{"id":9478,"date":"2023-05-29T10:18:22","date_gmt":"2023-05-29T08:18:22","guid":{"rendered":"https:\/\/baraka.cc\/?p=9478"},"modified":"2023-05-29T10:26:27","modified_gmt":"2023-05-29T08:26:27","slug":"kibrista-baharin-cicekleri-sifa-alcicioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baraka.cc\/?p=9478","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s\u2019ta Bahar\u0131n \u00c7i\u00e7ekleri &#8211; \u015eifa Al\u00e7\u0131c\u0131o\u011flu"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mart ay\u0131nda sonuncu cemrenin (1) de topra\u011fa d\u00fc\u015fmesiyle bahar\u0131n geli\u015fini tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131r\u0131z. Baharla birlikte do\u011fa, o tatl\u0131 mahmurluktan silkinip hayat kokan rengini t\u00fcm ne\u015fesiyle etrafa sa\u00e7maya ba\u015flar adeta&#8230; Onu, tomurcuklanan bir bitkide, bademlerin \u00e7i\u00e7eklenmesinde, \u201cmartc\u0131k\u201dlar\u0131n (2) ortal\u0131kta mahmur mahmur k\u00fcmelenmesinde, evlerine geri d\u00f6nen k\u0131rlang\u0131\u00e7lar\u0131n \u015fen \u00f6t\u00fc\u015f\u00fcnde g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u0130nsanlar da bu g\u00fczelli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kamaz; do\u011fan\u0131n tazeleni\u015fini, onlar\u0131 besleyen topra\u011fa kar\u015f\u0131 hissettikleri minneti kutsamak i\u00e7in \u015f\u00f6lenler tertip ederler. Y\u00fczy\u0131llar boyunca bir\u00e7ok uygarl\u0131k, do\u011faya te\u015fekk\u00fcr\u00fc bir bayram edas\u0131nda kutlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, Hun T\u00fcrklerinden bu yana bahar\u0131 kutlamak i\u00e7in Mart ay\u0131nda \u015fenlikler yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u015fenlikler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin s\u00fcregelmi\u015f ve \u015fimdilerde Nevruz (Newroz) ad\u0131yla d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7e\u015fitli halklar taraf\u0131ndan kutlanan bir bayrama d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131br\u0131s\u2019ta ise Mart Dokuzu denilen \u015fenlikle bahar\u0131n geli\u015fi kutlanmaktad\u0131r. \u0130nsanlar bir araya gelerek piknik yapmakta, \u00e7ocuklar \u00e7i\u00e7ek toplamakta, b\u00fcy\u00fckler birbirleriyle hasret gidermektedir. \u00a0H\u00e2l\u00e2 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bu etkinlikle ilgili bir tekerleme bile vard\u0131r: \u201cMart dokuzu, Mart dokuzu, Mart geldi mi al topuzu, Y\u0131lan \u00e7\u0131kar \u00e7iyan \u00e7\u0131kar, Martc\u0131klar tarlada bakar, \u00c7oban davar\u0131n\u0131 k\u0131rkar, Y\u00fcn\u00fc insanlara satar, \u0130nsanlar da bu y\u00fcnlerden, G\u00fczel g\u00fczel d\u00f6\u015fek yapar\u201d.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde uzun bir bahar mevsimi ya\u015fayamasak da uyan\u0131\u015f\u0131n en renkli haline tan\u0131k oluruz. Baharla all\u0131 sar\u0131l\u0131 bir tablo gibi \u00f6n\u00fcm\u00fcze serilir tarlalardaki o mis kokulu \u00e7i\u00e7ekler, orkideler nazl\u0131 nazl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r ba\u015f\u0131n\u0131 topraktan. K\u0131ra\u00e7lar\u0131 dolduran rengarenk lalelerin, horoz lalelerinin, lapsanalar\u0131n, arpa \u00e7i\u00e7eklerinin, ek\u015filicelerin, papatyalar\u0131n, ad\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz daha nice \u00e7i\u00e7e\u011fin ilk k\u0131p\u0131rt\u0131lar\u0131d\u0131r bahar ay\u0131\u2026 Ne yaz\u0131k ki son y\u0131llarda kurakl\u0131k, sel gibi etmenler en \u00e7ok da insan eliyle yap\u0131lanlar (kullan\u0131lan tar\u0131msal ila\u00e7lar, an\u0131z yakma, k\u00f6k\u00fcnden koparma) bu \u00e7i\u00e7eklerin azalmas\u0131na hatta nesillerinin t\u00fckenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00fcphesiz ki onlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131na sayg\u0131 duymak bize d\u00fc\u015fen en b\u00fcy\u00fck \u00f6devdir.