dururken di\u011fer ucunda belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n emriyle gazete ta\u015flayan fa\u015fizm vard\u0131r. Sosyalist, toplumcu belediyecilik ise bu u\u011furda m\u00fccadele edenlerin g\u00fc\u00e7leri oran\u0131nda zaman\u0131n\u0131 beklemektedir; er ya da ge\u00e7 elbet filizlenecek ve boy verecektir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynaklar:<\/i><\/p>\n

1-Toplumcu Belediye nam-\u0131 di\u011fer Belediye Sosyalizmi, Sonay Bayramo\u011flu<\/i><\/p>\n

2-Toplumcu Belediyecilik Politikalar\u0131n\u0131n Ovac\u0131k Belediyesi \u00d6rne\u011fi \u00dczerinden De\u011ferlendirilmesi, Engin Bozkurt, Kent ve \u00c7evre Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, Haziran 2020<\/i><\/p>\n

3-Bir Toplumcu Belediyecilik \u00d6rne\u011fi: Fatsa, Mehmet BAYRAK<\/i><\/p>\n

4-Topra\u011f\u0131n Belediyele\u015ftirilmesi ve Belediye Sosyalizmi bro\u015f\u00fcr\u00fc, Lenin.<\/i><\/p>\n

5-Belediye Sorunu ve Devrimci Marksizm, Kaan G\u00fcnde\u015f<\/i><\/p>\n

\"WhatsApp<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yerel y\u00f6netim konusu, elinizde tuttu\u011funuz derginin sayfalar\u0131na s\u0131\u011famayacak kadar \u00e7ok boyutlu ve derin olmakla birlikte asl\u0131nda iki basit soruyu cevaplamakla ba\u015flamak gerekiyor: Bir kentte g\u00fcndelik<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":9132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,38,9,42,1,39],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/WhatsApp-Image-2022-11-11-at-10.09.23.jpeg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-2nO","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9164"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9164"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9165,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9164\/revisions\/9165"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}