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s, do\u011fu ve bat\u0131n\u0131n kav\u015fa\u011f\u0131nda bulunan co\u011frafi konumu nedeniyle \u00f6nemli bir yaban hayat\u0131 bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Resmi olarak, sadece adada yeti\u015fen 140 kay\u0131tl\u0131 endemik bitki vard\u0131r. (3) Baz\u0131 endemik \u00e7i\u00e7ekler de baharda az bir s\u00fcre de olsa g\u00f6z k\u0131rpar bizlere. Kopar\u0131lmas\u0131 yasaklanarak, yasalarla da desteklenmi\u015f, kimisinin ad\u0131na festivaller organize edilen bu t\u00fcrlere bir g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n<p><strong>Medo\u015f Lalesi<\/strong><\/p>\n<p>Her y\u0131l mart ve nisan aylar\u0131nda a\u00e7an, bordo renge sahip, nadide bir \u00e7i\u00e7ektir. Medo\u015f lalesine K\u0131br\u0131s lalesi de (Tulipa cypria) denmektedir. Zambakgiller (Liliaceae) familyas\u0131ndan olup K\u0131br\u0131s\u2019a has endemik bir lale t\u00fcr\u00fc olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015ftir. 1998 y\u0131l\u0131ndan itibaren koruma alt\u0131na al\u0131nan \u00e7i\u00e7ek, \u00e7ok y\u0131ll\u0131k so\u011fan\u0131 sayesinde her y\u0131l ayn\u0131 d\u00f6nemde a\u00e7maktad\u0131r. Medo\u015f lalesi, adan\u0131n kuzeyinde Yorgoz\/Tepeba\u015f\u0131 k\u00f6y\u00fc ve Ay Simeo\/Avtepe k\u00f6y\u00fc civar\u0131nda, g\u00fcneyinde ise Akama y\u00f6resinde yeti\u015fir. Her y\u0131l mart ay\u0131nda Tepeba\u015f\u0131 ve Avtepe k\u00f6ylerinde bu do\u011fa harikas\u0131yla insanlar\u0131 bulu\u015fturmak ad\u0131na k\u00fclt\u00fcr festivalleri de d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n<p><strong>K\u0131br\u0131s Orkideleri<\/strong><\/p>\n<p>Orkide \u00e7i\u00e7e\u011fi, d\u00fcnyada olduk\u00e7a yayg\u0131n bulunan bir t\u00fcrd\u00fcr. Bu t\u00fcr\u00fcn 52 tanesi adaya has olmakla birlikte, tespit edilen 30 t\u00fcr de sadece kuzeyde bulunmaktad\u0131r. (4) \u00d6zellikle K\u0131br\u0131s ar\u0131 orkidesi (Ophrys kotschyi), \u00e7\u0131plak adam orkidesi ya da \u0130talyan orkidesi (Orphrys Italica), Lapta orkidesi (Ophrys lapheticus), Anadolu orkidesi (Orphrys anatolica) belirgin t\u00fcrler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Orkidenin mitolojik bir hikayesi de vard\u0131r. Orchis, bir satir ile su perisinin o\u011flu olan bir yar\u0131-tanr\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r. Dionysos \u015f\u00f6lenleri s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne ve d\u00fcnyaya orkide olarak geri geldi\u011fine inan\u0131l\u0131r. Orkidedeki yumru tomurcuklar da peri o\u011flunun yeniden do\u011fumunu ifade eder. \u0130smi Yunanca\u2019dan gelen orkidenin antik \u00e7a\u011flarda erke\u011fi ve erkekli\u011fi simgeledi\u011fi belirtilir.<\/p>\n<p>Orkide y\u0131llarca t\u0131p alan\u0131nda da \u00e7e\u015fitli topluluklarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde ise yumrular\u0131ndan sahlep yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok miktarda orkidenin bilin\u00e7sizce s\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, tar\u0131msal ila\u00e7lar, yang\u0131nlar gibi nedenlerle say\u0131lar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 bilinmekte. Yine de onlar\u0131 Be\u015fparmak Da\u011flar\u0131\u2019ndan Ba\u011fl\u0131k\u00f6y\u2019e (Ambeligu), Lapta yama\u00e7lar\u0131ndan Karpaz\u2019a kadar bir\u00e7ok b\u00f6lgede g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Her y\u0131l yap\u0131lan Hisark\u00f6y Orkide Festivali ve Kanser Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen Orkide Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, bu g\u00fczel \u00e7i\u00e7eklerin adam\u0131z\u0131n miras\u0131 oldu\u011funu bizlere tekrardan hat\u0131rlatmakta\u2026<\/p>\n<p><strong>Arpa \u00c7i\u00e7e\u011fi (Gladiolus Segetum Iridaceae)<\/strong><\/p>\n<p>Nisan ay\u0131nda arpa ve bu\u011fday tarlalar\u0131nda \u00e7\u0131kan pembe renkli bu \u00e7i\u00e7ek, olduk\u00e7a inat\u00e7\u0131 bir yap\u0131ya sahiptir. Yapraklar\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 \u015feklinde olup g\u00f6vdesi boyunca alt\u0131-yedi tane \u00e7i\u00e7ek verir. S\u00f6k\u00fclmesi de yok edilmesi de bir hayli zordur. S\u00fcr\u00fclen tarlada bile yeniden bitmesinin nedeni k\u00f6klerinin topra\u011f\u0131n olduk\u00e7a derinine inmesidir. Ancak son y\u0131llarda ne yaz\u0131k ki arpa \u00e7i\u00e7ekleri de tar\u0131msal ila\u00e7lardan nasibini almakta ve say\u0131lar\u0131 gittik\u00e7e azalmaktad\u0131r. Bu \u00e7i\u00e7e\u011fe adan\u0131n g\u00fcneyinde Paskalya zaman\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in paskalya \u00e7i\u00e7e\u011fi de denmektedir. (5)<\/p>\n<p><b><i>S\u00f6zl\u00fck<\/i><\/b><\/p>\n<p><i>Cemre: Cemre, ilkbahar\u0131n geli\u015fi ile birlikte \u00f6nce havada, sonra suda, en son olarak da toprakta ya\u015fanmas\u0131 beklenen s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir tabirdir.<\/i> <i>\u00dc\u00e7 tane olan cemrenin birincisi havaya (19-20 \u015eubat), ikincisi suya (26-27 \u015eubat) ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de (5-6 Mart) topra\u011fa d\u00fc\u015fer.<\/i><\/p>\n<p><i>Martc\u0131k: Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131yla birlikte t\u00fcl\u00fcmbeler \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclen y\u00fczlerce kurt\u00e7uk, t\u0131rt\u0131ld\u0131r.<\/i><\/p>\n<p><b><i>Kaynaklar<\/i><\/b><\/p>\n<p><i>mycyprustravel.com\/5-flowers-that-solely-grow-in-cyprus<\/i><\/p>\n<p><i><a href=\"http:\/\/www.incentivetur.com\/kuzey-kibris-orkideleri\">www.incentivetur.com\/kuzey-kibris-orkideleri<\/a><\/i><i><\/i><\/p>\n<p><i>From Cyprus With Love kitab\u0131, sayfa 84.<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto1.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9479\" alt=\"foto1\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto1-300x194.jpg\" width=\"300\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto1-300x194.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto1.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-2.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9480\" alt=\"foto 2\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-2-300x225.jpg\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-2-300x225.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-2.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-3.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9481\" alt=\"foto 3\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-3-224x300.jpg\" width=\"224\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-3-224x300.jpg 224w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-3-766x1024.jpg 766w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-3.jpg 1302w\" sizes=\"(max-width: 224px) 100vw, 224px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/WhatsApp-Image-2023-05-29-at-11.20.24.jpeg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9485\" alt=\"WhatsApp Image 2023-05-29 at 11.20.24\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/WhatsApp-Image-2023-05-29-at-11.20.24-300x200.jpeg\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/WhatsApp-Image-2023-05-29-at-11.20.24-300x200.jpeg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/WhatsApp-Image-2023-05-29-at-11.20.24.jpeg 780w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a style=\"font-weight: 300;\" href=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-5.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-9482\" alt=\"foto 5\" src=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-5-300x239.jpg\" width=\"300\" height=\"239\" srcset=\"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-5-300x239.jpg 300w, https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-5.jpg 1011w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Mart ay\u0131nda sonuncu cemrenin (1) de topra\u011fa d\u00fc\u015fmesiyle bahar\u0131n geli\u015fini tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131r\u0131z. Baharla birlikte do\u011fa, o tatl\u0131 mahmurluktan silkinip hayat kokan rengini t\u00fcm ne\u015fesiyle<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":9482,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[40,67,44,38,9,42,1],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baraka.cc\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/foto-5.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4eHWX-2sS","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9478"}],"collection":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9478"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9484,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9478\/revisions\/9484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baraka.cc\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}